Một ly cà phê, một “văn phòng mở”
(Sóng trẻ) - Với nhiều bạn trẻ, ngày mới không bắt đầu bằng bữa sáng mà bằng tiếng mở nắp ly cà phê. Đằng sau thói quen ấy là nhu cầu có một không gian yên tĩnh để ngồi làm việc với một tinh thần tỉnh táo.
Với nhiều người trẻ, cà phê là tín hiệu khởi động cho một ngày mới: hương thơm len vào mũi, vị đắng pha ngọt chạm đầu lưỡi, và một nghi thức nhỏ trước khi bước vào nhịp sống ồn ào. Nó có thể là ly latte đặt cạnh laptop và sổ ghi chú, lon cà phê mở lúc 10 giờ trước buổi họp online, hay ly cold brew mua vội ở cửa hàng tiện lợi để mang đến lớp.
Hơn 8 giờ sáng, Quang Huy (21 tuổi, sinh viên năm ba ngành thiết kế đồ họa) đã ngồi ở góc quen thuộc trong một quán nhỏ gần trường. Laptop mở sẵn, tai nghe đeo một bên, cạnh tay là ly bạc xỉu còn nguyên lớp đá. Anh không ăn sáng, “Mình uống cà phê trước, tầm 10 giờ thấy đói mới tính tiếp.”.
Đằng sau thói quen ngồi cà phê mỗi ngày
Theo khảo sát của Cafely năm 2025, bình quân mỗi người Việt uống khoảng 0,4 ly một ngày, thấp hơn Nhật Bản và Hàn Quốc. Nói cách khác, những bạn trẻ gắn với cà phê mỗi sáng như Quang Huy là nhóm dùng đều đặn hơn mặt bằng chung, chứ chưa hẳn là hình ảnh đại diện cho cả một thế hệ.
Nhiều người lớn cho rằng giới trẻ đang phí tiền vào cà phê. Quang Huy tính khác: “Mình ngồi quán khoảng 4 buổi một tuần, mỗi buổi một ly. Tính ra gần 400 nghìn một tháng. Mình coi đó là chi phí học tập, như mua tài liệu”.
Điều đáng chú ý là người trẻ không chỉ trả tiền cho đồ uống. Cũng trong khảo sát của Insight Asia, 67% người được hỏi sẵn lòng trả thêm 10-20% cho cà phê ngon hơn, 52% chấp nhận trả cao hơn cho vị trí thuận tiện và 48% cho không gian, không khí của quán. Điều này khớp với cách nói của Quang Huy: ly nước là “tiền thuê chỗ ngồi”.
Với Quang Huy, ly bạc xỉu 40 nghìn đồng không chỉ là thức uống. “Đó là tiền thuê chỗ ngồi,” cậu nói. “Phòng trọ của mình nhỏ, có cái giường ngay cạnh bàn học. Ở nhà là mình muốn nằm. Ra quán thì thấy xung quanh ai cũng làm việc, tự nhiên mình cũng làm theo”.
Quán cà phê với giới trẻ không còn chỉ là nơi hẹn bạn bè mà đã thành một “văn phòng mở”, nơi mỗi bàn là một câu chuyện, một công việc riêng. Tiếng nhạc nhẹ, tiếng gõ phím và tiếng thìa khuấy trong cốc tạo ra thứ âm thanh nền mà không ít người nói là “giúp tập trung hơn so với sự yên tĩnh tuyệt đối”.
Đây cũng là một câu hỏi lớn hơn về không gian. Khi phòng trọ chật, thư viện đóng cửa sớm hoặc thiếu chỗ, việc mua một chỗ ngồi bằng một ly nước phản ánh nhu cầu có nơi để làm việc và gặp gỡ, thứ mà người trẻ chưa có nhiều lựa chọn miễn phí.
Ngoài ra, cà phê cũng là một phần của thẩm mỹ cá nhân. Nhiều bạn trẻ chọn quán có ánh sáng đẹp, góc chụp ấn tượng, màu sắc hợp phong cách trên trang mạng xã hội của mình.
Khi sự tỉnh táo phải đánh đổi bằng sức khỏe
Đằng sau sự tiện lợi và cảm giác tỉnh táo tức thời, việc sử dụng cà phê để duy trì hiệu suất học tập, công việc cũng tiềm ẩn những hệ lụy đối với sức khỏe. Việc sử dụng caffeine quá nhiều sẽ dẫn tới tình trạng thiếu ngủ và áp lực kéo dài. Trải nghiệm của Quang Huy là một ví dụ.
Quang Huy kể có giai đoạn cậu uống ba ly mỗi ngày, vừa học vừa nhận việc thiết kế tự do buổi tối. “Tuần thi cộng với deadline khách, mình ngủ khoảng 4 tiếng. Cà phê lúc đó không còn là sở thích nữa, mà là cách để không sập nguồn. Có hôm tay run, tim đập nhanh mà vẫn pha thêm ly nữa.” Sau một tuần như vậy, cậu bắt đầu mất ngủ ngay cả khi đã xong việc. “Lúc đó mình mới thấy hơi sợ.”
Về mặt sức khỏe, việc dùng caffeine để bù thiếu ngủ và dùng cà phê thay bữa sáng là những thói quen mà các chuyên gia thường khuyến cáo thận trọng. Theo các khuyến nghị phổ biến của cơ quan an toàn thực phẩm quốc tế (như FDA của Hoa Kỳ hay EFSA của châu Âu), người trưởng thành khỏe mạnh nên giữ lượng caffeine tối đa khoảng 400 mg mỗi ngày, và mức này thấp hơn ở người nhạy cảm, người có vấn đề tim mạch hoặc mất ngủ.
Sau giai đoạn mất ngủ, Quang Huy đặt ra vài quy tắc cho mình: không uống sau 3 giờ chiều, ăn sáng trước khi gọi ly đầu tiên và giảm còn một ly mỗi ngày. “Mình chưa thể bỏ hẳn việc uống cà phê để duy trì sự tỉnh táo, vì mình vẫn cần cái thói quen đó,” cậu nói. “Nhưng giờ mình xem nó là thứ mình chọn, chứ không phải thứ mình bắt buộc phải có”. Có ngày cậu uống đen đá cho tỉnh, có ngày chọn latte nhiều sữa cho dễ chịu. Sự thay đổi ấy không hời hợt, mà là cách cậu lắng nghe cảm xúc của chính mình.

Cà phê của Gen Z không cố định ở vị đắng hay ngọt, nóng hay lạnh. Có ngày họ uống đen đá cho tỉnh, có ngày lại chọn latte nhiều sữa cho dễ chịu. Sự thay đổi đó không hời hợt, mà là cách họ lắng nghe cảm xúc của mình.


