(Sóng trẻ) - Trong những ngày tháng chiến sự ác liệt của mùa Xuân 1975, các phóng viên TTXVN đã có mặt trên nhiều mũi tiến công, ghi lại những khoảnh khắc lịch sử giữa bom đạn, góp phần làm nên một “mặt trận thông tin” không thể thay thế.

Trong những ngày tháng Tư năm 1975, khi chiến sự bước vào giai đoạn quyết định, nhà báo Trần Mai Hưởng, khi đó là phóng viên của Thông tấn xã Giải phóng, đã có mặt trên nhiều mũi tiến công, trực tiếp chứng kiến và ghi lại những khoảnh khắc mang tính bước ngoặt của lịch sử. 

Ông không đứng ngoài cuộc chiến mà đi cùng bộ đội, theo sát từng bước hành quân. Từ Huế, Đà Nẵng đến Sài Gòn, mỗi địa danh ông đi qua không chỉ là nơi tác nghiệp mà còn là nơi ông tận mắt chứng kiến những chuyển động lớn của đất nước. “Chúng tôi đi cùng bộ đội, ăn ở cùng bộ đội, chứng kiến lịch sử diễn ra từng giờ”, ông nhớ lại.

Sáng 30/4/1975, theo mũi thọc sâu của Quân đoàn 2 tiến vào Sài Gòn, ông mang theo máy ảnh, sổ ghi chép - những “công cụ tác nghiệp” giản đơn nhưng chứa đựng trách nhiệm nặng nề. Giữa không khí khẩn trương và dồn dập, ông vừa quan sát, vừa ghi lại diễn biến, đồng thời tìm kiếm những khoảnh khắc có giá trị nhất.

Tại Dinh Độc Lập, khi những chiếc xe tăng đầu tiên đã tiến vào, ông nhanh chóng chọn vị trí và tác nghiệp. Khoảnh khắc xe tăng 846 tiến qua cổng Dinh đã được ông ghi lại trong tích tắc. “Tôi nghĩ đó là một cơ duyên đặc biệt trong đời làm báo của mình”, ông chia sẻ. 

Trong khuôn hình ấy, lá cờ tung bay trên tháp pháo, ánh nắng chia đôi nòng pháo như một ranh giới giữa chiến tranh và hòa bình - một hình ảnh mang tính biểu tượng mà chính ông cũng không thể lặp lại lần thứ hai.

Nhưng phía sau mỗi bức ảnh là áp lực của thời gian và trách nhiệm nghề nghiệp. Không chỉ chụp được, ông còn phải tìm cách gửi tin, gửi ảnh về cơ quan trong điều kiện vô cùng thiếu thốn. Ngay sau ngày 30/4, ông cùng đồng nghiệp tổ chức chuyển phim về Hà Nội qua nhiều chặng, thậm chí phải đưa ra Biên Hòa để gửi bằng đường hàng không. “Chúng tôi phải tìm mọi cách để thông tin đến được sớm nhất, vì đó không chỉ là tin tức mà còn là niềm vui chung của cả đất nước”, ông nói.

Trong ký ức của ông, chiến tranh không chỉ là những thời khắc chiến thắng mà còn là những mất mát không thể bù đắp. “Nhiều đồng nghiệp của tôi đã ngã xuống trên chiến trường, với máy ảnh và những trang tin còn đang viết dở,…”, ông trầm giọng. Chính những hy sinh ấy khiến mỗi khuôn hình, mỗi dòng tin trở nên nặng nghĩa hơn bao giờ hết.

Đi qua chiến tranh, nhà báo Trần Mai Hưởng mang theo không chỉ ký ức mà còn là một câu hỏi day dứt về trách nhiệm sống. “Sống sao cho xứng đáng, sống cho cả những người không trở về?”, ông nói. Với ông, làm báo trong chiến tranh không chỉ là ghi lại sự kiện, mà là hành trình đi cùng lịch sử và giữ lại lịch sử bằng tất cả sự dấn thân của người cầm bút.

Nhà báo Đinh Quang Thành - phóng viên ảnh của TTXVN đã bám sát Quân đoàn 2, theo chân các mũi tiến công từ Huế vào đến Sài Gòn. Ông nhớ lại, sau khi Huế được giải phóng, ông bắt đầu nhập vào đội hình hành quân. “Chúng tôi đi cùng đoàn quân, nhưng không biết trước sẽ đánh ở đâu, chỉ biết là phải bám theo để kịp thời ghi lại diễn biến”, ông kể. Từ Huế, vượt qua đèo Hải Vân trong lúc giao tranh còn diễn ra, tiến vào Đà Nẵng rồi tiếp tục dọc theo tuyến quốc lộ 1, hành trình của ông gắn liền với nhịp tiến công liên tục của bộ đội.

Hành trình tiến vào miền Nam không phải là quá trình chiến đấu liên tục. “Đi cùng quân đoàn là đi trong điều kiện chiến sự, hầu như địa bàn nào cũng có giao tranh”, ông cho biết. Trong dòng người và phương tiện dày đặc từ xe tăng, pháo binh đến bộ binh, phóng viên vừa di chuyển, vừa quan sát để tìm ra những khoảnh khắc tiêu biểu nhất.

Để có được những bức ảnh giá trị, nhiều khi ông phải chấp nhận rủi ro lớn. “Tại khu vực sân bay Tân Sơn Nhất, khi giao tranh vẫn đang diễn ra, tôi tìm cách tiếp cận hiện trường để tác nghiệp. Muốn có ảnh chân thực thì phải có mặt tại nơi diễn ra sự kiện. Trong khói lửa chiến trận, việc chụp ảnh chỉ diễn ra trong tích tắc, đòi hỏi sự nhanh nhạy và quyết đoán”, nhà báo Đinh Quang Thành nhớ lại.

Trong ký ức của ông, chiến tranh luôn đi kèm với những mất mát khi nhiều đồng nghiệp trong số những người cùng đi đã không trở về. Riêng lực lượng Thông tấn xã, đã có hàng trăm phóng viên hy sinh trong quá trình làm nhiệm vụ. Những con số ấy cho thấy người làm báo thời chiến cũng trực tiếp đối mặt với chiến tranh, không hề đứng ngoài cuộc.

“Giữa ranh giới mong manh của sự sống và cái chết, tôi vẫn giữ vững ý thức nghề nghiệp. Người lính chiến đấu bằng vũ khí, còn chúng tôi chiến đấu bằng máy ảnh. Mỗi khuôn hình không chỉ là tư liệu báo chí mà còn là chứng tích lịch sử, ghi lại chân thực một giai đoạn đặc biệt của dân tộc”, ông nói. 

Hai câu chuyện, hai cách tác nghiệp nhưng cùng chung một điểm: tinh thần dấn thân và trách nhiệm của người làm báo trong chiến tranh. Từ những trang viết của nhà báo Trần Mai Hưởng đến những khuôn hình của nhà báo Đinh Quang Thành, tất cả đã góp phần tạo nên một “mặt trận thông tin” thầm lặng nhưng đầy sức nặng trong mùa Xuân đại thắng năm 1975.