(Sóng trẻ) - Họa sĩ Hồng Vân đã dành trọn đam mê trên hành trình nghệ thuật với chất liệu len. Giờ đây, đôi bàn tay “dệt gấm thêu hoa” của chị tiếp tục “phù phép” những sợi len, đưa chúng chạm tới thế giới nghệ thuật của những học viên đặc biệt.

Ấn tượng đầu tiên khi trò chuyện cùng họa sĩ Hồng Vân là giọng nói nhẹ nhàng và cách chị chia sẻ đầy tâm huyết về không gian sáng tạo nghệ thuật của mình. Niềm đam mê ấy không đến một cách ngẫu nhiên, mà được nuôi dưỡng từ quá trình lựa chọn và đầu tư nghiêm túc cho con đường nghệ thuật: tốt nghiệp ngành Thảm, khoa Đồ họa, Trường Đại học Mỹ thuật Công nghiệp vào năm 2002.

Chia sẻ về cơ duyên lựa chọn chất liệu len trong sáng tác, chị Vân cho biết đó là ký ức tuổi thơ gắn liền với hình ảnh người mẹ cần mẫn đan áo, đan khăn. “Chất liệu len đối với tôi bắt nguồn từ những kỷ niệm dung dị mà ấm áp bên gia đình. Mỗi khi những cơn gió đầu mùa ùa về, mẹ lại đan cho tôi những chiếc áo chứa đựng trọn vẹn yêu thương”, chị xúc động nhớ lại.

Từ một chất liệu tưởng chừng chỉ gắn với những tạo hình tĩnh, chị đã vận dụng kỹ thuật thêu len để tạo nên những mảng khối và màu sắc linh hoạt, mang đến diện mạo rực rỡ, giàu sức sống cho các tác phẩm nghệ thuật.

Theo chị, thêu tranh bằng len là công việc đòi hỏi sự tỉ mỉ và kiên nhẫn cao độ. Một tác phẩm có thể mất hàng tháng, thậm chí cả năm để hoàn thiện. 

Thách thức lớn nhất không nằm ở kỹ thuật cầm kim hay lựa chọn sợi len, mà ở việc duy trì sự tập trung tuyệt đối để từng mũi thêu đều đặn, mềm mại. Với những bức tranh khổ lớn, chị phải sử dụng kim bản to kết hợp với sợi len nhỏ chỉ vài milimét, khiến đôi tay nhiều khi đau nhức vì lực căng liên tục.

Tranh len của họa sĩ Hồng Vân không chỉ dừng lại ở việc thay thế những chất liệu mỹ thuật vốn gắn với các trường phái quen thuộc, mà còn mở ra một không gian thẩm mỹ mới. Những sợi len được sắp đặt, đan xen tinh tế, tạo nên độ nổi, độ bóng cùng hiệu ứng ánh sáng và chiều sâu, đem lại diện mạo giàu sức gợi cho mỗi tác phẩm.

Các đề tài như hoa, phong cảnh hay chân dung không chỉ được tái hiện về hình khối và màu sắc, mà còn mang lại cảm giác sống động như những vật thể ba chiều. Chính sự khác biệt này đã giúp tranh len của chị dần khẳng định vị trí trong các triển lãm nghệ thuật đương đại.

Trong quá trình làm việc với chất liệu len, họa sĩ Hồng Vân nhận ra đây không chỉ là sáng tạo mà còn là một hình thức “đối thoại” với chính mình. “Khi ngồi thêu, tôi có cảm giác như bước vào một không gian tĩnh lặng, nơi bản thân được nghỉ ngơi. Mọi giác quan đều dồn vào từng mũi kim - đó là lúc tôi thấy nhẹ lòng và được thư giãn”, chị chia sẻ.

Sau khi tốt nghiệp Trường Đại học Mỹ thuật Công nghiệp khoảng một năm, chị Vân có cơ hội làm việc tại Craft Link và nhận ra giá trị của mô hình đào tạo nghề thủ công cho cộng đồng, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số. 

Từ những trải nghiệm đó, chị nhận thấy sự tương đồng với mong muốn xây dựng một mô hình dạy nghề dành cho những học viên đặc biệt. Năm 2016, chị thành lập xưởng tranh thêu Len Art - nơi những sợi len không chỉ tạo nên tác phẩm nghệ thuật, mà còn tiếp tục dệt nên những câu chuyện đầy hy vọng trong cuộc sống của các học viên đến đây. 

Học viên đến với xưởng tranh thêu Len Art của họa sĩ Hồng Vân phần lớn là những người có hoàn cảnh đặc biệt như trẻ tự kỷ, khiếm thính hoặc có điều kiện khó khăn. Những ngày đầu mở xưởng, chị Vân gặp không ít trở ngại. Để tìm được những học viên đầu tiên, chị phải liên hệ qua nhiều mối quan hệ quen biết, đến tận nhà để gặp gỡ, thuyết phục gia đình cho các em tham gia lớp học.

Phần lớn học viên ban đầu đều rụt rè, ngại giao tiếp và thiếu tự tin. Chính điều đó lại trở thành động lực để chị kiên trì hơn, từng bước truyền cảm hứng, giúp các em dần mở lòng và nỗ lực vươn lên trong cuộc sống.

Xưởng tranh Len Art không đặt mục tiêu buộc học viên phải theo đuổi nghề lâu dài, mà quan trọng hơn là giúp các em khám phá khả năng của bản thân. “Khi các học viên làm được điều tưởng chừng không thể, tôi cũng nhận ra rằng nghệ thuật có sức chữa lành. Điều tôi mong nhất không phải là bán được thật nhiều tranh, mà là giúp các học viên có niềm tin vào giá trị của mình”, chị Vân chia sẻ.

Có con là học viên đồng hành cùng lớp học hơn một năm, chị Tạ Thu Hương (phụ huynh của học viên Phạm Gia Huy) cho biết trước đây Huy là một người thiếu kiên trì, khó tập trung và không thể ngồi yên trong thời gian dài. Tuy nhiên, nhờ sự kiên nhẫn hướng dẫn của cô Vân và sự phối hợp từ gia đình, Huy đã có thể ngồi thêu liên tục từ sáng đến chiều, hiểu được công việc của mình và biết cách hoàn thành từng công đoạn.

“Khoảnh khắc con hoàn thành một bức tranh, tôi thực sự vỡ òa. Không chỉ vui vì con tạo ra được một sản phẩm, mà còn tự hào khi con làm được điều mà trước đây tôi từng nghĩ là không thể”, chị Hương xúc động chia sẻ.

Theo chị, họa sĩ Hồng Vân không chỉ là người truyền dạy kỹ thuật, mà còn là “linh hồn” của lớp học, người giúp các học viên tin vào bản thân và kiên trì với hành trình của mình. “Trước đây, Huy không biết một ngày của mình sẽ làm gì. Nhưng từ khi đến với Len Art, mỗi ngày Huy đều ý thức được mình sẽ bắt đầu bằng việc thức dậy và đến lớp để làm tranh”, chị nói.

Hiện nay, xưởng tranh thêu Len Art đang đào tạo khoảng 10 học viên với lịch học từ thứ Hai đến thứ Sáu hằng tuần. Sau gần một thập kỷ hoạt động, xưởng đã dạy nghề và định hướng miễn phí cho hơn 30 người khuyết tật và trẻ tự kỷ. 

Để duy trì hoạt động, chị Vân cùng chồng mở thêm một quán cà phê nhỏ mang tên Len Art, đồng thời trưng bày các sản phẩm tranh thêu do học viên thực hiện. Không gian ấy dần trở thành điểm kết nối nghệ thuật với cộng đồng, giúp nhiều người biết đến và trân trọng những tác phẩm được tạo nên từ sự kiên nhẫn và nghị lực.

Đối với họa sĩ Hồng Vân, những học viên mà chị kiên nhẫn “cầm tay chỉ việc” không chỉ khác biệt ở hoàn cảnh, mà còn là những cá nhân xứng đáng được ghi nhận bởi tài năng và nỗ lực của chính mình. “Chính hai chữ ‘đặc biệt’ đã nói lên sự cố gắng và kiên trì bền bỉ hơn ai hết của các học viên,” chị chia sẻ.

Chị Vân mong rằng mỗi bức tranh tại xưởng không chỉ được nhìn nhận như một sản phẩm thủ công, mà còn là kết tinh của lao động, niềm tin và hy vọng - những giá trị được dệt nên từ hành trình vượt lên chính mình của các học viên tại Len Art.