Người giữ hồn đàn nhị ở Hội Người mù quận Đống Đa
(Sóng trẻ) - Khiếm thị bẩm sinh, ông Trần Văn Hoan đã gắn bó hơn hai mươi năm với Hội Người mù quận Đống Đa, từ hội viên đến Chủ tịch Hội. Ông còn duy trì câu lạc bộ âm nhạc của Hội, nơi tiếng đàn nhị kết nối những người cùng cảnh ngộ.
Trên hành trình không dừng lại
Với người khiếm thị, những việc tưởng như đơn giản như đi lại, học tập hay mưu sinh đều đòi hỏi nỗ lực gấp nhiều lần người sáng mắt. Ông Trần Văn Hoan hiểu rõ điều đó, bởi chính ông đã trải qua những khó khăn ấy từ thuở nhỏ.
Hơn hai mươi năm gắn bó với Hội Người mù quận Đống Đa, ông vừa đồng hành cùng hội viên, vừa lưu giữ tiếng đàn nhị, nhạc cụ gắn liền với nghệ thuật hát xẩm, loại hình từng là nghề mưu sinh của nhiều thế hệ nghệ nhân khiếm thị. Phóng viên Sóng trẻ đã có cuộc trò chuyện với ông về hành trình ấy.
PV: Thưa ông Trần Văn Hoan, ông có thể chia sẻ về hành trình gắn bó với Hội Người mù quận Đống Đa, từ những ngày đầu tham gia đến khi đảm nhiệm vai trò Chủ tịch Hội?
Trần Văn Hoan: Từ những ngày còn học tại Trường Phổ thông Đặc biệt Nguyễn Đình Chiểu, sau đó qua Xí nghiệp Cao su 5/2 và Trung tâm Giáo dục nghề Hàng Quạt, tôi luôn nỗ lực học hỏi, rèn luyện bản thân. Năm 2001, tôi bắt đầu tham gia sinh hoạt tại Hội Người mù, năm sau được bầu vào Ban Chấp hành, đến năm 2007 trở thành Phó Chủ tịch Hội và cuối năm 2023 đảm nhiệm vai trò Chủ tịch Hội Người mù quận Đống Đa.
PV: Kỷ niệm nào trong quá trình hoạt động tại Hội khiến ông nhớ nhất?
Trần Văn Hoan: Kỷ niệm đáng nhớ nhất có lẽ là những ngày đầu tôi tham gia Ban Chấp hành Hội. Lúc đó, tôi vẫn còn nhiều bỡ ngỡ, chưa quen với việc quản lý, điều hành. Nhờ sự dìu dắt của những người đi trước, tôi dần học cách lắng nghe, thấu hiểu và hỗ trợ hội viên. Có lần, tôi giúp một anh em khiếm thị xin được việc làm ổn định. Nhìn thấy họ có cuộc sống tốt hơn, tôi cảm thấy công việc mình đang làm thực sự có ý nghĩa.
PV: Việc khiếm thị bẩm sinh đã đặt ra những trở ngại nào trong học tập và sinh hoạt hằng ngày? Ông đã thích nghi với chúng ra sao?
Trần Văn Hoan: Không có đôi mắt sáng là một thiệt thòi lớn. Ngay từ nhỏ, tôi phải học cách phân biệt tiền bạc bằng cảm giác, đánh dấu quần áo để nhận biết màu sắc. Việc di chuyển, bắt xe buýt hay ghi nhớ các con đường, ngã rẽ, bậc thang cũng là những thử thách không nhỏ. Mỗi ngày, tôi dựa vào trí nhớ và cảm nhận để định hướng, từ việc học tập đến sinh hoạt.
PV: Điều gì đã giúp ông duy trì sự kiên trì và tinh thần gắn bó với công việc trong suốt chặng đường ấy?
Trần Văn Hoan: Động lực lớn nhất của tôi xuất phát từ lòng tự trọng. Nhà tôi có 7 anh chị em, cảnh “người làm thì ít, người ăn thì nhiều”, nên từ nhỏ tôi đã tự nhủ: nếu chưa thể đóng góp cho xã hội thì ít nhất cũng phải tự lập, giúp đỡ gia đình.
Tôi học được nhiều bài học quý giá từ những người đi trước, đặc biệt là thầy Hùng, nguyên Chủ tịch Hội Người mù, người đã truyền cảm hứng cho tôi biết bao điều. Ngoài ra, niềm đam mê âm nhạc dân tộc, với những giai điệu trữ tình trên đàn nhị, cũng là một phần giúp tôi vượt qua khó khăn và mang lại giá trị cho cộng đồng người khiếm thị.
Khi đam mê âm nhạc dẫn lối
PV: Ông bắt đầu bén duyên với âm nhạc dân tộc từ khi nào? Vì sao đàn nhị lại trở thành nhạc cụ gắn bó nhất với ông?
Trần Văn Hoan: Tôi yêu âm nhạc từ nhỏ. Khi bạn bè chạy theo nhạc hiện đại, tôi lại say mê âm nhạc dân tộc. Không có điều kiện học bài bản, tôi tự mày mò, đúng nghĩa “góp nhặt từng nốt nhạc trong cuộc đời”. Đàn nhị là nhạc cụ gắn bó nhất với tôi, bởi nó mang đậm dấu ấn của nghệ thuật hát xẩm. Ngoài đàn nhị, tôi cũng từng chơi guitar và đàn bầu, nhưng bây giờ ít sử dụng hơn. Hiện tại, tôi đang phụ trách câu lạc bộ âm nhạc của Hội, nơi chúng tôi vừa đào tạo, vừa gìn giữ nét đẹp của âm nhạc truyền thống.
PV: Việc đọc bản nhạc và xác định các nốt nhạc có gây khó khăn cho ông không? Ông đã tìm cách khắc phục ra sao?
Trần Văn Hoan: Ban đầu gặp khó khăn, nhưng nhờ nền tảng nhạc lý từ Trường Nguyễn Đình Chiểu và sự hỗ trợ của công nghệ, tôi đã từng bước khắc phục. Tôi sử dụng phần mềm máy tính để cắt và dán từng đoạn nhạc, rồi luyện tập theo cách riêng. Cách này giúp tôi nắm bắt giai điệu và kỹ thuật hiệu quả hơn.
PV: Những nghệ sĩ nào đã truyền cảm hứng cho ông trong quá trình theo đuổi âm nhạc?
Trần Văn Hoan: Tôi luôn ngưỡng mộ những nghệ sĩ nhạc dân tộc như Thanh Huyền, Thanh Hoài hay Khắc Tư. Họ biết cách thổi hồn vào âm nhạc, giúp mỗi giai điệu trở nên sống động. Tôi mong muốn tiếp tục duy trì và phát triển âm nhạc dân tộc, vì đây không chỉ là nghệ thuật mà còn là nguồn thu nhập quan trọng của nhiều người khiếm thị.
PV: Ông muốn nhắn gửi điều gì tới những người khiếm thị hoặc khuyết tật có mong muốn học nhạc cụ nhưng còn e ngại vì những hạn chế của bản thân?
Trần Văn Hoan: Tôi không khuyên, mà chỉ muốn nhắn nhủ rằng: “Nếu thích sẽ tìm cách, không thích sẽ tìm lý do”. Cuộc sống của người khiếm thị vốn đã có nhiều rào cản, nhưng nếu cứ sợ hãi, tự ti thì chúng ta khó có thể bước qua giới hạn của chính mình. Tôi tin rằng ai cũng có thể tìm ra phương pháp phù hợp để học nhạc, bởi âm nhạc không chỉ giúp giải trí mà còn là cách để hòa nhập với cộng đồng.
Cảm ơn ông vì những chia sẻ!


