(Sóng trẻ) - Lễ hội chùa Trầm diễn ra vào 2/2 âm lịch hàng năm là dịp để người dân xã Phụng Châu thắp nén tâm nhang, viết nên truyền thống bao đời dưới chân núi cổ.

Khác với nhiều ngôi cổ tự thờ phụng các vị thiền sư đắc đạo, khởi nguồn lễ hội chùa Trầm gắn liền với câu chuyện của lòng nhân ái và truyền thống “uống nước nhớ nguồn”. Lễ hội vốn được tổ chức thường niên để tưởng nhớ cụ Trần Thị Thọ, người có công lớn trong việc gây dựng, tôn tạo chùa và đặc biệt là người từng cưu mang dân làng qua những năm đói kém lầm than.

Khi cụ tạ thế vào đúng ngày mùng 2 tháng 2 Âm lịch, người dân địa phương đã thành kính chọn ngày này làm ngày lễ chính của chùa. Trải qua bao thế kỷ, hoạt động tưởng niệm ấy đã kết tinh thành một lễ hội truyền thống. Đến với hội Trầm, người dân không chỉ cầu bình an, mà quan trọng hơn là để tri ân tiền nhân và gửi gắm ước nguyện về một cuộc sống thuận hòa, tiếp nối mạch thiện tâm mà cụ Thọ đã gieo mầm từ thuở trước.

Ngày hội bắt đầu bằng tiếng kèn trống rộn rã len lỏi qua làn sương sớm đặc quánh của vùng núi đá. Âm thanh vang vọng, đánh thức cả một vùng đất cổ kính, báo hiệu cho những nghi lễ thiêng liêng nhất bắt đầu được cử hành.

Đoàn rước khởi hành từ cổng làng, tiến về phía chùa Trầm. Dẫn đầu là sắc vàng rực rỡ của cờ lọng, theo sau là các bậc cao niên trong tà áo dài, khăn đóng. Bước chân của các cụ dưới bóng núi Tử Trầm sừng sững gợi nghĩ về sự tiếp nối, nơi thế hệ đi trước dẫn lối cho thế hệ sau tìm về với đức tin và cội nguồn.

Sau khi khai mạc buổi lễ, người người lắng lại trong phút giây dâng hương lễ Phật. Những đôi bàn tay thô ráp của các bà, các mẹ thường ngày vốn quen với việc đồng áng, nay bỗng trở nên uyển chuyển, thành kính lạ thường, gửi gắm vào đó tất cả ước nguyện về một năm mới bình an.

Kết thúc nghi lễ dâng hương, sức hút náo nức nhất đổ dồn về giá hầu Cô Bé Thượng Ngàn. Không gian cổ kính bỗng bùng nổ trong tiếng nhạc văn rộn rã. Giữa làn khói nhang, vị thanh đồng diện sắc áo lục rực rỡ, tay múa mồi lửa uyển chuyển, tái hiện hình ảnh vị thánh cô vùng sơn cước đầy sống động. Không khí càng thêm tưng bừng khi Cô bắt đầu “ban lộc”. Những phong bánh, tờ tiền lộc được tung ra trong tiếng reo hò hân hoan. 

Ngay sau đó là không gian của những tiết mục văn nghệ “cây nhà lá vườn”. Tan lễ, người dân cùng nhau thụ lộc trong tiếng cười nói ấm áp.

Trong tâm tưởng của những người con Phụng Châu, lễ hội chùa Trầm là một kho tàng ký ức đầy sống động. Ông Nguyễn Xuân Hàn, Chi hội trưởng Hội Cựu chiến binh, thành viên Ban kiến thiết quê hương, đồng thời là người trực tiếp điều hành lễ tiết năm nay, chia sẻ: “Tôi vẫn nhớ năm 1994, năm đầu tiên lễ hội được tổ chức lại sau một thời gian dài. Khi đó không khí hoành tráng lắm, có cả đốt pháo, tiếng trống hội rền vang khắp vùng. Những năm có đại lễ, chính quyền đứng ra tổ chức, có rước kiệu giao lưu giữa các thôn, nhộn nhịp vô cùng”.

So với những mùa hội quy mô lớn khi có sự tham gia trực tiếp của chính quyền, lễ hội thường niên do thôn tự tổ chức ngày nay tuy giản lược hơn về hình thức, nhưng lại giữ được tính tự quản và sự gắn kết cộng đồng. Người dân tự tay chuẩn bị từng mâm lễ, tự dàn dựng những tiết mục văn nghệ. Chính sự mộc mạc ấy lại giúp mạch nguồn văn hóa chảy một cách tự nhiên và bền bỉ nhất.

Khi những thanh âm cuối cùng của tiếng trống hội lùi xa, trả lại vẻ tĩnh mịch vốn có cho Tử Trầm Sơn, thì trong lòng mỗi người dân Phụng Châu, ngọn lửa của niềm tin và lòng biết ơn vẫn âm thầm cháy mãi. Với họ, lễ hội chùa Trầm không đơn thuần là một sự kiện tín ngưỡng diễn ra trong vài ngày ngắn ngủi, mà là sợi dây vô hình thắt chặt tình làng nghĩa xóm, là khoảng lặng để những người nông dân chân lấm tay bùn soi lại bóng mình trong tấm gương nhân ái của tiền nhân.

Dù mai này lớp trẻ có đi xa, dù nhịp sống hiện đại có phủ bụi lên nhiều giá trị cũ, thì cứ đến ngày mùng 2 tháng 2 Âm lịch, lòng người lại tự khắc hướng về bóng núi Tử Trầm uy nghiêm. Lễ hội ấy chính là lời nhắc nhở nhẹ nhàng mà đanh thép về đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, là nén tâm nhang thành kính mà thế hệ hôm nay tạc vào bóng núi, gửi vào mây trời, để mạch ngầm văn hóa của quê hương Phụng Châu cứ thế chảy mãi, vẹn nguyên và ấm nóng như hơi thở của đất mẹ bao đời.