Theo quy định của Bộ Y tế, Tamiflu là thuốc kháng virus thuộc nhóm kê đơn, chỉ được phép bán khi có đơn thuốc từ bác sĩ. Quy định này nhằm hạn chế tình trạng lạm dụng, tránh tác dụng phụ nguy hiểm và bảo đảm người bệnh được tư vấn y khoa đầy đủ.

Tuy nhiên, khảo sát thực tế của phóng viên tại nhiều hiệu thuốc trên địa bàn Hà Nội, quy định này gần như bị bỏ qua. Bất cứ ai cũng có thể mua Tamiflu dễ dàng, không cần đơn thuốc, không cần xác minh tình trạng bệnh. Đáng lo ngại, không ít hộp thuốc trôi nổi không số đăng ký, không tem phụ tiếng Việt vẫn được bán công khai.

Theo ghi nhận, tại một hiệu thuốc trên đường Đại Mỗ (quận Nam Từ Liêm, TP. Hà Nội), thuốc Tamiflu không có số đăng ký và không tem phụ tiếng Việt vẫn được bán. Tuy nhiên, thay vì trưng bày công khai, các nhà thuốc này giấu thuốc bên ngoài khu vực bán hàng. Chỉ khi có khách hỏi mua, dược sĩ mới lấy ra và tư vấn.

Dược sĩ cho biết đây là "hàng nhập khẩu từ Thái Lan". “Thuốc nhập từ Thái Lan, dùng tốt lắm”, dược sĩ khẳng định chắc nịch. Thế nhưng, khi phóng viên yêu cầu cung cấp số đăng ký, người này ấp úng, rồi thản nhiên: “Thuốc Thái thì làm gì có số đăng ký Việt Nam!”.

Tình trạng này không chỉ xuất hiện ở một hiệu thuốc. Khảo sát 3 hiệu thuốc khác trên đường Phú Đô, khách hàng chỉ cần nói muốn mua Tamiflu là sẽ được bán ngay, không cần đơn hay hướng dẫn sử dụng cụ thể. Khi thử yêu cầu được xem số đăng ký lưu hành, vốn là điều kiện tối thiểu để xác định chất lượng, nhân viên thường lảng tránh hoặc đáp gọn cho qua chuyện. Thậm chí có người còn tỏ thái độ khó chịu, như thể việc làm rõ nguồn gốc thuốc là chuyện… thừa thãi.

Rõ ràng, những quy định nghiêm ngặt của Bộ Y tế về quản lý thuốc kê đơn đã bị vô hiệu hóa ngoài thực tế. Mà các hiệu thuốc, nơi lẽ ra phải là điểm tựa tin cậy cho sức khỏe cộng đồng, lại ngang nhiên tiếp tay cho thuốc trôi nổi, biến nỗi lo bệnh tật của người dân thành món lợi béo bở.

Theo quy định của Bộ Y tế, mọi loại thuốc lưu hành trên thị trường phải có số đăng ký hợp lệ để đảm bảo chất lượng và nguồn gốc. Tuy nhiên, nhiều nhà thuốc vẫn lách luật, tận dụng kẽ hở để kinh doanh thuốc trôi nổi với giá cao hơn gấp nhiều lần.

Trên mạng xã hội, thuốc Tamiflu trôi nổi được rao bán với giá khoảng 345.000 – 350.000 đồng/hộp. Tuy nhiên, khi vào hiệu thuốc, dù nguồn gốc không được công khai rõ ràng, giá bán bị đẩy lên tới 600.000 - 800.000 đồng/hộp. Người tiêu dùng không chỉ phải trả mức giá cao mà còn đối diện với nguy cơ mua phải thuốc không đảm bảo chất lượng.

Chủ hiệu thuốc có nhiều cách để giấu nhẹm xuất xứ của sản phẩm. Một số nơi không trưng bày thuốc công khai mà cất vào bên trong quầy, chỉ khi khách hỏi mới lấy ra bán, thậm chí cắt lẻ từng viên. Khi khách yêu cầu xem hộp, họ mới thừa nhận đây là hàng xách tay từ Nga với lý do "giá rẻ hơn".

Chưa dừng lại ở đó, chiêu trò “đánh tráo khái niệm” cũng được tận dụng triệt để. Một số dược sĩ gọi sản phẩm là “hàng nhập khẩu”, nhưng khi được hỏi về giấy tờ chứng minh nguồn gốc, họ quanh co né tránh. Tại một nhà thuốc trên đường Phú Đô (Quận Nam Từ Liêm, TP. Hà Nội), dược sĩ còn thuyết phục khách hàng rằng Tamiflu xách tay không có số đăng ký tại Việt Nam nhưng vẫn đảm bảo chất lượng vì “hàng ngoại phải tốt hơn hàng nội”. 

Niềm tin của người bệnh bị đem ra cò kè mặc cả, còn sức khỏe thì đặt trên bàn cân với lợi nhuận. Cuối cùng, thứ mà người tiêu dùng nhận lại có thể không chỉ là “cái giá đắt” về tiền bạc, mà còn là hiểm họa cho chính cơ thể mình.

Đối với các nhà thuốc, việc bán thuốc không rõ nguồn gốc không chỉ là vi phạm hành chính đơn thuần, mà còn bị coi là hành vi phạm pháp nghiêm trọng. Luật sư Nguyễn Thị Thanh Phương (Đoàn Luật sư TP. Hà Nội) nhấn mạnh: “Buôn bán thuốc không qua kiểm tra chất lượng, không có giấy phép và không rõ nguồn gốc có thể bị xử phạt từ 20 đến 100 triệu đồng, kèm hình phạt bổ sung như cấm hành nghề từ 1 - 5 năm, thậm chí bị tịch thu toàn bộ tài sản”.

Trước hiện trạng trên tại các nhà thuốc, phóng viên Sóng trẻ đã có phản ánh đến Phòng Y tế quận Nam Từ Liêm. Ngày 12/3/2025, UBND quận Nam Từ Liêm đã ban hành quyết định số 811/QĐ-UBND về việc thành lập đoàn kiểm tra các cơ sở hành nghề y, dược ngoài công lập. Chỉ hai ngày sau, tức ngày 14/3/2025, đoàn kiểm tra liên ngành của Quận (Bao gồm phòng Y tế, Đội Quản lý thị trường, UBND phường, Trạm Y tế phường Phú Đô và Trạm Y tế phường Đại Mỗ) kiểm tra đột xuất các cơ sở được đề cập trong đơn phản ánh. Các nhà thuốc đã cam kết trong thời gian tiếp theo cơ sở không kinh doanh thuốc Tamiflu trôi nổi, không rõ nguồn gốc. UBND phường Phú Đô và UBND phường Đại Mỗ (Quận Nam Từ Liêm) sẽ tiếp tục theo dõi, kiểm tra giám sát việc chấp hành pháp luật của các cơ sở và xử lý nghiêm nếu có vi phạm.

Tình trạng buôn bán thuốc Tamiflu trôi nổi với giá chênh lệch cao không chỉ gây thiệt hại về kinh tế mà còn tiềm ẩn nguy cơ lớn đối với sức khỏe cộng đồng.Người tiêu dùng cần cẩn trọng, chỉ mua thuốc tại các nhà thuốc uy tín, yêu cầu xem đầy đủ giấy tờ chứng minh nguồn gốc sản phẩm. Đồng thời, cơ quan chức năng cần có biện pháp mạnh tay hơn để ngăn chặn tình trạng buôn bán thuốc trôi nổi, đảm bảo quyền lợi và an toàn cho người dân.

Những động thái kiểm tra, xử phạt chỉ mới chạm phần ngọn. Phía sau những hộp Tamiflu trôi nổi là một ma trận giá cả hỗn loạn, nơi kẻ bán mặc sức thao túng còn người mua thì bị đẩy vào thế yếu. Phóng sự kỳ tới sẽ phản ánh rõ hơn về tình trạng ‘loạn giá’ Tamiflu cùng quan điểm, biện pháp từ cơ quan quản lý.