(Sóng trẻ) - Con đường hòa nhập của người khuyết tật vẫn nhiều thử thách, nhưng bằng tinh thần chủ động và ý chí bền bỉ, nhiều người đã từng bước sống vượt qua rào cảo, tự tin sống độc lập và khẳng định vị trí trong cộng đồng.

Chào đời khi mới trong bụng mẹ được hơn sáu tháng, Nguyễn Thị Linh (22 tuổi - sinh viên Học viện Thanh thiếu niên Việt Nam) đã lớn lên cùng những buổi tập vật lý trị liệu kéo dài. Do ảnh hưởng của chứng bại não bẩm sinh, phải đến năm 6 tuổi, Linh mới có thể tập đi, đôi tay run và bước chân không vững khiến những sinh hoạt thường ngày trở nên khó khăn. Dù hoàn cảnh gia đình còn nhiều vất vả, bố mẹ Linh vẫn quyết tâm cho con gái đến trường, học tập đầy đủ như bạn bè cùng trang lứa. Đối với gia đình Linh, việc trang bị kiến thức và tạo điều kiện để con được hòa nhập với xã hội là điều quan trọng hơn cả. 

Mặc dù luôn nhận được sự đồng hành, yêu thương từ gia đình, thế nhưng, khi bước vào môi trường học đường, Linh không ít lần cảm nhận rõ khoảng cách với mọi người xung quanh. Những ánh nhìn tò mò, sự dè dặt trong giao tiếp khiến Linh chạnh lòng, khó hòa mình vào tập thể. 

Sự quan tâm ấy đôi khi lại vô tình trở thành rào cản, khiến Linh ít có cơ hội thể hiện bản thân. Trong khi đó, với tất cả sự cố gắng, Linh vẫn mong được tham gia như các bạn, được vận động, trải nghiệm để khẳng định rằng mình vẫn có thể hòa nhập theo cách riêng.

Ngay cả khi có thể tự vận động và làm việc như những người khác, Linh vẫn phải đối diện với định kiến rằng người khuyết tật chỉ có thể đi làm nhờ sự hỗ trợ từ gia đình. 

Không chỉ riêng Linh, hành trình hòa nhập của chị Nguyễn Thị Minh (40 tuổi, phường Thượng Cát, Hà Nội) cũng gặp nhiều trắc trở. Bị khuyết tật sau một cơn sốt cao khi mới 15 tháng tuổi, chị Minh lớn lên trong tâm thế phải tự thích nghi với những hạn chế của cơ thể. 

Những sinh hoạt tưởng chừng đơn giản như đi lại, làm việc nhà hay di chuyển xa đều đòi hỏi chị phải mất nhiều thời gian và nỗ lực hơn.

Rào cản lớn nhất với chị Minh là khả năng tìm kiếm việc làm ổn định. Với thể trạng hạn chế, chị từng nhiều lần bị từ chối bởi đa số công việc đều yêu cầu sức khỏe và sự nhanh nhẹn. Không ít nơi tỏ ra e ngại khi tiếp nhận lao động khuyết tật, khiến cơ hội của chị càng thu hẹp. Việc thiếu lựa chọn nghề nghiệp khiến chị từng có thời gian loay hoay, phụ thuộc càng nhiều vào gia đình và khó chủ động trong cuộc sống. 

Vượt lên những khó khăn về thể chất và cả định kiến xã hội, cô gái sinh viên năm 3 - Nguyễn Thị Linh đã chủ động tìm kiếm cơ hội để khẳng định bản thân. Không chỉ đạt thành tích tốt trong học tập, Linh còn tích cực tham gia nhiều tổ chức và hoạt động xã hội với những vai trò khác nhau. 

Linh trở thành thành viên nhóm cố vấn thanh niên của Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA), tham gia các Sáng kiến thanh niên của UNICEF, UN Women, đồng thời góp mặt trong chương trình dành riêng cho người khuyết tật với vai trò thiết kế và đóng góp ý tưởng. Những trải nghiệm này giúp cô mở rộng góc nhìn, gặp gỡ nhiều người cùng hoàn cảnh và dần tự tin hơn trong việc thể hiện tiếng nói của mình.

Song song với các hoạt động xã hội, Linh cũng xây dựng kênh TikTok để chia sẻ về cuộc sống và hành trình của người khuyết tật. Những câu chuyện đời thường, những trải nghiệm cá nhân không chỉ giúp cô gái trẻ lan tỏa năng lượng tích cực mà còn trở thành nguồn động viên cho nhiều gia đình có con khuyết tật. 

Với chị Minh, cơ hội đến khi chị biết tới xưởng may cờ 3/12 nhờ sự giới thiệu của người quen. Những ngày đầu bước vào công việc, đôi tay của chị vẫn còn co quắp, việc cầm nắm hay điều khiển máy may gặp nhiều khó khăn. Mỗi thao tác giữ vải, đưa đường kim đều cần sự tập trung và cố gắng rất nhiều. Thế nhưng, chính quá trình làm việc đều đặn mỗi ngày đã trở thành cách rèn luyện tự nhiên, giúp chị dần cải thiện khả năng vận động. Từ những đường may còn chậm và chưa đều, chị kiên trì luyện tập, lặp đi lặp lại từng động tác nhỏ. Theo thời gian, đôi tay từng co cứng dần linh hoạt hơn, việc cầm nắm cũng trở nên chủ động, vững vàng. 

Khác với nhiều học viên tại xưởng chỉ đảm nhận từng công đoạn may phù hợp với sức khỏe và khả năng, sau thời gian dài gắn bó, chị Minh trở thành người thợ lành nghề, có thể may hoàn chỉnh một lá cờ với đầy đủ các công đoạn khác nhau. Công việc ổn định không chỉ giúp chị cải thiện khả năng vận động mà còn mang lại nguồn thu nhập đều đặn, tạo nền tảng để chị từng bước xây dựng cuộc sống riêng. “20 năm gắn bó với xưởng may khiến cuộc sống của mình thay đổi rất nhiều, có công việc ổn định nên mình có thu nhập để lo cho bản thân và gia đình.”, chị Minh tâm sự. 

Sức khỏe không ổn định khiến chị Minh nhiều lần phải đối mặt với những cơn đau ốm kéo dài. Có những giai đoạn, thể trạng suy giảm khiến chị phải tạm nghỉ công việc, ở nhà điều trị và hồi phục. Điều đó đồng nghĩa với việc thu nhập bị gián đoạn và nhịp sống thường ngày của chị bị đảo lộn. Không để những khó khăn cản bước, khi sức khỏe được cải thiện chị Minh vẫn tiếp tục kiên trì làm việc và chăm lo, vun vén cho tổ ấm nhỏ của mình. 

Động lực khiến chị cố gắng hơn mỗi ngày đến từ gia đình, đặc biệt là cô con gái nhỏ của chị. Chị Minh vui vẻ tâm sự: “Bé nhà mình rất thông minh và yêu thương mẹ. Con luôn tự hào vì mẹ dù gặp nhiều hạn chế nhưng luôn đồng hành cùng con trong quá trình khôn lớn”. Với chị Minh, sự tin tưởng và niềm động viên từ con không chỉ là chỗ dựa tinh thần mà còn tiếp thêm động lực để chị nỗ lực hòa nhập, chứng minh rằng người khuyết tật vẫn có thể sống độc lập và đóng góp cho xã hội như mọi người. 

Người khuyết tật chỉ có thể phát huy năng lực, sống độc lập và đóng góp cho cộng đồng khi họ được trao niềm tin, có cơ hội học tập và làm việc. Bên cạnh nỗ lực của chính họ, cần có sự đồng hành từ gia đình, các tổ chức và toàn xã hội trong việc mở rộng cơ hội, xóa bỏ định kiến, hướng tới một quá trình hòa nhập bền vững và bình đẳng hơn.