(Sóng trẻ) - Bất chấp những quy định mới về giá bán lẻ điện, một hệ thống thu chi ngầm vẫn đang thao túng cuộc sống người ở trọ. Những con số “nhảy múa” trên hóa đơn hàng tháng không chỉ là chi phí sinh hoạt, mà là minh chứng cho hàng loạt chiêu trò tinh vi, khiến người thuê phải gồng mình chi trả.

Tại căn trọ trên tầng cao nhất thuộc khu vực Đặng Thùy Trâm, phường Nghĩa Đô, bạn Nguyễn Phương Anh (2005) không khỏi bất ngờ khi chủ trọ đột ngột tăng giá điện lên 5.500 đồng/kWh. Chỉ trong vòng 2 năm, giá điện tại đây tăng gần gấp đôi, từ 4.000 đồng/kWh lên 5.500 đồng/kWh.

Trước sự thay đổi này, Phương Anh đã chủ động liên hệ với chủ trọ để trao đổi về lý do tăng giá. “Việc tăng giá đột ngột khiến mình không thể đủ khả năng chi trả. Sau khi phản ánh với chủ trọ, mình vẫn không hề nhận được lời giải thích thỏa đáng”, Phương Anh bày tỏ.

Với sinh viên phụ thuộc hoàn toàn vào trợ cấp gia đình như Phương Anh, mọi khoản phát sinh nhỏ đều là gánh nặng. “Nhiều hôm giữa trưa nóng không chịu nổi, cắn răng bật điều hòa mà phòng vẫn không mát. Mình chỉ dám bật một lúc vào buổi trưa hoặc trước khi đi ngủ”,  Phương Anh chia sẻ.

Tại đây, ban đầu, người thuê chỉ phải thanh toán các khoản cơ bản gồm tiền phòng, tiền điện nước và phí mạng, giặt là. Thế nhưng càng ở lâu, các khoản chi phí phát sinh vô lý liên tục xuất hiện. “Phía bên chủ nhà tiến hành thuê người về dọn dẹp hành lang dãy trọ và khu vực sinh hoạt của chính chủ nhà. Chủ nhà không thông báo trước về vấn đề này và toàn bộ chi phí đó đều được chia đều cho người thuê”, Phương Anh bức xúc cho biết.

Không chỉ là câu chuyện giá thành, bạn Phương Dung (2005) hiện đang trọ trong một khu nhà tại phường Mai Dịch (Hà Nội) vô cùng băn khoăn khi lượng điện tiêu thụ hàng tháng luôn ở mức rất cao. Vừa đi học, vừa đi làm nên Dung chỉ ở phòng chủ yếu vào buổi tối, nhưng hóa đơn mỗi tháng vẫn dao động gần 290 - 300 số điện. “Vì số điện như vậy nên tháng nào mình cũng phải trả hơn 1 triệu đồng tiền điện mỗi tháng”, Phương Dung bộc bạch.

Đặc biệt, Phương Dung và những người thuê phòng khác đều không biết công tơ điện tổng được đặt ở đâu. Trong phòng chỉ có đồng hồ chỉ số nước, còn toàn bộ hệ thống điện đều do chủ nhà quản lý khiến việc kiểm tra và xác minh các thông số vô cùng khó khăn.

Để bòn rút thêm chi phí từ người đi thuê, nhiều chủ trọ còn sử dụng nhiều mánh khóe, chiêu trò tinh vi như: cộng tiền máy giặt, phí hao hụt đường dây, tăng tiền chuyển đổi số lên gấp đôi,... Tại một căn phòng trọ nhỏ nằm trên đường Phú Diễn, bạn Trí Tú hay gặp phải những khoản phí phát sinh “từ trên trời rơi xuống”.

Tháng vừa rồi, chủ trọ báo số điện của phòng Tú với mức giá  2.500 đồng/kWh, nhưng các chi phí điện của máy giặt, bơm nước,… đã phát sinh thêm 1.300 đồng/kWh. Những người cùng thuê trọ với Tú đã liên hệ với chủ hộ để hỏi nguyên nhân vì sao không gộp chung mà phải tách riêng như vậy nhưng không nhận được câu trả lời.

“Thật ra, khi mới chuyển vào, chủ hộ báo giá tiền điện với mình là 4.000 đồng/kWh. Vì thấy giá hơi cao, mình có mặc cả xuống 3.800 đồng/kWh thì chủ trọ cũng ngay lập tức đồng ý”, Trí Tú cho biết.

Tương tự, bạn Nguyễn Đức Huy, hiện đang trọ tại phố Trần Thái Tông, phường Cầu Giấy cũng là nạn nhân của việc chủ trọ cố ý tăng giá điện vô căn cứ, gộp chung vào tiền điện với tên gọi “phụ phí”. “Chủ nhà tính điện 4.000đ/kWh, bao gồm 2.100đ tiền điện và 1.900đ phí bảo trì. Vấn đề là mình không hề được thông báo trước về khoản phí bảo trì này”, Huy hoang mang chia sẻ.

Có thể thấy, ở một số khu trọ còn tồn tại tình trạng chủ trọ không cố định giá tiền, thu tiền một cách tùy hứng với từng người. Điều này chứng tỏ sự thiếu minh bạch, công bằng trong kinh doanh, dẫn đến tâm lý hoang mang, bức xúc cho người thuê và gây khó khăn lớn trong việc quản lý chi tiêu đối với những người có ngân sách hạn hẹp nhưng không đủ can đảm đứng lên đấu tranh.

Trong vai sinh viên đang đi thuê trọ, phóng viên đã liên hệ và tìm tới một số khi trọ thuộc các khu vực Trần Cung, Phạm Văn Đồng, Hồ Tùng Mậu,... Theo khảo sát, hiện tại, chủ các khu trọ đang thu tiền điện của người thuê với giá từ 3.800 đồng/kWh trở lên. Tới một khu trọ đang còn phòng cho thuê tại đường Trần Cung, chúng tôi nhận được thông tin chủ nơi này đang thu tiền điện của người thuê với giá 3.800 đồng/kWh. 

Khi chúng tôi đề cập đến việc mức giá này cao hơn so với quy định mới của Nhà nước, chủ trọ tỏ thái độ bực dọc, gắt gỏng: “Hầu hết các nhà trọ đều đang thu 4.000 đồng/kWh hoặc hơn. Nhà chúng tôi thu với giá này là quá rẻ rồi, đây là giá điện kinh doanh nhà nước thu cả vào VAT (thuế giá trị gia tăng) hết rồi!”.

Theo đó, chúng tôi khảo sát được thêm nhiều khu trọ đang thu tiền điện với mức giá từ 4.000 đồng/kWh. Trao đổi với bà M.H - một chủ trọ tại đường Hồ Tùng Mậu, chúng tôi phát hiện khu trọ này đang thu của người thuê với giá 4.500 đồng/kWh. “Chúng tôi đã đăng ký hộ kinh doanh nên sẽ thu giá này. Nhiều bạn trẻ thấy đắt là do các bạn dùng điện không biết tiết kiệm”, bà H. cho biết. 

Sau đó, khi tiếp tục liên hệ với nhiều khu trọ khác cũng thu với mức giá từ 3.800 đồng/kWh trở lên và đề cập tới nghị định, chủ các khu trọ đều có ý lảng tránh, từ chối phản hồi hay thậm chí giữ im lặng về vấn đề này.

Có thể thấy, các chủ trọ nếu không thu theo giá khống thì cũng là tăng lên gấp nhiều lần so với giá quy định với đủ các lý do như “đây là giá theo hộ kinh doanh”, “giá điện đã thu cả vào thuế”, “vẫn thu đúng theo nhà nước quy định”, … Tuy nhiên, toàn bộ những việc làm trên vẫn là hành vi vi phạm pháp luật.

Trên thực tế, sau khi đã tính cả 8% thuế giá trị gia tăng (GTGT), giá điện kịch trần chính xác phải là 3.737 đồng/kWh, việc thu lên 3.800 đồng/kWh như nhiều nơi vẫn đang làm để “tròn số, dễ tính” hay thu cao hơn hẳn đang vi phạm luật hành chính. Liên hệ với Luật sư Dương Lê Ước An - Luật sư Công ty Luật Đại An Phát - Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội, ông cho hay: “Dù chỉ chênh lệch 63 đồng/kWh, bản chất đây vẫn là hành vi thu tiền điện cao hơn giá quy định. Chủ trọ hoàn toàn có thể bị lập biên bản và xử phạt vi phạm hành chính theo Nghị định 133/2026/NĐ-CP”.

Đối với trường hợp các chủ trọ cho rằng đã đăng ký hộ kinh doanh và đang được ngành điện áp dụng giá điện kinh doanh, Luật sư Dương Lê Ước An giải thích, việc chủ nhà trọ cho rằng do đã đăng ký hộ kinh doanh nên được phép thu tiền điện theo giá điện kinh doanh là cách hiểu chưa phù hợp với quy định của pháp luật hiện hành.

Căn cứ Điều 3 Thông tư 60/2025/TT-BCT quy định chỉ khi có thay đổi mục đích sử dụng điện làm thay đổi giá áp dụng thì bên mua điện mới phải thông báo cho bên bán điện để điều chỉnh hợp đồng. Điều đó cho thấy, yếu tố quyết định để thu tiền của người đi thuê là mục đích sử dụng điện, không phải việc chủ trọ có đăng ký hộ kinh doanh hay không. 

Theo Quyết định 1279/QĐ-BCT áp dụng từ ngày 10/5/2025, giá bán lẻ điện kinh doanh như sau (chưa bao gồm thuế GTGT):

“Điều quan trọng là phải xem hợp đồng mua bán điện và hóa đơn điện của đơn vị điện lực đang áp dụng đối tượng giá điện nào. Nếu hóa đơn điện vẫn được áp dụng theo giá điện sinh hoạt thì việc viện dẫn lý do ‘đã đăng ký hộ kinh doanh’ để thu tiền điện theo giá điện kinh doanh là không có cơ sở pháp”, Luật sư Dương Lê Ước An khẳng định.

Sự im lặng của người thuê và thái độ lảng tránh từ các chủ trọ đang vô tình tiếp tay cho những hành vi vi phạm kéo dài. Đã đến lúc, người thuê nhà cần từ bỏ tâm lý chịu đựng để bảo vệ quyền lợi chính đáng của chính mình. 

Trong kỳ tới, phóng viên sẽ cung cấp bộ cẩm nang hành động thực tế, giúp người thuê trọ nắm vững tấm khiên pháp lý, biết cách âm thầm thu thập bằng chứng an toàn để lật ngược thế cờ và chấm dứt tình trạng lạm thu.