(Sóng trẻ) - Mùa vụ kinh tế Trung thu đã tạo ra sự thay đổi rõ rệt, từ một lễ hội văn hóa mang đậm tính cộng đồng, nay trở thành một sự kiện được thương mại hóa. Điều này mang lại nhiều tác động, cả tích cực lẫn tiêu cực, đến giá trị truyền thống cốt lõi của ngày lễ.

Góc nhìn từ PGS.TS, chuyên gia văn hóa Phạm Ngọc Trung, cho rằng trong truyền thống, Trung thu là dịp để gia đình quây quần bên nhau, cùng làm lồng đèn, phá cỗ và ngắm trăng. Mọi hoạt động đều hướng tới sự gắn kết tình thân. Tuy nhiên, khi Trung thu trở thành một "mùa vụ", trọng tâm lại dần thay đổi, chuyển sang các hoạt động mua sắm, biếu tặng, và các sự kiện thương mại. “Thay vì dành thời gian làm bánh, làm đèn, quây quần bên nhau, các gia đình có xu hướng mua sẵn. Điều này làm giảm đi những trải nghiệm cùng nhau, vốn là giá trị cốt lõi của ngày lễ, khiến nó trở nên xa lạ và ít cảm xúc hơn.” Ông Trung thẳng thắn thừa nhận những thay đổi rõ rệt trong các hoạt động Trung thu xưa và nay.

Chia sẻ thêm về vấn đề này, ông cho rằng trẻ em chính là đối tượng chịu ảnh hưởng rõ rệt nhất từ sự thay đổi này. Trung thu truyền thống là dịp để các em được “tự tay”, “trực tiếp” trải nghiệm các hoạt động: các em cùng cha mẹ, ông bà, bạn bè làm lồng đèn, nặn tò he, học cách gói bánh, rồi hồi hộp rước đèn trong đêm hội sáng trăng. “Những hoạt động này trong quan niệm Trung thu xưa cũ không chỉ mang tính giải trí mà còn giúp các em hiểu hơn về văn hóa truyền thống, gia tăng thêm niềm giao cảm với thiên nhiên”. 

PGS.TS nhấn mạnh và đặc biệt đề cao những hoạt động truyền thống. Nhưng khi ngày nay, mọi thứ được bày bán sẵn, những trải nghiệm ấy dần biến mất. Điều này làm giảm đi sự kết nối cảm xúc, khiến ngày lễ trở nên tẻ nhạt, thiếu vắng những ký ức tuổi thơ sâu sắc.

Giữa dòng chảy hiện đại, không ít người tự hỏi: Liệu Trung thu truyền thống, với những giá trị văn hóa lâu đời, có đang dần phai nhạt? Khi mà những chiếc lồng đèn giấy, những mâm cỗ đơn sơ, những cảm xúc mộc mạc, giản dị mùa Trăng rằm đang nhường chỗ cho những món quà cao cấp, những bữa tiệc hiện đại? Chính khi văn hóa cổ truyền đứng trước nguy cơ mai một, các doanh nghiệp, hay cả những người bán buôn nhỏ lẻ, cần ý thức sâu sắc để nhận ra sứ mệnh của mình: trở thành cầu nối, vừa bảo tồn nét đẹp văn hóa, vừa đáp ứng nhu cầu của thời đại.

Trao đổi với PGS.TS Nguyễn Vân Hà, Trưởng khoa Quản trị kinh doanh, Học Viện Ngân hàng, bà nhấn mạnh thay vì chạy theo trào lưu, để thực sự tạo ra sự khác biệt, các doanh nghiệp phải bắt đầu từ việc nhìn lại, trân trọng và tôn vinh những giá trị truyền thống cốt lõi của Trung thu. Trước khi nghĩ đến các giải pháp hiện đại, các doanh nghiệp cần nhận thức rõ ràng, Trung thu không chỉ là ngày hội mà còn là dịp để sum vầy, gắn kết và tôn vinh nét đẹp văn hoá truyền thống.

PGS.TS Vân Hà bày tỏ, lấy việc tôn vinh những giá trị truyền thống cốt lõi làm nền tảng, các doanh nghiệp có thể tự tin tiến thêm một bước: cân bằng giữa truyền thống và hiện đại trong phương thức kinh doanh, vừa đáp ứng được nhu cầu tiện lợi của người dùng, vừa không làm mất đi hồn cốt của ngày lễ. Thay vì chỉ bán sản phẩm, họ có thể trở thành người sáng tạo, kể những câu chuyện về gìn giữ văn hoá, để khơi gợi lại cảm xúc về quê hương, cội nguồn. Hay khi xét về khía cạnh mục tiêu kinh tế, các doanh nghiệp có thể đổi mới về công nghệ, hoạt động về logistics, hoạt động trải nghiệm,… tuy nhiên, hoạt động đổi mới này cần gắn kết với làng nghề, nghệ nhân, hay các câu chuyện văn hoá, nhằm tôn vinh các giá trị truyền thống.

“Các doanh nghiệp muốn duy trì ổn định và phát triển bền vững trong thời đại hiện nay, thì bên cạnh mục tiêu kinh tế, phải giữ vững, gắn chặt với mục tiêu gìn giữ văn hoá.” PGS.TS Vân Hà một lần nữa khẳng định mạnh mẽ, nhấn mạnh tầm quan trọng của thông điệp gìn giữ giá trị truyền thống cốt lõi tới các doanh nghiệp.

Sự trỗi dậy của Trung thu trên bản đồ kinh tế chính là một lời giải đầy thuyết phục: truyền thống và hiện đại không hề đối lập. Chúng có thể cùng tồn tại, cùng bồi đắp cho nhau để tạo nên một mùa hội vừa mang đậm dấu ấn hoài niệm, vừa khoác lên mình tấm áo đổi mới.