(Sóng trẻ) - Những bản thiết kế Windows hay các phiên livestream bán hàng của Phạm Ngọc Cường là những công việc quen thuộc trên môi trường số. Ít ai nghĩ, phía sau màn hình ấy lại là người đàn ông bị dập bảy đốt sống cổ, liệt hoàn toàn từ phần thân trở xuống sau tai nạn năm 18 tuổi. Cơ thể dừng lại, nhưng hơn 21 năm qua, ý chí của anh chưa bao giờ ngừng bước. 

Liệt hoàn toàn chưa từng là một điều được dự đoán trước. Với nhiều người, đó là một biến cố đột ngột, một khoảnh khắc bất ngờ đủ sức đảo lộn những điều vốn tưởng như bình thường nhất của cuộc sống. Họ từng tự do bước đi, tự mình cầm nắm, chạy nhảy, làm những công việc quen thuộc mà chẳng cần nghĩ đến việc cơ thể đang cho phép mình làm được bao nhiêu điều. 

Nhưng rồi một ngày, chỉ sau một cú va chạm, đôi chân có thể không còn bước, đôi tay không còn cử động theo ý muốn, cơ thể trở thành một giới hạn mà chính người trong cuộc phải học cách đối diện từng ngày. Những điều tưởng chừng nhỏ bé như tự mình thay đổi tư thế, đưa tay lên khuôn mặt hay gọi người thân khi cần giúp đỡ cũng có thể trở thành những mong muốn xa xỉ. Đó chính là câu chuyện của anh Phạm Ngọc Cường, sinh năm 1987, quê ở Cao Bằng, người đã phải đối diện với những giới hạn ấy từ khi mới 18 tuổi.

Năm 2005, khi vừa tốt nghiệp THPT và đang chuẩn bị cho kỳ thi đại học, Cường vẫn mang trong mình những dự định rất đỗi bình thường của một chàng trai ở tuổi trưởng thành. Anh đăng ký thi vào Đại học Thương mại, khối A, hình dung về những ngày tháng trên giảng đường và một công việc sau khi ra trường. Thế nhưng, trên đường trở về sau một buổi học, một người đi xe máy bất ngờ lao ra từ trong ngõ và đâm vào Cường. Cú va chạm khiến anh bay lên rồi cắm đầu xuống đường, bảy đốt sống cổ bị dập, tủy sống bị tổn thương, cơ thể liệt hoàn toàn từ cổ trở xuống. Những dự định về giảng đường vì thế dừng lại trước khi Cường kịp bước qua cánh cửa đại học, còn tuổi 18 của anh mở sang một chặng đời hoàn toàn khác.

Tai nạn khiến Cường không chỉ mất khả năng vận động mà còn bị ảnh hưởng nghiêm trọng đến đường thở và phổi. Những ngày đầu, anh phải thở oxy, gần như mất hoàn toàn cảm giác từ cổ trở xuống, không biết đói, không biết khát. Ngay cả những nhu cầu cơ bản nhất cũng cần người thân hỗ trợ. Nhớ lại khoảng thời gian nằm tại Bệnh viện tỉnh Cao Bằng, Cường kể: “Tôi nhớ khi nằm ở Bệnh viện tỉnh Cao Bằng, các bác sĩ thường hỏi có đau không, có cảm nhận được gì không. Tôi nghe và hiểu hết nhưng không thể trả lời. Cố gắng nói, tiếng phát ra yếu đến mức mọi người không nghe thấy”.

Từ Bệnh viện tỉnh Cao Bằng, gia đình đưa Cường xuống Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, Hà Nội. Khi đó, bố anh là bộ đội đã nghỉ hưu, mẹ cũng đã nghỉ hưu sau nhiều năm làm giáo viên. Đồng lương hưu ít ỏi khiến việc điều trị trở thành gánh nặng lớn với gia đình. Người thân phải vay mượn để đưa anh xuống Hà Nội, với hy vọng còn có phương án điều trị.

Sau ba ngày được đưa đi kiểm tra tại nhiều khoa, gia đình nhận được thông báo tình trạng của anh quá nặng. Các bác sĩ khuyên đưa anh về nhà. Trên đường đưa con trở về Cao Bằng, mẹ anh vẫn động viên: “Tây y không chữa được thì mình về chữa Đông y. Còn nước còn tát, mẹ sẽ cố gắng chữa cho con khỏi”. 

Mới 18 tuổi, Cường khi ấy chưa thể hiểu hết mức độ tổn thương của cơ thể. Năm 2005, Internet chưa phổ biến, thông tin về những trường hợp như anh cũng rất hạn chế. Cường chỉ biết mình không thể cử động tay chân và chưa biết tương lai sẽ ra sao. Những lời động viên của bác sĩ rằng anh còn trẻ, cơ thể vẫn đang phát triển, nếu ăn uống và phục hồi sức khỏe tốt thì có thể lấy lại một phần chức năng, thậm chí có khả năng ngồi xe lăn hoặc cử động được tay, trở thành hy vọng để anh tiếp tục tập luyện.

Nhưng hy vọng ấy không khiến những ngày tháng sau tai nạn trở nên dễ dàng hơn. Cường từng là một người khỏe mạnh, có thể tự đi học, tự chăm sóc bản thân và làm những việc rất bình thường. Sau một cú va chạm, anh phải nằm trên giường và phụ thuộc vào người khác trong gần như mọi sinh hoạt. Những việc nhỏ nhất trước đây không cần suy nghĩ giờ lại trở thành điều nằm ngoài khả năng của anh.

“Đang là một người bình thường, bỗng một ngày phải nằm trên giường”, Cường nhớ lại. Sau tai nạn, từ cổ trở xuống anh mất hoàn toàn cảm giác, ngay cả những việc đơn giản như đưa tay lên gãi khi ngứa cũng trở nên bất khả thi. Những lúc bố mẹ ra ngoài, anh không thể tự gọi người thân, ra hiệu hay thay đổi tư thế khi cơ thể khó chịu. Có lúc, Cường cố dồn sức để nâng một cánh tay nhưng vẫn bất lực. “Có những lúc như vậy, tự nhiên tôi bật khóc nức nở”, giọng anh chùng xuống khi nhớ lại những ngày tháng ấy.

Những người bạn cùng tuổi lần lượt chuẩn bị bước vào đại học. Họ đến thăm Cường, kể chuyện học hành, những dự định phía trước. Trong khi đó, anh vẫn nằm trên giường, không biết mình có thể trở lại cuộc sống trước đây hay không. Câu hỏi ấy cứ lặp đi lặp lại nhưng không có câu trả lời. “Tôi cũng không biết sau này mình có khỏi được không. Trong đầu tôi lúc đó chỉ có duy nhất một câu hỏi như vậy, nhưng cũng không ai có thể trả lời. Bởi vì lúc đó tôi không hỏi được, không nói được. Tôi chỉ nghe được thôi, người quá yếu nên không thể nói được”.

Ban đầu, Cường vẫn cố tin rằng tình trạng ấy chỉ là tạm thời. Anh ăn uống theo lời khuyên, cố gắng chờ đợi cơ thể hồi phục. Nhưng càng nằm lâu, khoảng cách giữa hy vọng và thực tế càng lớn. Hai năm trôi qua, trong những ngày gần như chỉ quanh quẩn trên giường. Đến năm thứ ba, sức khỏe của Cường lại xuống dốc nghiêm trọng. Anh phải truyền thuốc liên tục bảy ngày bảy đêm. Các tĩnh mạch yếu đến mức bác sĩ không thể tìm được vị trí phù hợp ở những chỗ thông thường mà phải đưa kim vào tận đầu ngón tay.

Sau đợt bệnh ấy, Cường một lần nữa rơi vào trạng thái buông xuôi. Những ngày tháng tuổi trẻ đáng lẽ được mở ra bằng giảng đường đại học lại nối tiếp bằng bệnh viện, thuốc men và chiếc giường. Điều khiến anh đau đớn không chỉ là cơ thể không thể vận động mà còn là cảm giác mình đang trở thành gánh nặng cho chính những người thân yêu nhất.

Những lời người ngoài nói về gia đình càng khiến cảm giác ấy nặng nề hơn. Có người đến nhà hỏi thăm, khi nghe bố mẹ nói tình trạng của Cường vẫn chưa tiến triển, họ buông lời: “Khổ thân ông bà, nuôi con 18 năm trời, cứ tưởng nó thi đỗ đại học, mấy năm nữa là được nhờ rồi. Bây giờ nó nằm một chỗ cả đời như vậy thì còn làm được gì nữa? Ông bà lại phải nuôi báo cô nó cả đời”. Cường nằm trên gác xép và nghe thấy tất cả. Hai chữ “báo cô” khiến anh lần đầu cảm nhận rõ mình có thể trở thành gánh nặng của bố mẹ. 

Điều Cường nhớ nhất trong những ngày ấy lại là cách bố mẹ đối xử với anh. Họ chưa một lần trách móc, chưa bao giờ nói rằng vì con mà gia đình khổ sở. Trong khi những người bên ngoài nhìn thấy một người con bệnh tật và nghĩ đến gánh nặng, bố mẹ Cường vẫn chỉ nghĩ đến việc làm thế nào để con có thể tiếp tục sống.

Gia đình vốn đã không dư dả trước tai nạn. Mẹ Cường khi ấy làm bánh cuốn, buổi sáng bố ở nhà phụ mẹ. Sau khi con gặp nạn, mẹ phải nghỉ bán hàng trong nhiều tháng để chăm sóc. Khi sức khỏe của Cường dần ổn định, bà quay lại bán hàng, nhưng khách không còn đến như trước. Cường nhớ lại: “Có lẽ vì nhà có người bệnh nằm một chỗ nên người ta sợ vấn đề vệ sinh không đảm bảo, hoặc sợ bẩn, nên không còn đến ăn như trước”. Cuối cùng, mẹ anh phải đi làm thuê cho một quán bún chả gần nhà, bắt đầu công việc từ 4 giờ sáng. Những thay đổi ấy diễn ra âm thầm trong cuộc sống gia đình, còn Cường nằm trên gác và chứng kiến bố mẹ ngày một vất vả hơn. 

Bố Cường là bộ đội lái xe Trường Sơn đã nghỉ hưu. Nhưng khoản lương hưu không đủ để trang trải cuộc sống và chăm sóc người con bệnh tật, ông tiếp tục đi lái xe thuê. Có những ngày ông rời nhà từ 5 giờ sáng, chở xe xuống huyện rồi đến 1-2 giờ sáng hôm sau mới trở về. Nghỉ được vài tiếng, ông lại tiếp tục công việc vào sáng hôm sau.

Có một ngày, bố không có chuyến xe để chạy. Giữa buổi trưa mùa hè, một người hàng xóm sang gọi ông đi bốc vác. Cường và mẹ khi ấy đang ở trên gác xếp. Người cha không nói gì, cứ thế đi làm giữa trời nắng. Đến khi trở về, ông ngồi phịch xuống sàn, mồ hôi vẫn nhễ nhại rồi đưa số tiền vừa kiếm được cho vợ. Cường không biết đó là bao nhiêu tiền, chỉ nhớ rất rõ câu nói của bố: “Hôm nay đi bốc vác được mấy đồng. Chiều mua cái gì ngon ngon cho thằng cu ăn”.

Cường xúc động nhất không phải vì số tiền ấy, mà bởi người cha vừa đi làm giữa trưa nắng, mệt mỏi trở về vẫn không nghĩ đến việc mua cho mình chút đồ ăn bồi dưỡng. Ông chỉ nghĩ đến đứa con đang nằm trên gác. Nhìn bàn tay bố đưa tiền cho mẹ, Cường nhận ra sự vất vả của bố mẹ đã vượt quá những gì anh từng nghĩ.

“Sau khi nghe câu nói ấy, tôi cảm thấy bố mẹ vì mình mà quá vất vả. Từ đó, tôi quyết tâm rằng mình phải tập, phải cố gắng tập ngồi. Tôi muốn sau này có thể kiếm được một ít tiền để phụ giúp bố mẹ tiền điện, tiền nước, để cuộc sống của cả gia đình đỡ vất vả hơn”, anh Cường nghẹn ngào nói.

Nhưng ngay cả khi đã quyết định tập luyện, Cường vẫn phải đối diện với những giới hạn của cơ thể và những biến cố mà gia đình không thể kiểm soát. Khoảng 10 năm trước, mẹ anh phải nhập viện trong khi cả nhà chỉ còn khoảng 1,7 triệu đồng. Người cha khi ấy đã gần 70 tuổi, vừa lo cho vợ, vừa phải nghĩ nếu mình đưa mẹ Cường đi viện thì ai sẽ ở nhà chăm người con trai đã nằm liệt nhiều năm.

Gia đình phải nhờ người giúp đỡ để đưa mẹ anh đi. Sau những lần xoay xở, người thân cuối cùng cũng đưa được bà lên đường. Nhưng quãng đường khoảng 30km đã trở thành hành trình cuối cùng của người mẹ. Bà qua đời trên đường đến bệnh viện.

Với Cường, biến cố ấy để lại một nỗi day dứt kéo dài. Anh hiểu rằng nếu gia đình có điều kiện hơn, có lẽ mọi việc đã có thể khác; nếu bản thân không nằm một chỗ, có lẽ bố mẹ đã không phải dành phần lớn sức lực và tiền bạc cho việc chăm sóc mình. Là con trai cả, khi ấy anh đã khoảng 30 tuổi, nhưng vẫn phải chứng kiến người cha gần 70 tuổi chạy vạy vay mượn từng đồng để lo cho gia đình.

Nỗi day dứt ấy khiến Cường nhiều lần nghĩ về những điều mà một người khỏe mạnh có thể làm cho gia đình, còn mình thì không. Anh không thể đi làm để kiếm tiền, không thể tự chăm sóc bản thân, càng không thể đỡ đần bố mẹ khi họ gặp khó khăn. Có những lúc anh chỉ biết khóc. Nhưng càng về sau, anh càng nhận ra điều mình có thể làm không phải là thay đổi quá khứ, mà là cố gắng thay đổi những gì còn có thể.

Những năm đầu sau tai nạn, Cường từng nhiều lần nghĩ đến việc từ bỏ cuộc sống. Nhưng nhìn bố mẹ ngày một vất vả vì mình, anh bắt đầu nghĩ đến việc phải làm một điều gì đó. Trước hết là tập ngồi, tập vận động những phần cơ thể còn có thể và tìm cách tự làm những việc trong khả năng của mình.

Nhờ kiên trì tập luyện cùng sự chăm sóc, hỗ trợ của bố mẹ, đôi tay từng hoàn toàn không thể cử động của Cường dần có những chuyển biến. Anh đã có thể nhấc và di chuyển tay, nhưng các ngón tay vẫn yếu, không đủ khả năng cầm, nắm đồ vật như bình thường. Sự hồi phục ít ỏi ấy chưa thể giúp Cường tự chủ trong sinh hoạt, nhưng về sau lại trở thành tiền đề để anh tìm cách sử dụng chuột, bàn phím và học làm việc trên máy tính.

Cường chưa thể bước đi, cơ thể vẫn mang những tổn thương từ biến cố năm 18 tuổi. Nhưng sau những năm tháng gần như phụ thuộc hoàn toàn vào người khác, trong anh dần hình thành mong muốn được tiếp tục sống, được làm việc và tự mình tạo ra giá trị. Để có được bước chuyển ấy, phía sau Cường là một người cha đã dành cả những năm tháng sau chiến tranh để đồng hành, chăm sóc và tìm cách giúp con tiếp tục cuộc sống…

Mời quý độc giả theo dõi toàn bộ 3 kỳ tại đây