(Sóng trẻ) - Những ngày cận kề dịp Quốc khánh 2/9, các xưởng may cờ ở làng Từ Vân (xã Chương Dương, Hà Nội) liên tục nhận đơn hàng từ cơ quan, trường học và các sự kiện. Không khí làm việc tại đây trở nên nhộn nhịp từ sáng sớm, người dân hoàn thiện từng lá cờ đỏ sao vàng, kịp gửi sắc đỏ đến khắp nơi trước ngày lễ lớn của dân tộc.

Tại xưởng may, in cờ của anh Nguyễn Văn Phục, công việc bắt đầu từ 6h và kéo dài đến 18h mỗi ngày. Khi nhu cầu chuẩn bị cho các dịp kỷ niệm, năm học mới và hoạt động, lượng đơn hàng cũng bắt đầu dồn về.

Thông thường, một đôi cờ thêu tay có thể mất vài ngày mới hoàn thành. Vì vậy người thợ thường phải chủ động thêu trước thay vì chờ đến khi có đơn hàng mới bắt đầu. Sự khác biệt về thời gian sản xuất cũng ảnh hưởng đến cách các xưởng tổ chức nhân công. 

Theo anh Phục, cách tổ chức này giúp các cơ sở linh hoạt hơn trong việc bố trí nhân công, đồng thời tăng khả năng đáp ứng đơn hàng khi nhu cầu tăng cao. Việc chuẩn bị sản phẩm từ trước cũng giúp các xưởng chủ động trong mùa cao điểm. Với những sản phẩm mất nhiều thời gian như cờ thêu tay, người thợ phải duy trì công việc quanh năm để có sẵn sản phẩm, kịp đáp ứng khi lượng đơn hàng tăng.

Sản phẩm của các xưởng may cờ tại Từ Vân được tiêu thụ qua nhiều nhóm khách hàng. Anh Đinh Văn Chuyên, chủ một cửa hàng văn phòng phẩm kết hợp kinh doanh cờ tại xã Phúc Sơn, Hà Nội, cho biết đã nhập hàng từ xưởng anh Phục trong nhiều năm. Trong đợt cao điểm này, anh nhập nhiều loại cờ với kích thước khác nhau.

Ngoài các dịp lễ, sản phẩm của làng nghề còn phục vụ nhu cầu thường xuyên từ cơ quan nhà nước, trường học và đơn vị quân đội. Một số cơ sở tại Từ Vân còn nhận làm băng rôn, khẩu hiệu theo yêu cầu và đưa sản phẩm ra thị trường nước ngoài.

Sau khi hoàn thiện, các sản phẩm từ những xưởng may cờ tại Từ Vân được đóng gói, vận chuyển đến nhiều địa phương. Để đáp ứng nhu cầu theo từng thời điểm, các cơ sở phải chủ động từ khâu chuẩn bị nguyên liệu, bố trí nhân công đến sản xuất và giao hàng, đặc biệt trong những giai đoạn cao điểm trước các dịp lễ, sự kiện.

Để hoàn thiện một lá cờ, người thợ phải trải qua nhiều công đoạn liên tiếp, từ chọn vải, đo và tạo khung ngôi sao, cắt vải, in hoặc thêu, phơi hoặc sấy khô, ép phẳng đến may viền và gấp cờ.

Hiện nay, máy tính và máy móc cũng tham gia vào khâu sản xuất. Sự thay đổi này rõ nhất ở những công đoạn yêu cầu độ chính xác cao và phải lặp lại với số lượng lớn.

Một trong những khâu quan trọng nhất là định vị ngôi sao. Trước đây, người thợ phải đo, vẽ và căn chỉnh bằng kinh nghiệm. Chỉ một sai lệch nhỏ cũng có thể khiến tổng thể lá cờ mất cân đối. Với sự hỗ trợ của công nghệ, mẫu ngôi sao có thể được thiết kế, căn chỉnh trên máy tính trước khi đưa vào sản xuất, giúp kích thước và tỷ lệ được xác định ngay từ đầu.

Bên cạnh đó, máy cắt laser đảm nhiệm phần cắt vải và tạo phôi. Việc tự động hóa công đoạn này giúp các chi tiết được thực hiện đồng đều hơn, đồng thời rút ngắn thời gian so với cắt thủ công. Khi số lượng đơn hàng tăng cao, đây trở thành một trong những yếu tố giúp xưởng giảm áp lực về thời gian và nhân công.

Tuy nhiên, sự hiện diện của máy móc không đồng nghĩa với việc công nghệ có thể thay thế hoàn toàn những giá trị được tạo nên từ bàn tay người thợ. Theo anh Nguyễn Thế Dương, Trưởng thôn Lê Lợi, xã Chương Dương, công nghệ còn có thể được sử dụng như một phương tiện để kể câu chuyện về di sản, đưa những công đoạn làm nghề đến gần hơn với công chúng.

Điều này thể hiện rõ ở công đoạn thêu, vốn đã được gia đình chị Vương Thị Nhung gắn bó qua 3 thế hệ. Theo chị, Dù máy tính hỗ trợ thiết kế, căn chỉnh ngôi sao, người thợ vẫn phải dựa vào kinh nghiệm để lựa chọn vải, màu sắc, chỉ và thực hiện từng đường kim. 

Tại làng Từ Vân, hiện chỉ còn một số hộ duy trì nghề thêu cờ hoàn toàn thủ công. Nhiều cơ sở đã kết hợp máy in, máy may và máy thêu để nâng cao năng suất. Tuy vậy, với những người gắn bó lâu năm, giá trị của nghề không chỉ nằm ở thu nhập. Mỗi lá cờ được hoàn thiện còn mang theo niềm tự hào khi xuất hiện trong những ngày lễ, sự kiện của đất nước.

Những ngày cận Quốc khánh, các chuyến hàng từ Từ Vân vẫn lần lượt rời xưởng. Phía sau sắc đỏ trên mỗi lá cờ là quá trình sản xuất đang từng bước thay đổi. Máy móc giúp rút ngắn thời gian, nâng cao độ chính xác, trong khi người thợ vẫn giữ vai trò quan trọng trong việc duy trì những kỹ thuật và kinh nghiệm được truyền qua nhiều thế hệ.