(Sóng trẻ) - Trong hành trình hòa nhập với môi trường số, người cao tuổi không chỉ cần thiết bị phù hợp mà còn đi kèm với sự đồng hành của con cháu. Bằng những hướng dẫn gần gũi, các thế hệ con cháu đang giúp ông bà từng bước kết nối và chủ động hơn trong cuộc sống. 

Hơn bốn năm sử dụng điện thoại thông minh, bà Trương Tùng Lâm (77 tuổi, phường Hoàng Mai, Hà Nội) đã quen với những thao tác cơ bản như nghe gọi, lưu số và chụp ảnh. Là cựu giáo viên, bà không ngại học hỏi điều mới. Nhưng thời gian đầu tiếp xúc với các thiết bị công nghệ cũng khiến bà không ít lần lúng túng. 

Con cháu của bà Lâm thường xuyên chia sẻ hình ảnh và chuyện thường ngày trong nhóm trò chuyện chung. Bà vẫn theo dõi những thông tin ấy, nhưng thời gian đầu chủ yếu chỉ đọc tin nhắn rồi đợi đến tối gọi điện hỏi thăm, bởi chưa biết cách nhắn lại hay gửi ảnh.

Nhận thấy bà còn ngập ngừng khi sử dụng điện thoại, trong một kỳ nghỉ hè, Nguyễn Gia Linh (21 tuổi), cháu ngoại bà, bắt đầu hướng dẫn bà thực hiện những thao tác cơ bản.

Với người trẻ, việc gửi một bức ảnh hay chuyển đổi giữa các ứng dụng chỉ mất vài giây. Nhưng với bà Lâm, những thao tác ấy cần được thực hành nhiều lần mới có thể ghi nhớ.

Việc lặp lại các bước hướng dẫn đôi khi khiến Linh không tránh khỏi cảm giác nôn nóng. Linh mong bà sớm có thể nhắn tin, gửi ảnh thành thạo để chủ động trò chuyện với con cháu. 

Với bà Đặng Thị Châu (66 tuổi, xã Hát Môn, Hà Nội), vướng mắc trong việc tiếp cận công nghệ thường xuất hiện khi bà dùng các ứng dụng di động. Bà đã biết mở TikTok và theo dõi các video phim truyện ngắn yêu thích, nhưng việc tìm đúng bộ phim, chuyển sang tập tiếp theo hay bật phụ đề vẫn cần cháu gái Minh Huyền hướng dẫn.

Dù đã có chiếc điện thoại trong tay, nhưng khó khăn của người cao tuổi còn nằm ở tâm lý e ngại trước những tính năng mới. Việc vượt qua rào cản này đòi hỏi không chỉ sự chủ động từ bản thân người cao tuổi mà còn cần sự kiên nhẫn, đồng hành từ con cháu. 

Nhận ra việc làm thay không giúp bà ghi nhớ lâu, Linh dần thay đổi cách hướng dẫn. Thay vì trực tiếp thao tác trên điện thoại, Linh nói chậm, làm mẫu một lần rồi để bà tự thực hiện. Những bước khó nhớ được giải thích bằng hình ảnh quen thuộc như bấm vào biểu tượng chiếc ghim giấy, chọn ảnh rồi nhấn mũi tên.

Vài tuần sau, bà Lâm gửi được tấm ảnh đầu tiên vào nhóm trò chuyện gia đình, ghi lại chậu hoa trước sân nhà ở quê. Từ đó, bà dần biết tự gọi video cho cậu chắt, gửi ảnh các buổi tập văn nghệ cho bạn bè và lưu những số điện thoại cần thiết.

Khi bà đã thành thạo những thao tác cơ bản, Linh tiếp tục hướng dẫn bà sử dụng một số công cụ trí tuệ nhân tạo (AI). Bà Lâm dùng AI để hỗ trợ trong việc viết lời dẫn cho chương trình mừng thọ của câu lạc bộ mà bà tham gia. 

Thay vì phải gõ từng dòng trên bàn phím nhỏ, bà chỉ cần bấm vào biểu tượng micro và nói ra nội dung muốn viết. Công cụ sau đó chuyển lời nói thành văn bản và đề xuất một đoạn nội dung hoàn chỉnh. Tuy nhiên, bà Lâm không sử dụng nguyên văn mà chủ động chọn lọc, chỉnh sửa theo cách diễn đạt của mình.

Cũng từ chiếc điện thoại thông minh, bà Châu nay đã chuyển dần từ nhu cầu giải trí sang tìm kiếm kiến thức phục vụ công việc. Bên cạnh việc theo dõi những bộ phim ngắn, bà biết cách dùng TikTok để xem các video về trồng trọt, chăm sóc cây cối, áp dụng vào công việc nhà nông.

Từ việc tự gửi một tấm ảnh đến chủ động tìm thông tin phục vụ công việc, người cao tuổi đang từng bước học cách làm chủ các tính năng trên điện thoại. Trong hành trình đó, con cháu là những “trợ thủ” đặc biệt, hỗ trợ ông bà tiếp cận và khai thác các tiện ích số.