Chàng trai GenZ và hành trình đưa gốm 'xấu lạ' về làng gốm Bát Tràng

(Sóng trẻ) - Trong bối cảnh nhiều làng nghề truyền thống gặp khó khăn để duy trì, nhiều người trẻ lựa chọn tiếp cận theo cách riêng, họ đổi mới mẫu mã, kể lại câu chuyện của sản phẩm nhằm đưa các giá trị văn hóa truyền thống đến gần hơn với người tiêu dùng hiện đại.

Trong vài năm gần đây, Ugly-Cute (tạm dịch: “xấu xí nhưng đáng yêu”) nổi lên như một trào lưu thẩm mỹ được giới trẻ yêu thích. Thay vì những hình khối chuẩn mực, hoàn hảo, các món đồ theo phong cách này có gương mặt ngộ nghĩnh, tỉ lệ lệch chuẩn, hơi kỳ dị nhưng lại tạo cảm giác gần gũi, dễ thương và đậm dấu ấn cá nhân. 

Một trong những gương mặt mang gốm Ugly-Cute về làng gốm Bát Tràng (Hà Nội) là Vũ Tuấn Long (27 tuổi), chàng trai GenZ sinh ra trong gia đình có truyền thống làm gốm. Sản phẩm đầu tay của anh được chia sẻ lên mạng xã hội và nhận được sự hưởng ứng lớn từ các bạn trẻ. Từ đó, Tuấn Long quyết định phát triển dòng gốm “xấu mà dễ thương”, với sự hỗ trợ sản xuất từ các thợ lành nghề trong gia đình.

PV: Xin chào anh Long. Được biết, anh được sinh ra trong một gia đình có truyền thống làm gốm. Điều gì khiến anh chọn sáng tạo những sản phẩm mang dấu ấn cá nhân thay vì kế thừa dòng gốm truyền thống? 

Vũ Tuấn Long: Đối với cá nhân mình, mình thấy hướng đi này phù hợp với bản thân hơn. Trước đây, công việc và ngành học của mình không liên quan đến gốm hay nghệ thuật mà chỉ liên quan đến kinh doanh, kinh tế. Khi quyết định đến với nghề, mình nhận thấy bản thân còn khá trẻ để tiếp cận được những mặt hàng cần độ dày dặn kinh nghiệm. Một người tay ngang và chưa có tên tuổi như mình sẽ khó truyền tải được hết những giá trị văn hóa truyền thống. 

Bước ngoặt đến khi mình vô tình tạo ra một sản phẩm đầu tay khá thô sơ và chia sẻ lên mạng xã hội. Bất ngờ là nó nhận được sự hưởng ứng rất lớn từ các bạn trẻ, kèm theo nhiều gợi ý phát triển thành các nhân vật và công dụng khác nhau. Sự đón nhận ấy khiến mình thay đổi tư duy và nhận ra đây chính là thị trường ngách phù hợp với sự sáng tạo và phong cách của bản thân, đồng thời mở ra một cách tiếp cận mới để đưa gốm đến gần hơn với các bạn trẻ.

PV: Đối với giới trẻ, sản phẩm của anh rất thú vị và được hưởng ứng tích cực. Nhưng khi lần đầu đưa những sản phẩm phá cách vào lò nung của gia đình, anh có gặp phải sự phản đối từ bố mẹ mình?

Vũ Tuấn Long: Ban đầu, gia đình mình không phản đối nhưng cũng không quá để tâm. Ở một làng nghề nơi việc làm đồ thủ công mỹ nghệ tinh xảo vốn là chuyện thường nhật, việc một người trẻ làm ra những món đồ chưa có tính ứng dụng, chỉ đơn thuần mang tạo hình khác biệt khiến mọi người nghĩ mình chỉ “làm chơi cho vui”.

Cho đến khi các sản phẩm được chia sẻ lên mạng xã hội và bất ngờ xu hướng. Thấy được sự đón nhận của công chúng, gia đình mình bắt đầu nhìn nhận hướng đi này một cách nghiêm túc hơn và đưa ra lời khuyên, góp ý để mình phát triển sản phẩm. 

Đến giai đoạn tiếp theo, khi sáng tạo gốm trở thành hướng đi chính của mình, bố mẹ đã chủ động chuyển những người thợ lành nghề vốn chuyên làm đồ truyền thống sang hỗ trợ mình sản xuất. Là một người tay ngang mới vào nghề khoảng 2-3 năm, sự đồng hành và hậu thuẫn kinh nghiệm từ gia đình chính là điểm tựa lớn nhất của mình cho đến thời điểm hiện tại.

PV: Dưới góc nhìn của một người sáng tạo, anh lý giải thế nào về sức hút của những món đồ gốm Ugly-Cute? Vì sao chúng lại nhận được sự hưởng ứng mạnh mẽ từ các bạn trẻ đến vậy?  

Vũ Tuấn Long: Điểm thu hút đầu tiên có lẽ nằm ở phần tạo hình bắt mắt. Nó không bắt mắt bởi nó đẹp, mà bởi tính độc bản và phong cách khác biệt. Tuy cùng một nhân vật hay hình tượng, mỗi sản phẩm đều được cá nhân hóa theo gu riêng của từng khách hàng, từ dễ thương cho đến kỳ dị, phá cách. 

Đặc biệt là những bạn trẻ cá tính mạnh và muốn khẳng định cái tôi riêng. Sản phẩm của mình đáp ứng được điều đó. Bản thân mình làm hai sản phẩm cùng một tạo hình giống nhau, nhưng khi nặn xong và ra lò thì chúng vẫn có điểm khác. Đó là điều mình thấy thu hút các bạn trẻ.

PV: Trong sản phẩm của anh, anh giữ lại những kỹ thuật truyền thống nào, và biến tấu phần nào cho nó trở nên độc đáo hơn? 

Vũ Tuấn Long: Mình bắt buộc phải giữ toàn bộ quy trình làm gốm truyền thống: từ tạo hình phôi, sấy khô, vẽ màu, phun men cho đến nung. Tạo hình có thể hiện đại, phá cách, nhưng kỹ thuật cốt lõi của làng nghề là nền tảng không thể thay thế. Sự biến tấu chỉ nằm ở việc mình căn chỉnh lại độ dày mỏng, thời gian sấy hay cách vẽ màu sao cho phù hợp nhất với từng sản phẩm.

Mình giữ truyền thống không chỉ vì “bắt buộc phải như vậy”, mà do bản thân thực sự muốn giữ. Dù là GenZ, thế hệ của mình vẫn có sự giao thoa với thế hệ trước, nên mình đặc biệt coi trọng truyền thống. Nghề gốm đã có từ hàng trăm, hàng nghìn đời nay, từ thời ông bà, tổ tiên. Là một người trẻ, mình có trách nhiệm duy trì điều đó. Mình có thể giúp mọi người tiếp cận gốm dễ dàng hơn, nhưng vẫn phải giữ lại cốt lõi truyền thống để sau này làng nghề không bị mai một. 

PV: Anh có lời khuyên nào cho những bạn trẻ theo đuổi nghệ thuật đang loay hoay đi tìm chất riêng cho mình không?

Vũ Tuấn Long: Mình cũng là một người tay ngang, không có nền tảng nghệ thuật và góc nhìn ban đầu khá thực tế. Người ta thường nói: “Đam mê chỉ hay khi mình nghĩ, không hay khi bắt tay vào làm”. Việc vừa giữ được ngọn lửa sáng tạo vừa phải đối mặt với bài toán kinh doanh khô khan là điều cực kỳ khó và dễ khiến người ta nản lòng. 

Vì vậy, nếu đưa ra lời khuyên thì mình nghĩ: Thứ nhất, phải thực sự đam mê. Thứ hai, luôn sẵn sàng cập nhật, nghệ thuật đôi khi hơi bảo thủ, nên tư duy phải thoáng, vừa giữ bản sắc vừa cập nhật yếu tố mới để thích nghi. Cuối cùng là sự kiên trì, khó khăn hay thất bại lần một, lần hai là điều không thể tránh khỏi. 

Nhưng chỉ cần tiếp tục kiên trì và cải thiện, đến một ngày chất riêng của bạn sẽ chạm đến mọi người. Chỉ cần một lần được đón nhận, chặng đường phía sau sẽ thuận lợi hơn rất nhiều.

PV: Cảm ơn những chia sẻ của anh!