(Sóng trẻ) - Từ sản xuất nông nghiệp truyền thống, người dân xã Ô Diên, TP Hà Nội từng bước chuyển sang mô hình cây trồng có giá trị kinh tế cao hơn. Việc đưa đào Nhật Tân về trồng trên đất ruộng phản ánh chuyển biến trong tư duy sản xuất của người dân.

Trong nhiều năm, sản xuất nông nghiệp tại xã Ô Diên chủ yếu dựa vào cây lúa, tuy nhiên, hiệu quả kinh tế đem lại không cao. Khi quá trình đô thị hóa diễn ra nhanh, nhiều lao động nông thôn rời ruộng, khiến không ít diện tích đất nông nghiệp bị bỏ hoang, từ đó đặt ra yêu cầu phải tìm một hướng chuyển đổi phù hợp cho vùng đất này.

Từ thực tế ấy, anh Nguyễn Văn Quyết, một nông dân gắn bó lâu năm với đồng ruộng lựa chọn nâng cao giá trị sản xuất ngay trên chính mảnh đất quê hương mình. Năm 2005, sau quá trình tìm hiểu và thử nghiệm, anh quyết định đưa giống đào Nhật Tân về trồng tại Ô Diên, thay thế dần những chân ruộng trồng lúa kém hiệu quả. 

Những ngày đầu đưa cây đào về trồng, anh Quyết muốn thử nghiệm giống cây liệu có phù hợp với thổ nhưỡng ở địa phương. Tuy nhiên, điều kiện đất thấp, thường xuyên đọng nước khiến nhiều gốc đào sinh trưởng kém, thậm chí phải loại bỏ. Những thất bại ban đầu khiến anh không ít lần nản lòng, nhưng cũng giúp anh dần hiểu rõ đặc tính của đất và cây trồng.

Dù gặp nhiều khó khăn, anh Quyết không chấp nhận bỏ ruộng mà kiên trì học hỏi, từng bước hoàn thiện kỹ thuật. So với trồng lúa, cây đào cho giá trị cao hơn nhiều lần trên cùng diện tích, giúp người nông dân chủ động hơn trong sản xuất. 

Chia sẻ về sự thay đổi này, anh Quyết cho biết: “Từ khi chuyển sang trồng đào, thu nhập của gia đình tôi cải thiện rõ rệt. Không chỉ riêng nhà tôi, nhiều hộ trong xã làm theo mô hình cũng dần ổn định cuộc sống, khá hơn phụ thuộc vào trồng lúa hay các nghề thu nhập bấp bênh”.

Nhận thấy tiềm năng của cây đào, gia đình anh Quyết tiếp tục mở rộng quy mô bằng cách thuê, gom lại những diện tích ruộng không còn được canh tác. Đến nay, mô hình trồng đào mang lại nguồn thu với lợi nhuận từ 700-800 triệu đồng mỗi năm, một trong những điểm sáng của kinh tế nông nghiệp địa phương.

Không dừng lại ở hiệu quả của một hộ gia đình, anh Quyết chủ động chia sẻ cho người dân địa phương kinh nghiệm, hướng dẫn kỹ thuật từ khâu ghép cành, chăm sóc đến tạo dáng, uốn thế để cây đào đạt giá trị cao hơn. 

“Theo tôi, càng nhiều người cùng trồng thì việc tiêu thụ càng thuận lợi, thị trường càng mở rộng. Tôi mong bà con trong làng cùng nhau phát triển cây đào để làm giàu ngay trên chính mảnh đất quê hương”, anh Quyết chia sẻ. Vì vậy, bất kỳ ai trong xã có nhu cầu học ghép cành, chăm sóc, hãm đào cho hoa nở đúng dịp Tết hay tạo dáng cây bắt mắt, anh đều sẵn sàng hướng dẫn.

Khi mô hình lan rộng, diện mạo nông thôn ở mảnh đất này cũng dần thay đổi. Những thửa ruộng trước kia kém hiệu quả nay phủ sắc hoa đào, xen kẽ ly, cúc. Mỗi dịp cuối năm, hoạt động mua bán, tham quan, chụp ảnh diễn ra sôi động, góp phần làm mới sức sống của vùng quê trong quá trình đô thị hóa.

Sự lan tỏa của mô hình trồng đào mang lại thành công về một hướng chuyển đổi cây trồng, đồng thời gợi mở cơ hội các vùng ven thành phố thích ứng với quá trình đô thị hóa nhanh. Đến nay, vùng trồng đào ở Ô Diên tập trung với quy mô hơn 40ha, từng bước chuyển thành không gian sinh kế xanh, mang lại giá trị kinh tế và xã hội rõ nét.

Dưới góc độ xây dựng nông thôn mới, mô hình này phù hợp với định hướng của Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021-2025, theo Quyết định 263/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Trong đó nhấn mạnh việc nâng cao thu nhập, tổ chức lại sản xuất và phát triển sinh kế bền vững dựa trên lợi thế địa phương, đặc biệt tại các khu vực ngoại thành.

Nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy trong xây dựng nông thôn mới, Nguyên Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Lê Minh Hoan từng cho rằng, nông thôn mới không thể chỉ được đo bằng hạ tầng hay danh hiệu, mà cần được đánh giá bằng khả năng tạo sinh kế, nâng cao thu nhập và cải thiện chất lượng sống thực chất cho người dân.

Bộ trưởng khẳng định, mục tiêu cuối cùng của chương trình nông thôn mới là hình thành những vùng quê đáng sống, để người dân có thể yên tâm gắn bó lâu dài, sống được bằng sinh kế tại chỗ và chủ động thích ứng với quá trình đô thị hóa. Cách tiếp cận này đặc biệt có ý nghĩa đối với các vùng áp lực chuyển đổi đất đai và dịch chuyển lao động diễn ra nhanh, đòi hỏi mô hình phát triển phải vừa hiệu quả về kinh tế, vừa bền vững về xã hội và môi trường.

Thực tiễn tại Ô Diên cho thấy nghề trồng đào mang lại thu nhập cao hơn nhiều lần so với trồng lúa, tạo việc làm phù hợp với cơ cấu lao động nông thôn. Phần lớn lao động chăm sóc đào là phụ nữ trung niên và người cao tuổi, những nhóm ít có cơ hội tham gia thị trường lao động công nghiệp, dịch vụ.

Ở góc độ tổ chức đại diện cho nông dân, Phó Chủ tịch Ban Chấp hành Trung ương Hội Nông dân Việt Nam Bùi Thị Thơm cũng từng nhấn mạnh vai trò nòng cốt của nông dân trong tổ chức sản xuất, liên kết thị trường và nâng cao đời sống kinh tế nông thôn.

Không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế và xã hội, vùng trồng đào tập trung còn góp phần hình thành cảnh quan sinh thái đặc trưng cho khu vực ven sông Hồng. Trong bối cảnh nhiều địa phương đối mặt với nguy cơ “đô thị hóa trắng”, việc duy trì các không gian nông nghiệp xanh, có giá trị sử dụng đất cao được xem là yếu tố quan trọng để cân bằng giữa phát triển đô thị và bảo vệ môi trường sống. 

Đây cũng là tinh thần xuyên suốt của Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ thành phố Hà Nội lần thứ XVIII, nhiệm kỳ 2025-2030, với mục tiêu phát triển Thủ đô theo hướng xanh, thông minh và bền vững, khai thác hiệu quả tiềm năng nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp đô thị.

Xây dựng nông thôn mới khu vực giáp ranh đô thị vì thế là bài toán giữ đất, giữ người và duy trì sinh kế. Khi đất nông nghiệp được khai thác hiệu quả và người dân sống được bằng nghề ngay trên quê hương mình, nông thôn ven đô không bị “hòa tan” vào đô thị mà trở thành vành đai kinh tế - sinh thái năng động, góp phần vào sự phát triển bền vững của Thủ đô.