“Tôi khao khát được trở thành một người bình thường, một đứa trẻ bình thường và được đến trường, được học tập và lớn lên như ước mơ của mình. Đó cũng là động lực để tôi luôn cố gắng”, anh chia sẻ.

Từ khát khao giản dị ấy, hành trình của Nguyễn Đức Thiện bắt đầu - một hành trình được viết nên bằng ý chí và sự bền bỉ. Anh sinh ra và lớn lên tại Hà Nam (nay thuộc Ninh Bình), chào đời khi mới 31 tuần tuổi. Biến chứng sinh non khiến đôi mắt anh không thể nhìn thấy ánh sáng. “Mẹ tôi đã đưa đi khắp nơi, gõ cửa nhiều bệnh viện với hy vọng tìm lại ánh sáng cho con, nhưng đều không thành”, Thiện chậm rãi nhớ lại. Từ đó, thế giới của cậu bé được dệt nên bằng âm thanh, mùi hương và xúc giác.

Thiện bắt đầu nhận ra sự khác biệt từ những năm mầm non. Khi bạn bè háo hức đến lớp, cậu chỉ quanh quẩn trong căn nhà nhỏ với những món đồ chơi đơn sơ. “Tôi chỉ thấy buồn một chút vì không được chơi cùng các bạn. Tôi từng tự hỏi: có phải mình làm sai điều gì không, hay các bạn không thích mình?”, anh kể. Những thắc mắc ngây thơ ấy khi đó chưa có lời giải, chỉ lặng lẽ lớn lên cùng cảm giác thiếu hụt mơ hồ.

Dẫu có lúc thu mình vì mặc cảm, tình yêu thương của gia đình đã kịp thời nâng đỡ Thiện. Nhận thấy con trai cô đơn, mẹ anh, một giáo viên âm nhạc đã mang về một chiếc đàn organ nhỏ. Chính từ những phím đàn giản dị ấy, một cánh cửa khác mở ra. Âm thanh không chỉ giúp cậu vơi đi trống trải, mà còn khơi dậy niềm say mê đặc biệt - “khoảnh khắc Aha” đặt nền cho hành trình âm nhạc sau này.

Năm 7 tuổi, Thiện rời vòng tay gia đình ra Hà Nội, theo học tại Trường Phổ thông cơ sở Nguyễn Đình Chiểu dành cho học sinh khiếm thị. Những ngày đầu xa nhà là chuỗi cảm xúc chồng chéo của tủi thân, giận dỗi và nhớ nhà. “Khi đó tôi từng giận bố mẹ nhưng lớn lên mới hiểu, đó là sự dũng cảm”, anh nói.

Nhạy cảm với âm thanh, Thiện sớm bộc lộ khả năng đặc biệt với nhạc cụ. Từ sáo trúc đến piano, Thiện miệt mài luyện tập và dần bộc lộ tố chất nghệ sĩ. Dưới mái trường Nguyễn Đình Chiểu, Thiện có cơ duyên gặp gỡ thầy Trần Bình Minh - người đã phát hiện ra năng khiếu đặc biệt của cậu với cây sáo trúc và khích lệ anh luyện tập theo đuổi con đường âm nhạc. 

Những ngày đầu làm quen với sáo trúc không hề dễ dàng. Thiện liên tục thổi nhưng âm thanh phát ra méo mó, đứt quãng, khác xa những gì cậu nghe được từ người khác. “Tôi phải mất khoảng một đến hai tuần mới bập bẹ thổi được những nốt đầu tiên, tạo ra âm thanh rõ ràng. Khoảnh khắc ấy, tôi vui lắm, như vừa vượt qua một thử thách và nhận ra mình cũng có thể làm được”, Thiện bồi hồi kể lại.

Niềm vui ấy trở nên trọn vẹn hơn khi Thiện dùng chính những nốt sáo còn vụng về để gửi tặng mẹ trong ngày sinh nhật. “Tôi chỉ thổi được vài nốt  nhưng mẹ đã khóc”, anh chia sẻ. Khoảnh khắc ấy, đến giờ mỗi lần nhắc lại, vẫn khiến anh xúc động như một dấu mốc lặng lẽ nhưng đủ sức nâng đỡ cả hành trình phía trước.

Kết thúc lớp 9, Nguyễn Đức Thiện đứng trước hai lựa chọn: tiếp tục học THPT như bình thường hoặc thi vào Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam và học song song văn hóa. Sau nhiều đêm trăn trở, anh quyết định nghe theo con tim. “Tôi tự nhủ cứ liều một lần. Nếu đỗ, tôi sẽ theo đuổi âm nhạc nghiêm túc còn nếu không tôi sẽ tính tiếp”, Thiện kể. Và năm đó, anh trúng tuyển với số điểm khả quan.

Bước vào môi trường mới, khó khăn lớn nhất với Thiện không chỉ là việc học, mà còn là nỗi sợ trước những điều xa lạ. Với người khiếm thị, việc học nhạc đòi hỏi nhiều thời gian và công sức hơn. Bản nhạc phải được chuyển sang chữ nổi hoặc ghi âm, sau đó học thuộc giai điệu rồi mới luyện tập trên nhạc cụ. “Người khác tập một, hai tiếng thì tôi phải gấp đôi, gấp ba. Có những ngày gần kỳ thi, nửa đêm tôi vẫn lẩm nhẩm đọc nhạc”, anh chia sẻ.

Chính sự kiên trì ấy đã giúp Thiện liên tục đạt danh hiệu học sinh giỏi suốt 4 năm hệ trung cấp. Không dừng lại, năm 2021, anh quyết định thi vượt cấp lên thẳng hệ đại học - một lựa chọn khiến nhiều người bất ngờ. Kết quả, Thiện trúng tuyển trong sự thán phục của bạn bè và thầy cô.

Mới đây, chàng trai khiếm thị ấy đã trở thành thủ khoa tốt nghiệp xuất sắc hệ Đại học Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam. Với anh, đó không chỉ là thành quả của nỗ lực bền bỉ, mà còn là cách để lan tỏa tinh thần tích cực. 

“Tôi nghĩ, được có mặt trên cuộc đời này đã là một điều hạnh phúc. Mỗi trải nghiệm đều đáng quý, vì nếu không có quá khứ ấy sẽ không có tôi của hôm nay”, Thiện chia sẻ.

Với Nguyễn Đức Thiện, âm nhạc không chỉ là sân khấu hay danh xưng nghề nghiệp, mà là cách để kết nối và lan tỏa niềm tin. Từ những giai điệu của mình, anh muốn mang lại sự ấm áp, tiếp thêm động lực cho cộng đồng, đặc biệt là những người cùng cảnh ngộ.

"Luôn có con đường cho những người lựa chọn bước tiếp. Bởi vì khi thực sự chúng ta muốn tiến đến mục tiêu của mình thì sẽ có con đường riêng dành cho mỗi chúng ta. Chúng ta chỉ cần kiên định bước theo cái con đường đó thì kiểu gì cũng sẽ đến được đích”,  Thiện chia sẻ về hành trình của chính mình.

Ít ai biết rằng, phía sau những lần biểu diễn tự tin là cả một tập thể gắn bó như gia đình. Cùng thầy Trần Bình Minh, Thiện đã đặt nền móng cho Ban nhạc Nắng Mới - nơi quy tụ những người khiếm thị cùng chung đam mê âm nhạc.  Đây không chỉ là không gian nuôi dưỡng đam mê, mà còn là điểm tựa tinh thần trong cuộc sống của anh. “Đó là gia đình thứ hai của tôi, nơi mọi người luôn ở bên và nâng đỡ nhau”, anh nói.

Từ những buổi diễn nhỏ nơi phố đi bộ Hồ Gươm, ban nhạc với gần 20 thành viên khiếm thị dần khẳng định dấu ấn bằng những tiết mục kết hợp nhạc cụ dân tộc và phương Tây, nhận được sự cổ vũ của đông đảo khán giả. Không dừng lại ở đó, họ còn vươn ra các sân khấu lớn, thậm chí đại diện Việt Nam tham dự Festival Âm nhạc dân tộc dành cho người khiếm thị tại Thái Lan năm 2018.

Song song, từ cơ duyên được nghệ nhân Đào Bạch Linh truyền dạy, Thiện cùng cộng sự thành lập Câu lạc bộ hát xẩm Tâm Việt - CLB hát xẩm đầu tiên của người khiếm thị tại Việt Nam, ghi dấu qua nhiều giải thưởng tại các liên hoan nghệ thuật.

"Luôn có con đường cho những người lựa chọn bước tiếp. Bởi vì khi thực sự chúng ta muốn tiến đến mục tiêu của mình thì sẽ có con đường riêng dành cho mỗi chúng ta. Chúng ta chỉ cần kiên định bước theo cái con đường đó thì kiểu gì cũng sẽ đến được đích”,  Thiện chia sẻ về hành trình của chính mình.

Xuất phát điểm còn nhiều bỡ ngỡ, hành trình của Thiện và các đồng đội là minh chứng rằng: khi có nghị lực và niềm tin, âm nhạc không chỉ giúp người khiếm thị tự lập, mà còn trở thành nguồn cảm hứng, lan tỏa giá trị tích cực đến cộng đồng. Và với riêng Thiện, đó còn là cách anh “thắp sáng” cuộc đời mình để từ trong bóng tối bằng những thanh âm vẫn đủ sức chạm tới ánh sáng trong lòng người.