(Sóng trẻ) - Không để rào cản ngôn ngữ trở thành giới hạn, Đặng Hương Quỳnh đưa pháp lam đến gần hơn với cộng đồng người khiếm thính. Thông qua các buổi workshop, cô mong muốn giúp họ tiếp cận nghề thủ công truyền thống, phát huy khả năng và mở ra cơ hội việc làm.

Ý nghĩ đưa pháp lam đến với cộng đồng, gắn với những giá trị rộng hơn đã xuất hiện trong hành trình làm nghề của Đặng Hương Quỳnh từ lâu. Công việc của cô không chỉ dừng lại ở việc học kỹ thuật hay tạo ra sản phẩm, mà còn là tìm cách để chất liệu này có thể kết nối với con người. Chính chuyến đi đến Hội An đã giúp cô nhìn rõ hơn con đường mình muốn theo đuổi từ những ý tưởng trước đó.

Năm 2019, trong một lần ghé Hội An, Quỳnh bước vào một quán cà phê, nơi mà toàn bộ nhân viên đều là người khiếm thính. Không gian yên tĩnh, ít âm thanh, việc trao đổi chủ yếu bằng cử chỉ nhưng mọi thứ vẫn diễn ra rất nhịp nhàng. Cô đứng lại khá lâu để quan sát và thấy rằng họ không cần những lời nói nhưng vẫn phối hợp ăn ý qua từng cử chỉ, ánh nhìn. Nhìn những đôi tay thoăn thoắt ấy, cô chợt nghĩ đến công việc của mình. “Từ khi còn trẻ, mình đã luôn mong muốn làm điều gì đó có ích cho cộng đồng. Trong một lần đến Hội An, mình ghé vào một quán cà phê nơi toàn bộ nhân viên đều là người khiếm thính. Trải nghiệm đó khiến mình nhận ra rằng họ hoàn toàn có khả năng làm việc rất tốt, chỉ khác biệt ở cách giao tiếp”, Hương Quỳnh kể.

Với một nghề thủ công đòi hỏi sự tỉ mỉ và khả năng quan sát như pháp lam, Quỳnh bắt đầu nghĩ đến khả năng kết nối những đôi tay khéo léo ấy với công việc chế tác mà mình đang theo đuổi. Điều khiến cô quan tâm không chỉ là việc người khiếm thính có thể tiếp cận một loại hình nghệ thuật mới, mà còn là cách tạo ra môi trường để họ phát huy khả năng sáng tạo của chính mình.

Từ trải nghiệm ấy, ý tưởng về một workshop dần hình thành. Năm 2025 Quỳnh bắt đầu thử nghiệm với một lớp học workshop nhỏ, và nhận thấy các bạn khiếm thính rất tập trung, thậm chí đạt kết quả tốt hơn trong thời gian ngắn so với một số người bình thường.

 

Với một nghề thủ công đòi hỏi sự tỉ mỉ và khả năng quan sát như pháp lam, Quỳnh bắt đầu nghĩ đến khả năng kết nối những đôi tay khéo léo ấy với công việc chế tác mà mình đang theo đuổi. Điều khiến cô quan tâm không chỉ là việc người khiếm thính có thể tiếp cận một loại hình nghệ thuật mới, mà còn là cách tạo ra môi trường để họ phát huy khả năng sáng tạo của chính mình.

Thực tế không diễn ra như dự tính ban đầu. Việc truyền đạt các bước kỹ thuật gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là những thuật ngữ chuyên môn. Cách hiểu giữa người hướng dẫn và người học không phải lúc nào cũng trùng khớp, khiến nhịp buổi học có lúc bị ngắt quãng. “Ban đầu, mình nghĩ chỉ cần hướng dẫn bằng thao tác và viết là đủ. Nhưng thực tế, rào cản ngôn ngữ rất lớn, đặc biệt với các thuật ngữ chuyên môn”, Quỳnh cho hay.

Quỳnh bắt đầu thay đổi cách hướng dẫn ngay trong quá trình đó. Các thao tác được thực hiện chậm hơn, lặp lại nhiều lần, chia nhỏ từng bước để người học dễ quan sát. May mắn thay, trong những buổi workshop đầu tiên, khi việc trao đổi còn gặp nhiều khó khăn, một người bạn thành thạo ngôn ngữ ký hiệu của Quỳnh đã đồng hành, hỗ trợ kết nối và giúp việc hướng dẫn trở nên dễ hiểu hơn. “May mắn là mình nhận được sự hỗ trợ từ một bạn biết ngôn ngữ ký hiệu. Qua quá trình làm việc, mình nhận ra rằng không chỉ cần hướng dẫn kỹ thuật, mà còn phải truyền được cảm hứng. Khi có cảm hứng, các bạn mới thực sự ‘thổi hồn’ vào sản phẩm”, cô nói.

Không khí buổi workshop dần thay đổi, người tham gia quen với nhịp độ, tập trung hơn vào từng thao tác, bắt đầu chủ động trong quá trình làm việc. Sự kết nối dần hình thành trong việc cùng quan sát và hoàn thành một sản phẩm. 

Từ những điều chỉnh ấy, việc hướng dẫn không còn đơn thuần là quá trình người dạy thực hiện thao tác để người học làm theo. Sự tương tác giữa hai bên dần được hình thành thông qua quan sát, thực hành và những phản hồi trong suốt buổi học. Đây cũng là lúc Quỳnh nhận ra rằng để truyền dạy một nghề thủ công, sự kiên nhẫn và khả năng thấu hiểu người học có ý nghĩa không kém kiến thức chuyên môn.

Những sản phẩm đầu tiên được hoàn thành với nhiều mức độ khác nhau. Có chi tiết chưa hoàn chỉnh, có lớp men chưa đều, nhưng mỗi sản phẩm đều là kết quả của một quá trình tập trung và kiên nhẫn. Và chính những trải nghiệm có ý nghĩa đó đã tạo nên giá trị nhân văn của buổi workshop.

Trong quá trình đồng hành cùng các học viên, Quỳnh đã có cái nhìn rõ về ý nghĩa của những buổi workshop. Điều còn lại sau mỗi buổi học nằm ở việc họ có cơ hội được thử sức, được chạm tay vào một chất liệu mới, được tự mình hoàn thiện một sản phẩm. Những trải nghiệm ấy, dù ngắn, vẫn âm thầm góp phần định hình cách mỗi người nhìn nhận bản thân và mở ra những khả năng mà trước đó họ chưa từng nghĩ tới.

Quá trình ấy cũng làm lộ rõ những khoảng trống trong cơ hội trải nghiệm của người khiếm thính. Khi giao tiếp bằng lời nói trở thành một rào cản, không gian để họ tiếp cận, học hỏi và hòa nhập cũng bị thu hẹp lại. Việc tạo ra một môi trường nơi họ có thể làm việc bằng chính đôi tay, bằng sự tập trung và cảm nhận của mình trở nên cần thiết hơn bao giờ hết. Ở đó, họ không cần phải nói nhiều, nhưng vẫn có thể “lên tiếng” theo cách riêng.

Không chỉ dừng lại ở việc tạo thêm một hoạt động trải nghiệm, những buổi workshop còn gợi mở cách tiếp cận rộng mở hơn đối với các giá trị văn hóa truyền thống. Khi phương pháp hướng dẫn được điều chỉnh phù hợp, sự khác biệt trong giao tiếp không còn là yếu tố quyết định khả năng tham gia của mỗi người. Thay vào đó, chính sự chủ động, niềm yêu thích và khả năng sáng tạo mới trở thành những yếu tố quan trọng trong quá trình học hỏi và thực hành.

 

 

 

Những người trẻ hôm nay, chính là thế hệ tiếp nối những di sản nhân văn ấy. “Và đấu trường về văn hóa cũng là một đấu trường rất là quan trọng. Nó bắt buộc người trẻ cần phải nỗ lực và chiến đấu nhiều hơn. Việc giữ gìn, bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống cũng là một cách để bảo vệ bản sắc văn hóa Việt Nam để không bị độc hòa với những nền dân tộc khác.”, Quỳnh chia sẻ. 

Vì vậy, Quỳnh lựa chọn đưa pháp lam đến gần hơn với cộng đồng bằng những hoạt động cụ thể. Với cô, việc tiếp nối một kỹ nghệ truyền thống không chỉ nằm ở khả năng duy trì kỹ thuật chế tác, mà còn ở cách để những giá trị ấy được tiếp nhận, thực hành và phát triển bởi những người thuộc các nhóm cộng đồng khác nhau.

Dần dần, những buổi workshop như vậy đã tạo ra một thay đổi nhỏ trong cách nhìn về nghề thủ công. Pháp lam không còn là thứ gì đó “xa vời”, mà trở nên dễ tiếp cận hơn, có thể gắn với đời sống hiện tại. Và từ những trải nghiệm ấy, một hướng đi cũng được mở ra, khi di sản tiếp tục hiện diện trong xã hội theo một cách gần gũi hơn.

Sau những buổi workshop đầu tiên nhận được phản hồi tích cực, Hương Quỳnh bắt đầu nghĩ xa hơn cho hành trình của mình. Cô dự định chọn một nhóm nhỏ học viên khiếm thính để kèm cặp lâu dài, giúp họ có thể làm nghề một cách độc lập và ổn định hơn. Cùng lúc, các hoạt động cũng được mở rộng dần, tìm cách kết nối với những tổ chức phù hợp, đưa pháp lam ra khỏi khuôn khổ lớp học ban đầu. Cô cũng ấp ủ mang những buổi trải nghiệm này đến những nơi còn ít điều kiện tiếp cận, để nhiều người có thể thử và hiểu hơn về nghề.

Từ một cơ duyên tưởng chừng như rất nhỏ, một hành trình lặng lẽ dần được định hình. Những buổi workshop trở thành không gian kết nối, nơi những con người vốn ít có lợi thế về giao tiếp tìm được cách thể hiện mình. Những điều trước đây khó nói thành lời giờ đây được hiện lên qua từng lớp men, từng sản phẩm hoàn thiện, bền bỉ và đủ sức lan tỏa theo cách riêng của nó.

Đừng bỏ lỡ
Cô giáo Phạm Thị Huyền và ba thập kỷ nâng bước những mảnh đời khuyết

Cô giáo Phạm Thị Huyền và ba thập kỷ nâng bước những mảnh đời khuyết

Tin nổi bật1 tuần trước

(Sóng trẻ) - Gần 30 năm qua, có một lớp học không tiếng trống trường, không yêu cầu giấy khai sinh, không thu một khoản học phí vẫn đều đặn duy trì mỗi ngày. Từ những ngày đầu tiên, cô đã kiên trì, đồng hành cùng các em trong hành trình tiếp cận tri thức

Hơn nửa thế kỷ 'tiếp lửa' nghề bánh cuốn Thanh Trì

Hơn nửa thế kỷ 'tiếp lửa' nghề bánh cuốn Thanh Trì

Tin nổi bật2 tuần trước

(Sóng trẻ) - Nằm trên góc phố nhỏ tại phường Vĩnh Hưng (Hà Nội), cửa hàng bánh cuốn Thanh Trì cô Lan níu chân thực khách bởi sự dân dã, đậm đà bản sắc ẩm thực Hà Thành.

Nghệ thuật cải lương trong dòng chảy thời đại số

Nghệ thuật cải lương trong dòng chảy thời đại số

Tin nổi bật2 tuần trước

(Sóng trẻ) - Sự phát triển của công nghệ và các nền tảng số đang làm thay đổi cách công chúng tiếp cận nghệ thuật truyền thống. Trước những chuyển động ấy, cải lương cũng đứng trước bài toán thích ứng với phương thức tiếp cận mới, nhằm gìn giữ những giá

XEM THÊM TIN