(Sóng trẻ) - “Tiếng Anh không đưa tôi đến Harvard. Nó chỉ là điều kiện cần. Nhưng nếu không có nó, tôi sẽ chẳng thể bước ra thế giới” - đó là cách mà Đồng Thị Hải Yến, một cô gái khiếm thị nhìn lại về hành trình học ngoại ngữ của mình.

Chúng tôi gặp Hải Yến khi cô đang tất bật chuẩn bị cho hành trình nhập học tại trường Đại học Yale danh giá. Điều khiến chúng tôi không khỏi ấn tượng từ cô gái ấy là nguồn năng lượng tự tin toát ra từ một vận động viên Para Games. Đằng sau nụ cười rạng rỡ ấy là một hành trình phi thường. Từ vốn tiếng Anh "con số 0" đến những lời mời từ các đại học danh giá nhất thế giới.

Câu chuyện bắt đầu vào năm 2015, khi Yến mới 15 tuổi. Chúng tôi lặng người nghe cô kể về lần đầu xuất ngoại thi đấu tại Para Games (Đại hội Thể thao Người khuyết tật Đông Nam Á) tại Singapore với tư cách vận động viên thể thao quốc gia. Giữa sự hiện đại của đảo quốc sư tử, chuyến đi ấy không chỉ là một cuộc thi đấu thể thao mà còn trở thành bước ngoặt thay đổi cách cô nhìn về thế giới. 

Cô gái khi ấy nhận ra rằng ngoài Việt Nam còn có rất nhiều điều đang chờ mình khám phá. Chính sự khác biệt văn hóa và bản tính tò mò thiên bẩm đã đánh thức khát khao trong Yến: “Khi đó tôi gần như không biết tiếng Anh, nhưng tôi hiểu rằng nếu muốn bước ra thế giới thì ngoại ngữ là điều bắt buộc”, Yến chia sẻ.

Từ sự tò mò ấy, Hải Yến bắt đầu đặt cho mình mục tiêu được học trong môi trường quốc tế. Với cô, đó không chỉ là cơ hội học tập mà còn là cách để thử thách bản thân sau nhiều năm học ở trường. Tuy nhiên, hành trình học ngoại ngữ của Yến không hề trải đầy hoa hồng như nhiều người lầm tưởng. Lần trượt học bổng toàn phần của Đại học RMIT từng để lại cho cô không ít tiếc nuối và thất vọng.

Nhìn lại thời điểm ấy, Yến cho rằng vốn tiếng Anh còn hạn chế có thể là một trong những lý do khiến cô chưa thể chạm tới cơ hội mình mong muốn. Nhớ lại thời điểm đó, Yến bật cười kể rằng lúc đó mình “gần như không biết một từ tiếng Anh nào nhưng vẫn dám nộp vào trường quốc tế”. Sự thất bại khiến cô buồn bã, nghi ngờ bản thân, nhưng chính thất bại ấy đã trở thành động lực khiến cô nhận ra rằng, nếu muốn thực hiện giấc mơ đi xa hơn, thì tiếng Anh là con đường không thể né tránh. 

Không có điều kiện theo học những khóa đào tạo bài bản, Yến bắt đầu tự học Tiếng Anh qua YouTube. Cô nghe tiếng Anh mỗi ngày, tự nói chuyện trước gương, hỏi bạn bè những điều mình chưa hiểu và kiên trì luyện tập suốt nhiều năm. May mắn là bạn cùng phòng ký túc xá luôn sẵn sàng giải đáp những thắc mắc của cô và sửa từng lỗi nhỏ. 

Sau đó, một người thầy tại trung tâm tiếng Anh nhận thấy sự quyết tâm của Yến và trao cho cô cơ hội học tập đặc biệt. Nhờ học bổng toàn phần do trung tâm hỗ trợ, Yến có một tháng học tiếng Anh tại Philippines. “Chuyến đi ấy trở thành bước ngoặt, giúp mình tự tin hơn và từng bước cải thiện khả năng ngôn ngữ”, Yến chia sẻ.

Trở về Việt Nam, Yến tiếp tục làm trợ giảng phát âm và không ngừng tìm kiếm cơ hội sử dụng tiếng Anh trong cuộc sống hằng ngày. Đến năm 2020, cô nộp hồ sơ vào Đại học Fulbright Việt Nam và trúng tuyển dù không sở hữu chứng chỉ IELTS. Bốn năm học trong môi trường quốc tế giúp khả năng ngoại ngữ của cô tiến bộ đáng kể. 

Giáo sư Matthew McDonald, cựu giảng viên ngành Tâm lý xã hội tại Đại học Fulbright, nhận xét học trò có khả năng lãnh đạo đáng chú ý, đóng góp tích cực cho cộng đồng người khiếm thị. "Yến còn có trí tò mò, tầm nhìn xã hội và lòng nhiệt huyết lớn đối với nghiên cứu và thực hành chính sách công", giáo sư Matthew nói.

Nếu nhìn vào hành trình của Yến, nhiều người có thể cho rằng chính tiếng Anh là yếu tố đưa cô đến với những cơ hội học tập quốc tế. Tuy nhiên, theo Yến, ngoại ngữ chưa bao giờ là đích đến cuối cùng, mà chỉ là công cụ để mở ra những cánh cửa mới. Điều khiến Yến khác biệt không nằm ở khả năng sử dụng ngoại ngữ, mà ở tinh thần không chấp nhận giới hạn của bản thân. 

Ngay từ nhỏ, cô đã nhiều lần phải đối mặt với những định kiến rằng người khuyết tật chỉ cần học một nghề ổn định để mưu sinh, không cần theo đuổi những mục tiêu quá xa vời. Thay vì để những định kiến ấy trở thành rào cản, Yến lựa chọn chứng minh bằng hành động. Cô tự học tiếng Anh từ con số gần như bằng không, tự tìm kiếm học bổng, chủ động tham gia các chương trình quốc tế và không ngừng mở rộng trải nghiệm của bản thân. 

Với cô, việc khiếm thị chỉ là một đặc điểm cá nhân chứ không phải lý do để từ bỏ những điều mình mong muốn. Cô nàng vui vẻ bộc bạch: “Tôi là một người rất tò mò. Tôi luôn muốn đi nhiều nơi hơn, gặp nhiều người hơn và biết nhiều điều hơn. Vì vậy, thay vì nghĩ mình không làm được gì, tôi nghĩ xem mình cần học thêm điều gì để làm được điều đó”.

Chính tinh thần độc lập ấy đã giúp Yến từng bước vượt qua những giới hạn mà xã hội vô tình đặt ra cho người khuyết tật. Tiếng Anh mang đến cho cô cơ hội tiếp cận tri thức, kết nối với thế giới và học tập trong môi trường quốc tế, nhưng điều giữ cô tiếp tục tiến về phía trước lại là sự kiên trì và niềm tin rằng người khiếm thị hoàn toàn có thể sống, học tập và phát triển như bất kỳ ai khác. 

Giờ đây, khi chia sẻ câu chuyện của mình trên kênh Tiktok với hơn 36.000 người theo dõi, Yến không muốn được nhìn nhận như một “tấm gương vượt khó” đặc biệt. Điều cô mong muốn hơn là mọi người nhìn thấy người khuyết tật như những cá nhân bình thường, có ước mơ, có năng lực và có quyền theo đuổi những cơ hội lớn lao như bất kỳ ai trong xã hội.