Tình yêu không cam kết

(Sóng trẻ) - Situationship đang trở thành xu hướng trong đời sống tình cảm của nhiều bạn trẻ. Không ràng buộc, không cam kết, mô hình quan hệ này mang lại cảm giác tự do nhưng cũng tiềm ẩn nhiều áp lực tâm lý và sự bất an kéo dài.

Situationship là thuật ngữ để chỉ những mối quan hệ trên mức tình bạn nhưng chưa xác lập yêu đương chính thức. Hai người có thể dành cho nhau sự quan tâm, đồng hành như một cặp đôi, song không đưa ra cam kết rõ ràng về tương lai.

Trong bối cảnh giới trẻ ngày càng đề cao tự do cá nhân và ưu tiên phát triển bản thân, kiểu quan hệ này dần trở nên phổ biến. Tuy nhiên, bên cạnh cảm giác thoải mái và ít áp lực, situationship cũng khiến không ít người rơi vào trạng thái lo âu, mất phương hướng về cảm xúc.

Tìm kiếm sự tự do trong các mối quan hệ không ràng buộc

12h trưa, thay vì nghỉ ngơi, chị N.H.P. (23 tuổi, nhân viên văn phòng, Hà Nội) dành thời gian trò chuyện với những mối quan hệ quen qua ứng dụng hẹn hò. Với chị, đây là khoảng thời gian giúp giải tỏa căng thẳng sau giờ làm việc.

Chị P. chia sẻ: “Thú thật, tôi là một người cả thèm chóng chán. Tôi có thể cảm nắng ai đó rất nhanh. Nhưng ít lâu sau, tôi lại chẳng còn chút cảm xúc gì với họ. Tôi thích cảm giác có ai đó quan tâm, tán tỉnh, chia sẻ những điều nhỏ nhặt trong cuộc sống hàng ngày. Nhưng tôi lại sợ bước vào một mối quan hệ cụ thể. Nếu phải chịu trách nhiệm cho cảm xúc của ai đó 24/7 lúc này, e là tôi chưa sẵn sàng được”.

Không muốn chịu áp lực của một mối quan hệ chính thức cũng là lý do khiến anh V.H.S. (25 tuổi, kỹ sư xây dựng, Hà Nội) duy trì situationship trong hơn hai năm qua. Anh S. cho rằng đây giống như “bản dùng thử” của tình yêu: “Kết thúc giờ làm, tôi chỉ muốn tìm một nơi để ‘thả neo’ cảm xúc. Ở đó, tôi có thể là một người bạn đồng hành tốt, sẵn sàng chạy qua chở cô ấy đi ăn đêm khi cô ấy buồn, hay là một người lắng nghe những áp lực công việc của đối phương. Nhưng chỉ dừng ở đó thôi. Tôi không muốn mình là một cái cột, phải gánh vác thêm kỳ vọng về tương lai của một người nào khác. Có lẽ tôi ích kỷ, nhưng tôi chưa muốn xác lập mối quan hệ cụ thể khi bản thân còn đang loay hoay với sự nghiệp riêng”.

Theo các chuyên gia, sự phổ biến của situationship phản ánh sự thay đổi trong quan niệm tình cảm của giới trẻ hiện nay. Áp lực kết hôn, lập gia đình theo một “lộ trình cố định” đã giảm dần, trong khi nhu cầu tự chủ và phát triển cá nhân ngày càng được đề cao.

Báo cáo Year in Swipe của Tinder cho thấy từ khóa “situationship” tăng 49% trong phần hồ sơ người dùng. Trong khi đó, dữ liệu từ Bumble cũng ghi nhận hơn 70% người dùng thuộc thế hệ Gen Z chưa sẵn sàng cho các cam kết tình cảm lâu dài.

Lý giải về xu hướng này, ThS. Tâm lý học Nguyễn Thanh Tâm cho biết: “Ngày nay, áp lực về việc phải hẹn hò nghiêm túc, phải đính hôn hay kết hôn theo một lịch trình cố định đã được giảm bớt. Đồng thời, điều kiện kinh tế - xã hội cũng giúp các bạn trẻ ưu tiên sự độc lập và phát triển cá nhân. Giới trẻ hiện nay đề cao tính cá nhân và quyền tự chủ. Họ có xu hướng tập trung vào việc xây dựng bản thân, học vấn và sự nghiệp trước khi cam kết với một ai đó. Điều này khiến situationship trở thành một lựa chọn hấp dẫn để có được sự gần gũi mà không cần gánh vác trách nhiệm của một mối quan hệ chính thức”.

Phía sau sự mập mờ

Tuy nhiên, không phải ai bước vào situationship cũng cảm thấy thoải mái với sự “không ràng buộc”. Bạn V.T.H.V. (20 tuổi, sinh viên, Hà Nội) từng trải qua một năm trong mối quan hệ không tên. Khoảng thời gian đó khiến V. liên tục rơi vào trạng thái hy vọng rồi thất vọng.

V. kể lại: “Một năm đó, tôi sống trong vòng lặp của sự hy vọng và thất vọng. Ban đầu, tôi tự nhủ rằng chỉ cần mình ở bên họ đủ lâu, dần dần anh ấy sẽ ngỏ lời. Tôi từng nảy sinh tâm lý so sánh, cho rằng bản thân chưa đủ xinh đẹp, chưa đủ giỏi giang. Tôi cũng đã cố gắng hoàn thiện bản thân hơn, chỉ để đổi lấy câu nói xác nhận, nhưng tuyệt nhiên là không có. Một năm trời đồng hành cùng anh, thứ tôi nhận lại nhiều nhất không phải là tình yêu, mà là niềm tin ngày càng vụn vỡ vào giá trị của chính mình. Và tôi đã chọn cách rời đi. Anh cũng im lặng, không níu kéo. Lúc ấy, tôi nhận ra: Trong mối quan hệ không tên, người nào càng cố gắng thì người đó càng đuối sức”.

Theo ThS. Tâm lý học Nguyễn Thanh Tâm, trạng thái mập mờ kéo dài có thể tạo ra nhiều ảnh hưởng tiêu cực về tâm lý và thể chất. Cô nhấn mạnh: “Con người thường sẽ cảm thấy không an toàn nếu được tự do quá hay ở trong một khoảng không quá rộng lớn. Sự mơ hồ trong mối quan hệ luôn kích hoạt cảm giác lo âu gắn kết, khiến cá nhân ở trong trạng thái phải liên tục suy đoán ý định của đối phương. Đồng thời, nó cũng có thể dẫn đến suy giảm lòng tự trọng và nghi ngờ bản thân. Về thể chất, căng thẳng kéo dài có thể làm tăng huyết áp, suy giảm hệ miễn dịch hoặc gây ra những vấn đề liên quan đến sức khỏe tình dục”.

Theo chuyên gia, để hạn chế tổn thương trong situationship, điều quan trọng là hai bên cần giao tiếp rõ ràng về kỳ vọng, ranh giới cá nhân, tần suất liên lạc và mức độ cam kết. ThS. Nguyễn Thanh Tâm chia sẻ: “Hành trang bước vào bất cứ mối quan hệ nào đều cần sự minh bạch trong giao tiếp và sự kiên định với các giá trị của bản thân. Trước khi nói ‘Tôi yêu em’, cần phải nói được chữ ‘Tôi’ trước. Bạn cần biết giá trị của bản thân là gì, đâu là những ranh giới và tiêu chuẩn cá nhân mà mình không muốn thỏa hiệp”.

Situationship có thể mang lại cảm giác tự do và giảm áp lực ràng buộc trong một giai đoạn nhất định. Tuy nhiên, khi thiếu sự rõ ràng và thống nhất về kỳ vọng, kiểu quan hệ này cũng dễ khiến người trong cuộc rơi vào trạng thái bất an, mất niềm tin vào bản thân và khó xác định vị trí của mình trong mối quan hệ.