(Sóng trẻ) - Khi những tổn thương đến từ khiếm khuyết cơ thể từng để lại những “vết nứt” trong tâm hồn: một đứa trẻ bị trêu chọc bằng một cái tên khiếm nhã gắn với khiếm khuyết cơ thể, một thiếu niên phải học cách bước đi sau ca phẫu thuật cắt chân. Nhưng sau tất cả, từ những “vết nứt” ấy, họ đã lựa chọn đứng dậy theo một cách phi thường. 

“Những năm đầu đi học, mình từng phải đối mặt với sự trêu chọc từ bạn bè, thậm chí có lần bị các bạn cầm sỏi ném vào người …”, Trần Văn Dũng nghẹn ngào kể lại.

Những viên sỏi từng được dùng để ném về phía bạn Trần Văn Dũng (sinh viên năm 4 ngành Quan hệ công chúng, Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân Văn, ĐHQGHN) có thể vẫn nằm đâu đó sau sân trường. Ký ức về nó là một phần không thể quên trong những ngày đầu Dũng đi học, để giờ mỗi khi nhắc đến, cậu lại cảm thấy hẫng một nhịp.

Bẩm sinh, thị lực của Dũng kém hơn bạn bè đồng trang lứa. “Khi mang thai, mẹ mình không may bị cảm cúm và phải sử dụng thuốc. Không ai lường trước được chỉ một lần cúm ấy có thể thay đổi cả cuộc đời của mình”, Dũng chia sẻ về nguyên do khiếm thị.

Khi tầm nhìn của cậu mờ hẳn vào năm 4 tuổi, gia đình đưa Dũng đi nhiều nơi để điều trị, với hy vọng đôi mắt của đứa trẻ ngây thơ sẽ được sáng trong một lần nữa. Năm lên 5, Dũng được phẫu thuật tại Bệnh viện Mắt tỉnh Bắc Ninh. Các bác sĩ chỉ giữ được thị lực với khả năng hạn chế ở mắt phải, và từ đó, cậu phải thích nghi với đôi mắt không còn nhìn rõ như những đứa trẻ khác.

“Thằng mù” là biệt danh mà các bạn gọi cậu trong những năm đầu tiểu học. Không ít lần Dũng bị ném sỏi vào người, không ít lần bị bạn bè lánh xa, không ít lần cậu trở thành trò đùa trong mắt người khác. “Vì không có bạn chơi cùng, mình chỉ mong tiếng trống tan học nhanh đến để được chạy về nhà … và tự chơi một mình”, Dũng nhớ lại.

Không chỉ khó khăn trong việc kết bạn, Dũng còn gặp nhiều bất lợi khi theo dõi bài giảng. “Trong khi mình chật vật để chép kịp những dòng đầu tiên, đôi khi, cô giáo phải xóa bảng để viết bài mới vì các bạn đã ghi xong từ lâu”, Dũng nghẹn ngào kể. 

Năm 2009, theo lời giới thiệu của người họ hàng, cậu bắt đầu học tại Trường Phổ thông cơ sở Nguyễn Đình Chiểu dành cho học sinh khiếm thị. Tưởng chừng, môi trường ưu tiên cho người khiếm thị sẽ mang đến cho Dũng cơ hội được mở lòng. Nhưng những lời trêu chọc vẫn không dừng lại. Đó là khoảnh khắc Dũng rơi vào trầm cảm.

Hi vọng bắt đầu hé mở vào năm 2016, khi cậu tham gia Hội Người mù Ngô Quyền. Tại đây, Dũng lần đầu được tiếp cận các ứng dụng đọc màn hình như VoiceOver trên điện thoại và NVDA trên máy tính. Những công cụ ấy mở ra cho cậu một cách khác để học tập, tiếp nhận thông tin và tự mình thực hiện nhiều việc hơn.

Nhưng hy vọng chớm nảy mầm ấy chưa đủ lớn. Ở tuổi 18, sau một lần bị người yêu kỳ thị vì khiếm thị, Dũng lại rơi vào vòng lặp trầm cảm. 

Bước ngoặt chỉ thực sự xảy ra trong một lần tham gia tình nguyện tại Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương, ánh nhìn của cậu bắt gặp nhiều mảnh đời đứng giữa ranh giới sinh tử. “Khi thấy những em bé phải truyền máu suốt nhiều giờ đồng hồ, mình chợt nhận ra cuộc đời mình vẫn may mắn hơn nhiều số phận khác”, Dũng kể.

Từ đó, Dũng bắt đầu tham gia nhiều hơn vào các hoạt động tình nguyện, hiến máu và vận động mọi người cùng hiến máu. “Hơn 11 lần hiến máu cho mình cơ hội được gặp gỡ và giúp đỡ nhiều người. Từ cậu bé từng bị bắt nạt, mình hiện tại đã đủ mạnh mẽ để trở thành người trao đi một phần hi vọng sống cho người khác”, Dũng bày tỏ đầy tự hào.

Sau nhiều năm bị gọi là “Thằng mù”, điều Dũng tìm kiếm không còn là sự thương hại hay một cách nhìn khác biệt. Cậu bắt đầu từ bài học về việc nhìn nhận chính mình: “Một đứa trẻ muốn học về thế giới thì phải học yêu người và yêu chính bản thân”.

Có những thay đổi đến khi một người còn quá trẻ để kịp chuẩn bị. Với Phan Văn Khải, năm 15 tuổi đánh dấu một bước ngoặt như vậy, khi căn bệnh ung thư xương khiến cậu phải học cách sống với một cơ thể khác.

Phan Văn Khải (22 tuổi, sinh viên năm 4 ngành Phục hồi chức năng, Trường Đại học Y Hà Nội) phát hiện bệnh sau một lần chơi bóng đá. Một khối u xuất hiện ở chân, nhưng ban đầu Khải được chẩn đoán viêm xương tủy. Trải qua nhiều lần thăm khám từ Việt Nam đến Trung Quốc, kết quả sinh thiết cuối cùng xác định đó là khối u ác tính.

Thời điểm ấy, Khải vẫn cố hoàn thành kỳ thi vào lớp 10. Thi xong, cậu bắt đầu những đợt hóa trị tại K3 Tân Triều. Đến cuối 9/2019, Khải phải cắt chân trái.

“Đã 2 lần mình ngỡ như cuộc đời không còn hy vọng. Lần đầu tiên là khi biết mình bị ung thư. Lần thứ hai là khi bác sĩ nói phải cắt chân”, Khải xúc động chia sẻ.

Hai lần ấy, Khải đều nghĩ đến cái chết. “Mình khóc trong vô vọng. Tâm trí mình chỉ còn 2 dòng suy nghĩ. Một bên nuối tiếc khoảng thời gian còn yên bình. Một bên bất lực, không muốn phải đối diện với những gì đang xảy ra”, Khải bộc bạch.

Tháng 1/2020, Khải xuất viện. Sau những đợt hóa trị, cậu chỉ còn 25 kg, tóc rụng hết và phải tập đi với chân giả. Khải mất một năm học, đồng thời phải làm quen lại với những điều tưởng như rất bình thường. 

Trở lại trường, cậu vẫn cảm thấy choáng ngợp: “Mình cảm thấy bản thân không còn là Khải của những ngày trước bệnh. Mình không thể bước vào sân bóng cùng các bạn, không thể chạy nhảy, nô đùa như trước đây”. Nhưng điều khiến cậu nhớ nhất không chỉ là sự thay đổi của cơ thể. Thầy cô, người bạn và các mạnh thường quân đã giúp Khải có chiếc chân giả tốt hơn, tập đi và bắt nhịp cùng lớp học.

Đến lớp 11, dịch COVID-19 khiến việc học chuyển sang trực tuyến. Những ngày chỉ quanh quẩn ở nhà khiến Khải tiếp tục rơi vào trạng thái buồn bã, khép mình. Tình cờ, việc học qua mạng giúp cậu kết nối với những người bạn ở mọi miền Tổ quốc. Lời hứa hẹn gặp nhau khi lên đại học mang đến động lực cho Khải suốt thời gian phải học qua màn hình máy tính.

Khi lựa chọn ngôi trường đại học mong ước, Khải đã chọn Trường Đại học Y Hà Nội, với chuyên ngành Phục hồi chức năng. Quyết định này không chỉ nhờ sự động viên của thầy cô, sự khích lệ của bạn bè mà còn nhờ những tháng ngày phải hóa trị.

Khải chia sẻ: “Thời gian nằm trên giường bệnh cho mình cơ hội chứng kiến nhiều trẻ em bất hạnh hơn mình. Có những đứa trẻ phải ra đi quá sớm. Có những đứa trẻ dù phải đánh đổi bộ phận trên cơ thể để có được sự sống, nhưng lại thiếu điều kiện để phục hồi, tập luyện sau điều trị”.

“Đôi lúc, mình đã nghĩ bản thân quá mạo hiểm khi chọn ngành này. Bởi chính mình phải sử dụng chân giả khi đi học, khiến việc tiếp thu kiến thức cũng không dễ dàng”, Khải nói. Nhưng cũng nhờ ngành học này, Khải có thêm kiến thức để chăm sóc bản thân và hiểu hơn về những người đang sống với khiếm khuyết cơ thể.

Sau khi tốt nghiệp và trở lại bệnh viện, Khải không còn ở vị trí một bệnh nhân. Cậu tham gia hỗ trợ trẻ em mắc ung thư trong các hoạt động thiện nguyện. Cậu không cho rằng mình đã vượt qua tất cả, chỉ đơn giản là tiếp tục lựa chọn những điều có thể làm được.

Khải cười, nói vui với chúng tôi: “Nếu cuộc sống không thể quên đi nỗi khổ, mình sẽ học làm bạn với nỗi khổ thôi”.

Những “vết nứt” trong tuổi thơ của Dũng và Khải không biến mất theo thời gian. Có những ký ức vẫn trở lại, có những giới hạn của cơ thể vẫn hiện diện trong cuộc sống thường ngày. Nhưng từ chính những điều từng khiến họ tổn thương, cả hai dần tìm được cách hiểu mình, hiểu người và lựa chọn con đường phía trước.

Với họ, ánh sáng có lẽ không phải là việc trở thành một người khác sau biến cố, mà là khi có thể nhìn vào những điều từng khiến mình đau đớn và tiếp tục sống theo cách mình lựa chọn.