(Sóng trẻ) - Trong bối cảnh thành phố vừa thông qua các chính sách mới nhằm thúc đẩy kinh tế đêm, kỳ vọng về một "thành phố không ngủ" đang dần hiện hữu. Song, để những con phố sáng đèn trở thành động lực tăng trưởng mới của Thủ đô, các bài toán về sản phẩm, hạ tầng và quản trị đô thị vẫn cần lời giải.

Dù chỉ mới hơn 23h, xong Hà Nội dường như khoác lên mình một gam màu trầm hơn, nhiều tuyến phố đã thưa vắng, hàng quán dần khép cửa, nhịp sống chậm lại. Hoạt động về đêm hiện vẫn chủ yếu tập trung tại một số khu vực quen thuộc như Tạ Hiện, Tống Duy Tân, Đào Duy Từ hay quanh hồ Hoàn Kiếm.

Trong khi đó, khoảng thời gian từ đêm đến rạng sáng - vốn được xem là "mỏ vàng" của ngành dịch vụ và du lịch ở nhiều thành phố trên thế giới, vẫn chưa thực sự được khai thác hiệu quả tại Hà Nội. Từ thực tế đó, Hà Nội đang từng bước hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm thúc đẩy kinh tế đêm, với kỳ vọng biến lĩnh vực này thành động lực tăng trưởng mới của Thủ đô.

Nghị quyết vừa được HĐND TP Hà Nội thông qua quy định các hoạt động đầu tư, kinh doanh sản phẩm, dịch vụ ban đêm được tổ chức theo những khung thời gian và không gian phù hợp. Cùng với Đề án phát triển kinh tế đêm giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2045, Hà Nội kỳ vọng hình thành những không gian thương mại, dịch vụ, văn hóa và giải trí hoạt động về đêm, tạo thêm động lực tăng trưởng mới cho kinh tế Thủ đô.

Định hướng này nhận được sự quan tâm của nhiều người dân, hộ kinh doanh và du khách, đặc biệt là tại khu vực trung tâm, nơi các hoạt động về đêm đã hình thành từ nhiều năm nay nhưng vẫn chưa phát huy hết tiềm năng. Không ít người kỳ vọng, khi các chính sách mới được triển khai hiệu quả, Hà Nội sẽ mở ra thêm nhiều cơ hội kinh doanh, đồng thời tạo ra những trải nghiệm mới để giữ chân du khách lâu hơn.

Gắn bó với khu vực hồ Hoàn Kiếm hơn 30 năm, bà Phạm Thị Sinh, chủ một quán ăn trên phố Đinh Tiên Hoàng, kỳ vọng những chính sách mới về kinh tế đêm sẽ mở ra thêm cơ hội kinh doanh cho các hộ buôn bán nhỏ. Theo bà, khách du lịch sau 22 giờ vẫn khá đông nhưng đa phần chỉ đi dạo, ăn uống rồi rời đi vì thiếu những trải nghiệm mới.

Không chỉ người kinh doanh, nhiều du khách cũng bày tỏ sự quan tâm đến định hướng phát triển kinh tế đêm của Hà Nội. Theo họ, thành phố có bầu không khí sôi động, ẩm thực hấp dẫn nhưng vẫn còn khá ít lựa chọn sau nửa đêm.

Chị Sun (29 tuổi, du khách đến từ Thái Lan) cho biết trong hai ngày ở Hà Nội, chị và bạn bè thường chỉ đi dạo quanh hồ Hoàn Kiếm hoặc tìm một quán ăn đêm trước khi trở về khách sạn. “Nếu có thêm các chương trình biểu diễn nghệ thuật, chợ đêm hay không gian giải trí mở cửa muộn hơn, tôi sẵn sàng ở lại lâu hơn và chi tiêu nhiều hơn”, chị Sun bộc bạch.

Lần đầu tiên du lịch đến Việt Nam, chị Sarah (31 tuổi, du khách đến từ Mỹ) bày tỏ sự hào hứng khi được trải nghiệm múa rối nước. Bên cạnh đó, nữ du khách đặc biệt ấn tượng với không khí về đêm tại khu vực trung tâm Hà Nội. "Mọi người đều ra đường, cùng đi dạo, trò chuyện và tận hưởng không khí buổi tối. Cảm giác rất khác biệt và gần gũi", chị Sarah chia sẻ.

Song, khi biết phần lớn hàng quán ở Hà Nội sẽ đóng cửa sau nửa đêm và chỉ còn một số ít địa điểm hoạt động xuyên đêm, chị Sarah tỏ ra khá tiếc nuối. Nữ du khách cho rằng Hà Nội hoàn toàn có thể kéo dài thời gian vui chơi, giải trí đến 5 - 6 giờ sáng như nhiều thành phố lớn trên thế giới.

Kỳ vọng ấy không chỉ đến từ du khách hay những hộ kinh doanh đang sống nhờ phố đêm. Với nhiều người dân Hà Nội, những chính sách mới về kinh tế đêm mở ra hy vọng về một thành phố năng động hơn, nơi màn đêm trở thành cơ hội phát triển kinh tế.

Việc Hà Nội ban hành Đề án phát triển kinh tế đêm và hoàn thiện khung pháp lý cho các hoạt động ban đêm cho thấy thành phố đang muốn đi xa hơn câu chuyện kéo dài giờ mở cửa của các hàng quán. Một hướng đi nhiều tham vọng nhưng cũng không thiếu thách thức.

Thực tế, Hà Nội không thiếu những nơi đông đúc về đêm, Tạ Hiện, hồ Hoàn Kiếm, các phố đi bộ hay tour đêm tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Nhà tù Hỏa Lò đã chứng minh sức hút của Thủ đô sau khi mặt trời lặn. Song sau vài giờ trải nghiệm, du khách sẽ đi đâu tiếp, tiêu dùng ở đâu và ở lại bằng cách nào vẫn là câu hỏi chưa có nhiều lời giải.

Gắn bó nhiều năm với phố Đinh Tiên Hoàng, bà Vũ Thị Nhân (51 tuổi, chủ một cửa hàng lưu niệm) cho rằng điều bà mong chờ nhất ở các chính sách phát triển kinh tế đêm là tạo thêm lượng khách ổn định để các hộ kinh doanh thực sự được hưởng lợi. “Cái phố này không thiết thực lắm đâu. Muốn đông phải có nhiều hoạt động văn hóa, nhiều thứ để người ta tham quan, trải nghiệm. Chứ chỉ mở cửa muộn hơn mà không có gì mới thì khách cũng không ở lại lâu”, bà Nhân chia sẻ.

Nhận xét của bà Nhân có lẽ cũng là điều mà Hà Nội cần suy nghĩ khi nói đến một "thành phố không ngủ". Bởi điều làm nên sức sống của kinh tế đêm không phải số lượng quán xá sáng đèn đến mấy giờ, mà là khả năng khiến người dân và du khách muốn ở lại lâu hơn, chi tiêu nhiều hơn và quay trở lại.

Theo ThS. Lê Thị Hiên (Giảng viên Khoa Kinh tế chính trị, Học viện Báo chí và Tuyên truyền), kinh tế đêm không đơn thuần là việc cho phép các cơ sở kinh doanh mở cửa muộn hơn. Đó là quá trình hình thành một “không gian kinh tế thứ hai” song song với ban ngày, với những sản phẩm, dịch vụ và cách vận hành riêng. 

Song sản phẩm chỉ là một phần của câu chuyện. Một thành phố có thể thức khuya, nhưng giao thông, bãi đỗ xe, hệ thống chiếu sáng, vệ sinh môi trường hay các dịch vụ công cộng cũng phải đủ sức “thức cùng” thành phố. Nếu hạ tầng chưa sẵn sàng, “sự sôi động” rất dễ trở thành áp lực đối với đô thị.

Một tối cuối tuần tại khu vực phố cổ, dòng xe nối dài quanh các tuyến phố trung tâm, nhiều bãi gửi xe kín chỗ từ sớm. Khi phố đi bộ kết thúc, lượng rác thải và áp lực vệ sinh môi trường cũng gia tăng đáng kể. Những hình ảnh ấy cho thấy kinh tế đêm không chỉ là câu chuyện của người kinh doanh hay du khách, mà còn là bài toán quản trị đô thị.

Theo ThS. Lê Thị Hiên, thách thức lớn nhất của kinh tế đêm không nằm ở việc người dân có muốn thức khuya hay doanh nghiệp có muốn đầu tư, mà là làm sao hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, trải nghiệm của du khách và chất lượng sống của cư dân. “Một thành phố không ngủ không có nghĩa là mọi người phải thức trắng đêm. Đó phải là một thành phố có những khu vực được quy hoạch phù hợp để các hoạt động kinh tế, văn hóa và giải trí diễn ra hiệu quả, đồng thời vẫn bảo đảm sự yên bình và chất lượng sống cho người dân”, Thạc sĩ nhấn mạnh. 

Điều đó cũng đồng nghĩa, không phải mọi con phố đều cần sáng đèn đến rạng sáng và cũng không phải nơi nào đông khách về đêm đều có thể trở thành trung tâm kinh tế đêm. Điều Hà Nội cần có lẽ không chỉ là kéo dài thời gian hoạt động, mà là lựa chọn đúng không gian, đầu tư đúng sản phẩm và xây dựng những chính sách đủ linh hoạt để các hoạt động sau hoàng hôn phát triển bền vững.

Những chính sách mới đã mở ra cơ hội để Hà Nội bước vào một giai đoạn phát triển mới sau khi thành phố lên đèn. Song, để kinh tế đêm thực sự trở thành động lực tăng trưởng, Thủ đô không chỉ cần những con phố sáng đèn đến rạng sáng mà còn cần những sản phẩm đủ sức giữ chân du khách, hạ tầng đủ sức vận hành và những chính sách linh hoạt, phù hợp với thực tiễn.