Tại mảnh đất kinh kỳ nhộn nhịp, nét đẹp về 36 phố phường đã trở thành một phần trong ký ức người dân Thủ đô, in bóng qua từng mái nhà rêu phong cổ kính. Trước guồng quay đô thị hoá, nhiều con phố cổ dần phai mờ đi truyền thống vốn có, nhường chỗ cho những đổi thay tất bật của nhịp sống hiện đại. 

Thế nhưng, giữa những biến chuyển của thời đại, người dân tại phố Lãn Ông luôn bền bỉ gìn giữ nghề thuốc truyền đời. Ngày nay, con phố vẫn là “thủ phủ” thuốc Đông y nức tiếng tại Hà Nội. 

Theo lịch sử, từ cuối thế kỷ 19, con phố là nơi ngụ cư của phần đông dân cư gốc Phúc Kiến, Trung Quốc. Từ những năm đầu thế kỷ 20, phần lớn dân cư quanh đây đã mở hiệu bán thuốc bắc. Tại thời điểm ấy, những người đầu tiên làm nghề thuốc ở phố đa phần là người gốc Trung Quốc. Sau đó, hàng chục lương y người Việt đến từ những làng nghề làm thuốc lâu đời như Đa Ngưu (Hà Nội), Nghĩa Trai (Hưng Yên), Ninh Hiệp (Hà Nội)… hay từ những vùng đất học giỏi như Nhân Chính (Hà Nội), Đông Ngạc (Hà Nội), Hành Thiện (Nam Định cũ, nay là Ninh Bình)… đã đến lập nghiệp, củng cố nghề thuốc Đông y trên phố.

Từ năm 1946, phố đổi tên thành Lãn Ông. Tên phố bắt nguồn từ biệt hiệu Hải Thượng Lãn Ông của Lê Hữu Trác, một vị danh y lẫy lừng trong lịch sử nền y học Việt Nam. Từ năm 1979, những gia đình người Trung Quốc lần lượt trở về nước, các gia đình còn lại tiếp tục gìn giữ nghề thuốc.

Trải qua bao đổi thay, diện mạo phố có thể “chuyển mình” theo nhịp phát triển đô thị. Song, nghề thuốc nơi đây vẫn là minh chứng bền bỉ cho sự tiếp nối “lửa nghề” của nhiều thế hệ lương y. Điều ấy tạo nên sức sống riêng cho con phố, nơi truyền thống tốt đẹp vẫn hiện hữu trong từng thang thuốc.

Hiệu thuốc Nghi Hưng Long của lương y Trần Thị Tuyết Mai là một trong những hiệu thuốc lâu đời nhất tại con phố, có lịch sử hơn một thế kỷ, gắn bó với bao thăng trầm của nghề thuốc. Đến nay, nơi đây vẫn được biết đến là cơ sở uy tín trong bào chế thuốc Đông y, được đông đảo khách hàng tin tưởng tìm đến.

Gần 60 năm gắn bó với nghề, bà Mai cho rằng, dù nghề có lúc thăng lúc trầm, thế nhưng hương thơm ngào ngạt của từng thang thuốc Đông y vẫn chưa bao giờ mất đi trong đời sống văn hoá của người Việt. Đã từng có thời điểm, Đông y trở nên “lép vế” trước ưu thế của các loại thuốc Tây, nhưng nhờ sự hiệu quả rõ rệt trong điều trị mà Đông y dần trở lại trong niềm tin của người bệnh.

Để giữ được nghề và giữ được cái tâm trong nghề, lương y Trần Thị Tuyết Mai tâm niệm “làm nghề luôn phải đặt sức khỏe của người bệnh lên trên hết”. Đồng thời, muốn nghề thuốc được lưu truyền, gia đình bà còn nghiên cứu và cải tiến quá trình chế biến, sản xuất. Chẳng hạn, thay vì phải thực hiện những quy trình công phu như đun, hầm, sắc thuốc, tiệm thuốc của bà Mai đã chuyển sang sử dụng dạng thuốc sắc sẵn, hoặc viên hoàn, thuốc bột… giúp người tiêu dùng có thể dễ dàng sử dụng.

Với những lương y lâu năm, giữ nghề là giữ lấy ký ức và “ngọn lửa” y đức của cha ông. Vậy, đối với lớp lương y trẻ, làm thế nào để ngọn lửa ấy tiếp tục được thắp sáng giữa nhịp sống hiện đại? 

Câu trả lời hiện hữu ngay trong không gian quen thuộc của phố nghề. Ở đó, bên cạnh những thầy thuốc “lão làng” lặng lẽ dành cả đời với từng vị thảo dược, lớp thầy thuốc trẻ vẫn đang cố gắng học hỏi và tiếp thu tinh hoa của nghề thuốc cổ truyền. Chính họ sẽ là những người tiếp nối mạch nghề, thắp lên hy vọng về một tương lai bền vững cho phố nghề trăm tuổi.

Dưới góc nhìn của một thầy thuốc trẻ, bác sĩ Bùi Thị Hân (35 tuổi, tốt nghiệp Học viện Y Dược cổ truyền Việt Nam) cho rằng khi đã theo học và yêu thích ngành Y, các bạn trẻ đều có quyết tâm mãnh liệt rằng “mình sẽ theo nghề đến cùng”. “Bản thân tôi sau khi tốt nghiệp Học viện Y Dược cổ truyền Việt Nam rồi về với gia đình làm nghề truyền thống lâu năm, sống cùng với từng thang thuốc, tôi cũng được truyền cảm hứng mạnh mẽ để tiếp nối ‘ngọn lửa nghề’ ấy”, chị Hân bày tỏ.  

Sau gần 10 năm làm nghề, niềm vui khi bệnh nhân được chữa khỏi bệnh và sự tin tưởng của người bệnh dành cho chị chính là “chìa khoá” giúp chị có thêm động lực theo đuổi nghề. Chính những niềm vui ấy không chỉ giúp chị Hân thêm vững tin vào con đường đã chọn, mà còn đúc kết cho chị nhiều suy ngẫm về hành trình theo đuổi nghề thuốc trong thời hiện đại. 

Có thể nói, phố Lãn Ông không chỉ đơn thuần là nơi buôn bán thuốc Đông y, mà còn là không gian gìn giữ một phần hồn cốt của nền y học cổ truyền Việt Nam. Nơi đây có những lương y cao niên lặng lẽ gìn giữ gia truyền, kiên định với chữ “tâm” trong từng thang thuốc, có những thầy thuốc trẻ tiếp nối “lửa nghề” với khát vọng đưa Đông y hòa nhịp cùng đời sống hiện đại. Trước sự đổi mới của xã hội, phố Lãn Ông vẫn luôn thay đổi từng ngày, từ không gian du lịch đến các loại thuốc để phục vụ tốt nhất nhu cầu của người dân.