Trong một thời gian dài, văn hóa mặc dù được khẳng định là “nền tảng tinh thần của xã hội” nhưng trên thực tế vẫn chưa được nhìn nhận đúng với vai trò và sức mạnh vốn có của nó. Nghị quyết 80-NQ/TW được Bộ Chính trị ban hành ngày 7/1/2026 đã tạo ra một bước ngoặt lớn về tư duy. Lần đầu tiên, văn hóa không chỉ được nhấn mạnh như nền tảng tinh thần mà còn được xác định là “trụ cột” và “hệ điều tiết” của phát triển nhanh và bền vững. Văn hóa còn là “nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn” cho phát triển đất nước.

Cùng với đó, Nghị quyết nhấn mạnh phải “xây dựng thế trận văn hoá gắn với quốc phòng, an ninh, bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng”. Đây chính là sự chuyển dịch lớn về tư duy. Từ chỗ nhìn văn hóa chủ yếu như lĩnh vực bảo tồn, giáo dục, sang nhìn văn hóa đồng thời là nguồn lực nội sinh, động lực tăng trưởng, sức mạnh mềm và năng lực cạnh tranh quốc gia. Nghị quyết chỉ rõ: “Quán triệt quan điểm phát triển văn hóa ngang tầm với chính trị, kinh tế, xã hội, gắn với xây dựng thế trận an ninh văn hoá, an ninh con người, chủ quyền văn hoá số”.

Để hiện thực hóa tầm nhìn này, giải pháp căn cơ và bền vững nhất nằm ở giáo dục. Một trong những mục tiêu cụ thể mà Nghị quyết đặt ra là “100% học sinh, học viên, sinh viên trong hệ thống giáo dục quốc dân được tiếp cận, tham gia hiệu quả, thường xuyên các hoạt động nghệ thuật, giáo dục di sản văn hoá”.  Đây không phải là một con số hình thức mà là sự thay đổi căn bản trong tư duy giáo dục văn hóa. Lịch sử và di sản phải trở thành “vắc-xin” tinh thần, chứ không phải là những tiết học học thuộc lòng nhàm chán.

Thực tế đã chứng minh tính hiệu quả của hướng đi này. Thay vì những bài giảng khô khan, nhiều trường học tại Hà Nội và TP.HCM đã đưa học sinh đến các “địa chỉ đỏ” như Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, Nhà tù Hỏa Lò, kết hợp với công nghệ thực tế ảo (VR) để tái hiện lịch sử. Kết quả cho thấy, tỷ lệ học sinh hứng thú với môn Lịch sử tăng vọt. Quan trọng hơn là các em hình thành được sự đồng cảm, trân trọng sâu sắc đối với sự hy sinh của thế hệ cha anh. Đó chính là cách “kháng thể” văn hóa được hình thành một cách tự nhiên và bền vững nhất.

Không thể chỉ kêu gọi người trẻ tránh xa văn hóa độc hại trong khi tay họ vẫn đang cầm chiếc điện thoại và lướt mạng mỗi ngày. “Chiến lũy mềm” chỉ thực sự vững chắc khi chúng ta chủ động tạo ra được những sản phẩm tinh thần “Made in Vietnam” đủ sức cạnh tranh, đủ sức lay động trái tim và khối óc của họ. Đây chính là cuộc phản công trên mặt trận văn hóa.

Năm 2025, doanh thu phòng vé Việt Nam đạt gần 5.600 tỷ đồng với hơn 70 triệu lượt vé bán ra, tăng lần lượt 24% và 29% so với năm trước. Điều này chứng tỏ khán giả Việt đang ngày càng sẵn sàng chi trả và đón nhận những sản phẩm văn hóa chất lượng trong nước. Vấn đề còn lại là làm sao để có thêm nhiều hơn nữa những tác phẩm “vừa hồng, vừa chuyên”.

Theo Nghị quyết 80-NQ/TW, mục tiêu đến năm 2030 là các ngành công nghiệp văn hóa đóng góp 7% GDP, và đến năm 2045 là 9% GDP. Đây là một mục tiêu đầy tham vọng, đòi hỏi phải có “cơ chế, chính sách đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hoá”.

Chương trình số hóa di sản văn hóa cũng là một mũi nhọn chiến lược. Với mục tiêu đến cuối năm 2026 sẽ hoàn thành số hóa 100% các di sản văn hóa được xếp hạng cấp quốc gia và quốc gia đặc biệt, các bảo tàng ảo, bảo tàng tương tác thông minh 3D/360 đang mở ra những cách tiếp cận mới, cho phép giới trẻ “chạm” vào lịch sử bằng chính ngôn ngữ công nghệ của họ. 

Song song với đó, ngày càng nhiều nhà sáng tạo nội dung trẻ đã tận dụng TikTok, YouTube để kể những câu chuyện về văn hóa Việt. Những video sáng tạo về dân ca quan họ, lễ hội truyền thống, ẩm thực dân gian... đang chứng minh rằng văn hóa Việt hoàn toàn có thể kể chuyện bằng ngôn ngữ của người trẻ và lan tỏa mạnh mẽ đến bạn bè quốc tế.

Việt Nam không đơn độc trong cuộc chiến này. Nhiều quốc gia trên thế giới đã và đang có những chiến lược bảo vệ văn hóa rất thành công và chúng ta hoàn toàn có thể chọn lọc, học hỏi. Hàn Quốc vươn lên từ đống tro tàn chiến tranh để trở thành cường quốc văn hóa toàn cầu nhờ chiến lược phát triển bài bản, với sự kết hợp chặt chẽ giữa ba trụ cột: Nhà nước - Doanh nghiệp - Người làm văn hóa. Pháp kiên quyết thực thi chính sách “ngoại lệ văn hóa” để bảo vệ điện ảnh và ngôn ngữ dân tộc trước sự xâm lấn của văn hóa Mỹ. Những bài học ấy cho thấy, bảo vệ bản sắc văn hóa và phát triển công nghiệp văn hóa không phải là hai mục tiêu loại trừ lẫn nhau mà là hai mặt của một vấn đề.

Chúng ta là người đến sau trong lĩnh vực công nghiệp văn hóa, nhưng chính vì vậy lại có lợi thế của “người đi tắt, đón đầu”. Học hỏi kinh nghiệm quốc tế, kết hợp với việc phát huy nội lực dân tộc, sẽ là chìa khóa để văn hóa Việt Nam không chỉ “hội nhập mà không hòa tan”, mà còn tỏa sáng trên bản đồ văn hóa thế giới.

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên mặt trận văn hóa là cuộc chiến trường kỳ và không khoan nhượng. Nhưng đó không phải là cuộc chiến của riêng các cơ quan chức năng mà phải là cuộc chiến của toàn dân, trong đó lực lượng thanh niên là đội quân chủ lực trên không gian số. 

Với một thế hệ trẻ có đủ “kháng thể”, tức là có tình yêu lịch sử, niềm tự hào dân tộc, bản lĩnh chính trị và khả năng miễn dịch trước độc tố văn hóa ngoại lai, mọi âm mưu “xâm lăng văn hóa” chắc chắn sẽ phá sản. Văn hóa còn thì dân tộc còn. Và khi người trẻ biết yêu, biết tự hào về văn hóa của chính mình thì “chiến lũy mềm” ấy sẽ là thành trì bất khả xâm phạm bảo vệ vững chắc chế độ và tương lai tươi sáng của dân tộc trong kỷ nguyên vươn mình./.