(Sóng Trẻ) - Chi phí thấp, sản xuất nhanh khiến phim ngắn AI phát triển mạnh mẽ, kéo theo những lo ngại về chất lượng nội dung, kiểm duyệt và trách nhiệm của nhà sản xuất, nền tảng phân phối cũng như cơ quan quản lý.

Cuối tháng 9/2026, quảng cáo phim ngắn AI có nội dung nhạy cảm trên mạng xã hội tiếp tục thu hút sự chú ý. Một số video sử dụng tình tiết gợi dục, hình ảnh gây sốc để thu hút người xem, sau đó dẫn họ đến các ứng dụng xem phim. Trước phản ánh về những video AI 18+ xuất hiện trên nền tảng, TikTok xác nhận các nội dung được đề cập vi phạm chính sách và đã bị gỡ bỏ, đồng thời mở rộng rà soát những nội dung tương tự. Chỉ trong 3 tháng, 18 triệu quảng cáo vi phạm đã bị gỡ khỏi nền tảng.

Vụ việc cho thấy phim ngắn AI không chỉ được phát hành dưới dạng những tập phim hoàn chỉnh mà còn tiếp cận khán giả qua các video quảng bá. Một đoạn trích có thể được thiết kế riêng để gây tò mò, trong khi nội dung đầy đủ lại nằm trên ứng dụng khác. Nếu chỉ xem xét từng video riêng lẻ, việc xác định mối liên hệ giữa nội dung quảng cáo, sản phẩm phim và hoạt động kinh doanh phía sau sẽ gặp nhiều khó khăn.

Với đặc điểm sản xuất nhanh, phim AI có thể được chia thành nhiều tập, nhiều phiên bản hoặc đăng tải trên các tài khoản khác nhau. Khi một video bị gỡ, những đoạn trích tương tự vẫn có thể tiếp tục xuất hiện. Vì vậy, kiểm soát nội dung không chỉ dừng ở việc phát hiện cảnh phim vi phạm mà còn cần xác định ai sản xuất, ai phát hành và nội dung được phân phối qua những kênh nào.

Thực tế sản xuất tại các xưởng phim AI cho thấy áp lực này không nhỏ. Đạo diễn Tạ Huy Cường, Giám đốc xưởng phim AI Mudena Plus, cho biết đơn vị có thể sản xuất khoảng 200 tập phim mỗi ngày với đội ngũ gần 20 người tại thời điểm phỏng vấn. 

Theo anh, Mudena Plus kiểm tra nội dung từ khâu xây dựng kịch bản đến kịch bản phân cảnh, đồng thời từ chối những yêu cầu có nguy cơ vi phạm pháp luật hoặc gây tác động tiêu cực đến người xem như các nội dung chứa yếu tố bạo lực cực đoan, ma tuý, đi ngược lại thuần phong mỹ tục... Tuy nhiên, việc một đơn vị chủ động kiểm soát sản phẩm không đồng nghĩa toàn bộ thị trường đều có quy trình tương tự. 

Một khó khăn khác là ranh giới giữa phim hư cấu có tình tiết gây tranh cãi và nội dung thực sự vi phạm. Những câu chuyện về ngoại tình, tranh chấp gia đình, trả thù hay xung đột mẹ chồng - nàng dâu không mặc nhiên là nội dung độc hại. Việc đánh giá cần căn cứ vào cách xây dựng tình tiết, mức độ thể hiện bạo lực, tình dục, đối tượng khán giả hướng tới và các quy định pháp luật liên quan.

Bên cạnh nội dung phim, hoạt động quảng bá và phát hành cũng cần được xem xét. Một bộ phim, đoạn trích đăng trên mạng xã hội hay quảng cáo dẫn đến ứng dụng xem phim có thể liên quan đến những chủ thể và cơ chế quản lý khác nhau. Luật Điện ảnh năm 2022 quy định về phổ biến phim trên không gian mạng; trong khi nội dung quảng cáo, việc sử dụng hình ảnh cá nhân trái phép hoặc sao chép tác phẩm còn có thể liên quan đến những quy định pháp luật khác. Do đó, cần xác định bản chất hoạt động và trách nhiệm của từng chủ thể thay vì mặc định mọi video ngắn đều có cùng một cơ chế quản lý.

Trong thực tế, việc kiểm soát phim ngắn AI vẫn gặp nhiều khó khăn, đặc biệt ở khâu phát hiện vi phạm, xác định chủ thể chịu trách nhiệm và ngăn chặn nội dung tái xuất hiện sau khi bị xử lý. Một sản phẩm có thể bị chia nhỏ, chỉnh sửa, quảng bá qua nhiều kênh hoặc phát hành trên các ứng dụng khác nhau, khiến công tác giám sát và xử lý trở nên phức tạp hơn.

Không chỉ đặt ra thách thức trong kiểm soát nội dung, sự phát triển nhanh chóng của phim ngắn AI còn làm dấy lên những lo ngại về chất lượng nghệ thuật và tính sáng tạo của tác phẩm. Khi công nghệ cho phép tạo ra hàng loạt tập phim trong thời gian ngắn, nguy cơ lặp lại những công thức nội dung quen thuộc cũng trở nên rõ nét hơn.

Theo đạo diễn Tạ Huy Cường, những chủ đề gần gũi với đời sống, đặc biệt là các xung đột trong gia đình và quan hệ xã hội, thường dễ tạo sự đồng cảm với khán giả. Tuy nhiên, việc lựa chọn đề tài quen thuộc không đồng nghĩa với việc có thể lặp lại những tình tiết cũ mà thiếu sự đầu tư về nội dung.

Nếu quá phụ thuộc vào các mô-típ đã chứng minh được khả năng thu hút người xem, phim AI có nguy cơ trở thành sản phẩm được tạo ra theo công thức, thiếu dấu ấn sáng tạo và chiều sâu nghệ thuật. Những câu chuyện về mâu thuẫn gia đình, sự chênh lệch giàu nghèo hay các màn trả thù liên tiếp có thể tạo sức hút nhất thời, nhưng khó duy trì giá trị lâu dài nếu không đem lại những thông điệp mới.

Từ góc nhìn của người làm phim hoạt hình 3D, đạo diễn trẻ Nguyễn Minh Hoàng, người thực hiện bộ phim “Một ngàn không gian” bằng các phần mềm làm phim mà không sử dụng AI, cho rằng sự phát triển của công nghệ tạo sinh đang mang đến những thay đổi đáng kể cho hoạt động sáng tạo. AI có khả năng tạo hình ảnh, chuyển động với tốc độ ấn tượng, song điều đó không đồng nghĩa công nghệ có thể thay thế tư duy nghệ thuật của con người.

Theo anh Minh Hoàng, các sản phẩm AI tạo sinh được hình thành dựa trên quá trình huấn luyện từ những tác phẩm đã có trước đó. Trong khi người nghệ sĩ có khả năng liên tục phát triển tư duy, phong cách và ý tưởng cá nhân.

“Để tạo ra một sản phẩm mỹ thuật thì phải có đầu óc của con người. Trong thời đại hiện tại, chúng ta cần nắm vững công cụ để hỗ trợ công việc. Nhưng  để tạo ra một tác phẩm ấn tượng thì vẫn luôn cần tư duy và những ý tưởng độc đáo của con người”, đạo diễn Minh Hoàng chia sẻ.

Quan điểm này cho thấy, khi công nghệ AI ngày càng phổ biến, việc sản xuất phim nhanh hay tạo ra hình ảnh đẹp không còn là yếu tố đủ để làm nên một tác phẩm có chất lượng. Điều tạo nên sự khác biệt vẫn nằm ở cách người làm phim xây dựng câu chuyện, phát triển nhân vật, tổ chức ngôn ngữ hình ảnh và truyền tải thông điệp.

Đáng chú ý, đạo diễn Minh Hoàng còn cảnh báo về nguy cơ lệ thuộc vào công nghệ tạo sinh trong quá trình sáng tạo. Theo anh, việc dễ dàng tạo ra một sản phẩm hình ảnh bằng AI có thể mang đến cảm giác hứng thú tức thời, nhưng nếu quá lạm dụng, người làm nghề có nguy cơ bỏ qua những công đoạn quan trọng để rèn luyện tư duy thẩm mỹ và kỹ năng sáng tạo.

Bên cạnh đó, chất lượng phim AI còn liên quan đến những quan niệm và thông điệp được truyền tải. Các tình tiết cường điệu hóa mâu thuẫn, xây dựng nhân vật dựa trên định kiến về giới, gia đình hoặc phân biệt giàu nghèo có thể tạo ra những cách nhìn phiến diện về đời sống nếu liên tục xuất hiện trong các sản phẩm giải trí. Đặc biệt, khi những nội dung này được phân phối rộng rãi trên nền tảng số, việc đánh giá mức độ phù hợp với từng nhóm khán giả càng trở nên cần thiết.

Từ thực tế đó, bài toán đặt ra đối với phim AI không chỉ là kiểm soát những nội dung vi phạm pháp luật mà còn là bảo đảm chất lượng và tính đa dạng của sản phẩm văn hóa. Nhà sản xuất cần chú trọng kịch bản, tính nguyên bản và thông điệp của tác phẩm; các nền tảng phải thực hiện trách nhiệm rà soát, phân loại và xử lý nội dung không phù hợp; trong khi cơ quan quản lý cần tiếp tục hoàn thiện phương thức giám sát đối với loại hình nội dung đang phát triển nhanh chóng.