(Sóng trẻ) - Nằm trong một con ngõ nhỏ giữa lòng Hà Nội, không gian Mơ Phố yên bình và ấm cúng là nơi những lời ca, tiếng hát mộc mạc, giản dị được cất lên, lặng lẽ lan tỏa tinh thần sẻ chia và lòng nhân ái đến với cộng đồng.

Trong một con ngõ nhỏ trên phố Yên Lãng, vào mỗi tối thứ sáu hàng tuần, những bản nhạc của Trịnh Công Sơn lại vang lên trong không gian ấm cúng tại quán cà phê mang tên Mơ Phố. Vượt ngoài khuôn khổ của một quán cà phê đơn thuần, nơi đây còn gắn với các hoạt động khám, chữa bệnh miễn phí dành cho bệnh nhân có hoàn cảnh khó khăn. Những đêm nhạc định kỳ ấy trở thành một cách để Mơ Phố duy trì nguồn kinh phí cho những hoạt động thiện nguyện này.

Không vé vào cửa, không giá đồ uống cố định, khán giả đến đây có thể thưởng thức âm nhạc và tùy tâm đóng góp. Giá trị của Mơ Phố vì thế không đo được bằng doanh thu, mà nằm ở ý nghĩa xã hội mà nó tạo ra. Toàn bộ số tiền sau đó sẽ được chuyển cho các chương trình khám, chữa bệnh miễn phí, hỗ trợ những mảnh đời khó khăn. 

Cùng ý tưởng đó, ban nhạc Mơ Phố dần hình thành và trở thành một phần không thể thiếu. Bên cạnh việc biểu diễn, các nghệ sĩ của Mơ còn góp phần giữ lửa cho một không gian âm nhạc giàu cảm xúc, nơi mỗi giai điệu đều gắn với mong muốn sẻ chia và giúp đỡ người yếu thế. Bên cạnh những đêm nhạc, quán còn bày bán các sản vật từ nhiều vùng miền để gây quỹ, góp phần duy trì cho các chương trình cộng đồng.

Ý tưởng biến quán thành không gian nhạc Trịnh gắn với hoạt động thiện nguyện này đến từ Tiến sĩ, bác sĩ Ngô Tuấn Anh (Chủ nhiệm Khoa Phẫu thuật Tim mạch, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108) - chủ quán và cũng là chủ tịch Hội Bác sĩ Tình nguyện. Trong chuyến khám bệnh tình nguyện tại Bắc Ninh, bác sĩ Tuấn Anh tình cờ gặp nghệ sĩ Trần Thương và mời anh về xây dựng ban nhạc cho quán. 

Sau một vài lần thay đổi thành viên, đến năm 2018, ban nhạc dần ổn định đội hình với ba thành viên là Trần Thương, Quốc Hoàn và Văn Linh. Họ vốn đã quen biết nhau từ thời còn học tại Trường Phổ thông cơ sở Nguyễn Đình Chiểu. Nghệ sĩ Quốc Hoàn còn từng là thầy dạy đàn bầu cho nghệ sĩ Trần Thương, trước khi trở thành bạn diễn trên cùng một sân khấu. Từ một mối cơ duyên, giờ đây ba người bạn cùng tụ họp tại nơi đây, tiếp tục nuôi dưỡng đam mê với âm nhạc và cùng góp sức cho các hoạt động thiện nguyện của Mơ Phố. 

Gắn bó với ban nhạc từ những ngày đầu, nghệ sĩ Trần Thương vẫn nhớ rõ đêm nhạc đầu tiên biểu diễn tại Mơ Phố. “Tôi vẫn nhớ, đó là đêm nhạc Trịnh đầu tiên quán mở để gây quỹ cho các hoạt động thiện nguyện. Đêm đó rất đông. Khán giả đón nhận nhiệt tình lắm. Với tôi, đó là một kỷ niệm rất khó quên”, nghệ sĩ Trần Thương tâm sự.

Không chỉ dừng lại ở những buổi biểu diễn tại Hà Nội, ban nhạc Mơ Phố còn thường xuyên đồng hành cùng Hội bác sĩ Tình nguyện trong những chuyến đi đến những vùng quê nghèo khó. Những lần đến với Chiềng Phung - Sơn La; Minh Đài, Tân Sơn - Phú Thọ, hay các vùng miền khác như Điện Biên, Lào Cai, Yên Bái, Thanh Hóa đều là một lần các anh được cống hiến và cháy hết mình cho âm nhạc, cho đam mê cuộc đời mình.

Theo nghệ sĩ Trần Thương, điều khiến anh ấn tượng nhất không nằm ở quy mô của buổi biểu diễn, mà ở cách khán giả đón nhận âm nhạc. Có những người phải di chuyển một quãng đường dài, thậm chí trong điều kiện thời tiết và thời gian không thuận lợi, chỉ để có thể tham dự đêm nhạc. Sự háo hức, hân hoan cùng sự cổ vũ nhiệt tình và thái độ trân trọng của bà con đã tạo nên một bầu không khí rất đặc biệt cho đêm nhạc mà không phải sân khấu nào cũng có thể đem lại.

Trải nghiệm này cũng được nghệ sĩ Quốc Hoàn, thành viên chơi guitar của nhóm, người gắn bó với Mơ Phố từ năm 2017 nhìn nhận dưới một góc độ tương tự. Anh cho biết, sự khác biệt giữa biểu diễn tại Hà Nội và tại các vùng khó khăn không chỉ nằm ở điều kiện vật chất, mà còn ở nhu cầu tiếp nhận âm nhạc. Nếu tại các đô thị lớn, âm nhạc đã trở thành một phần quen thuộc của đời sống, thì ở những nơi còn thiếu thốn về điều kiện văn hóa, một buổi biểu diễn lại mang ý nghĩa đặc biệt, là một sự kiện được mong đợi.

Bên cạnh những trải nghiệm biểu diễn, quá trình tạo ra các sản phẩm âm nhạc tại Mơ Phố cũng phản ánh rõ những nỗ lực bền bỉ phía sau ánh đèn. Không có sự hỗ trợ đầy đủ về thiết bị hay đội ngũ kỹ thuật, các thành viên buộc phải tự đảm nhiệm toàn bộ các công đoạn từ thu âm, hòa âm, phối khí đến các khâu xử lý hậu kỳ. Đây cũng là một thách thức không nhỏ với ba nghệ sĩ khi họ đều là những nghệ sĩ khiếm thị, phần lớn cả ba đều được đào tạo theo hướng biểu diễn, không phải kỹ thuật âm thanh.

Theo chia sẻ của nghệ sĩ Trần Quốc Hoàn, việc tự học và làm chủ các phần mềm xử lý âm thanh là một quá trình không dễ dàng, nhưng lại mở ra cơ hội để các thành viên phát triển thêm kỹ năng và hoàn thiện sản phẩm trong điều kiện hạn chế. Những đánh giá tích cực từ giới chuyên môn chính là một sự công nhận đầy tự hào cho nỗ lực của các anh.

Với nghệ sĩ Trần Thương, sự gắn bó lâu dài cùng Mơ Phố không chỉ đến đến từ niềm đam mê to lớn dành cho âm nhạc, mà còn là kết quả của những nỗ lực vượt qua giới hạn bản thân. Sinh sống tại Bắc Ninh, nghệ sĩ chỉ có thể đến Hà Nội vào cuối tuần, với quãng đường di chuyển bằng xe buýt khoảng 50km mỗi lượt. Việc duy trì lịch trình như vậy đòi hỏi lòng kiên trì rất lớn, đặc biệt khi các buổi thu âm thường cần sự phối hợp chặt chẽ giữa các thành viên.

Các thành viên trong ban nhạc Mơ Phố đều là những nghệ sĩ khiếm thị, do đó hầu hết họ phải dựa vào âm thanh để kết nối với nhau trong quá trình biểu diễn. Điều này đòi hỏi khả năng lắng nghe tinh tế và sự thấu hiểu, ăn ý giữa các cá nhân. Theo nghệ sĩ Trần Thương, người chơi nhạc cụ không chỉ cần nắm chắc kỹ thuật, mà còn phải hiểu được giọng hát, cách thể hiện và cảm xúc của người ca sĩ để điều chỉnh phần đệm đàn cho phù hợp. Nghệ sĩ cho biết: “Âm nhạc có trường độ, nhịp điệu, sắc thái riêng. Khi người hát hát nhẹ, tiếng đàn của mình sẽ mềm mại, nhẹ nhàng hơn để uyển chuyển theo ca sĩ. Với những chỗ cao trào, mình cũng phải hòa theo”.

Chính quá trình làm việc và gắn bó lâu dài đã tạo nên một mối quan hệ đặc biệt giữa các thành viên. Họ là những người anh em cùng chia sẻ, đồng hành với nhau trong cuộc sống, tạo nên một sự gắn kết mang tính gia đình. “Trừ khi Mơ Phố không còn hoạt động nữa thì tôi buộc phải dừng lại. Còn lại, tôi luôn mong muốn được cùng anh em và Hội bác sĩ Tình nguyện tiếp tục cống hiến. Tất cả chúng tôi đều chưa bao giờ có suy nghĩ bỏ cuộc giữa chừng”, nghệ sĩ Quốc Hoàn khẳng định.

Gắn liền với các hoạt động của Hội Bác sĩ Tình nguyện, ban nhạc Mơ Phố đóng vai trò như một điểm kết nối giữa nghệ thuật với các hoạt động vì cộng đồng. Các đêm nhạc tại đây được tổ chức để phục vụ mục tiêu gây quỹ cho những hoạt động thiện nguyện của Hội. Điều này khiến âm nhạc tại Mơ Phố mang một chức năng kép: vừa là sản phẩm nghệ thuật, vừa là phương tiện lan tỏa những giá trị nhân văn. Chính sự kết hợp này đã tạo nên một bản sắc riêng, giúp Mơ Phố không bị hòa lẫn với các không gian âm nhạc khác.

“Khán giả đến Mơ Phố nghe nhạc không chỉ vì yêu nhạc mà còn mong muốn được sẻ chia, được đóng góp cho những hoàn cảnh khó khăn hơn”, nghệ sĩ Trần Thương chia sẻ. Điều này tạo nên một mối quan hệ khác biệt giữa nghệ sĩ với người nghe, khi cả hai cùng đồng điệu, gặp gỡ nhau ở một mục tiêu chung. Không gian biểu diễn vì thế không còn là sự phân tách giữa “người biểu diễn” với “người thưởng thức”, mà dần trở thành một cộng đồng gắn kết, nơi mỗi cá nhân đều tham gia và đóng góp theo cách riêng của mình.

Tuy nhiên, để duy trì mô hình như vậy trong bối cảnh hiện nay là không dễ. Sự phát triển mạnh mẽ của các nền tảng số đã thay đổi cách công chúng tiếp cận âm nhạc, khiến những không gian biểu diễn quy mô nhỏ phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc thu hút khán giả. Bên cạnh đó, những hạn chế về điều kiện vật chất và nguồn lực vẫn luôn hiện hữu. 

Song chính những thách thức ấy lại làm nổi bật lên giá trị cốt lõi của Mơ Phố - nơi tình yêu âm nhạc được nuôi dưỡng bởi sự bền bỉ, quyết tâm, kiên cường không bỏ cuộc. Các nghệ sĩ Mơ Phố, họ không đặt mình ở vị trí của những người cần được giúp đỡ mà lựa chọn trở thành người chủ động tạo giá trị và đóng góp cho cộng đồng. Tư duy này đã giúp họ vượt qua giới hạn cá nhân, đồng thời tạo ra cách nhìn mới về vai trò của người khiếm thị trong xã hội.

“Mỗi cá nhân đều có những khó khăn riêng, dù có thể nhìn thấy hay không. Điều quan trọng không phải là so sánh mức độ khó khăn, mà là cách mỗi người phát huy giá trị của mình trong xã hội”, nghệ sĩ Quốc Hoàn khẳng định. 

Ở khía cạnh sâu hơn, Mơ Phố được xem như một minh chứng cho thấy vai trò của nghệ thuật trong việc tạo ra sự kết nối xã hội. Khi âm nhạc không chỉ dừng lại ở việc giải trí, mà còn trở thành cầu nối giữa các cá nhân, giữa những nhóm người khác nhau, nó sẽ mang một ý nghĩa sâu sắc hơn trong đời sống.

Trong bối cảnh âm nhạc ngày càng gắn với công nghệ và yếu tố thị giác như hiện tại, Mơ Phố lựa chọn một hướng đi khác, tập trung sâu hơn vào trải nghiệm nghe và cảm nhận. Ở đó, âm thanh trở thành trung tâm, cảm xúc trở thành cầu nối và con người trở thành điểm đến. Có lẽ, chính điều này đã tạo nên giá trị bền vững của Mơ Phố: không phải là sự đặc biệt về hình thức, mà là cách nó nhắc lại một điều tưởng như rất đơn giản - rằng âm nhạc, ở dạng nguyên sơ nhất, luôn là một phương tiện để con người hiểu và kết nối với nhau.

Đến với Mơ Phố, mỗi cá nhân đều có thể tìm thấy một vị trí cho chính mình không phân biệt hoàn cảnh hay địa vị. Âm nhạc đã gắn kết họ lại với nhau. Từ nghệ sĩ đến khán giả, khách đến quán cà phê và cả những người kém may mắn khác, tất cả đều có chung một tấm lòng dành cho cộng đồng, cho những điều cao đẹp. “Đây là ngôi nhà chung dành cho tất cả mọi người, không phải của riêng ai”, nghệ sĩ Quốc Hoàn bộc bạch.