Khoa học công nghệ xuất hiện trong đề thi tốt nghiệp THPT môn Ngữ văn

(Sóng trẻ) - Sáng 11/6, hơn 1 triệu thí sinh trên cả nước chính thức hoàn thành môn Ngữ văn, môn thi mở đầu cho Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026. Đề thi năm nay nhận được nhiều phản hồi tích cực từ dư luận khi tích hợp tư duy công nghệ và tính phân hóa sâu sắc.

Với thời gian làm bài 120 phút, đề thi chính thức giữ cấu trúc quen thuộc gồm hai phần: Đọc hiểu (4,0 điểm) và Viết (6,0 điểm). Điểm cộng lớn nhất của đề thi năm nay là việc khéo léo đưa các vấn đề nổi bật trong lĩnh vực công nghệ và những câu chuyện thực tế đang được xã hội quan tâm vào hệ thống câu hỏi.

Phần Đọc hiểu sử dụng ngữ liệu trích từ tác phẩm “CODE VÀ CÁT - Những quyền lực công nghệ xoay chuyển thế giới” (Phan Tuân, NXB Thế giới, 2026). Văn bản dẫn dắt từ phát minh máy in của Johannes Gutenberg năm 1440 đến tác động của việc phổ biến tri thức, đồng thời đặt ra cảnh báo về sự bất bình đẳng tri thức trong kỷ nguyên số.

Hệ thống câu hỏi đọc hiểu được xây dựng theo hướng đánh giá năng lực từ nhận biết đến suy luận. Câu hỏi về vai trò của AI trong việc tạo ra sự cộng hưởng trí tuệ yêu cầu thí sinh có hiểu biết nhất định về các vấn đề xã hội.

Trong khi đó, phần Viết gồm hai nội dung quen thuộc là phần nghị luận xã hội và nghị luận văn học. Đáng chú ý, câu nghị luận xã hội yêu cầu thí sinh đề xuất giải pháp để có được những “Steve Jobs Việt Nam” trong nền kinh tế tri thức là một vấn đề mang tính thời sự, gắn với đổi mới sáng tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao hiện nay. Phần nghị luận văn học yêu cầu phân tích bài thơ “Những chiếc lá” của Nguyễn Đình Thi nhằm đánh giá năng lực cảm thụ văn học của học sinh.

Ghi nhận tại điểm thi Trường THPT Yên Hòa, Hà Nội, ngay sau khi tiếng trống hết giờ vang lên, phần lớn thí sinh rời phòng thi với tâm trạng nhẹ nhõm, tự tin vì đề bài chạm đúng vào những chủ đề mang tính xu hướng của thế hệ trẻ.

Là một trong những người đầu tiên hoàn thành bài thi, bạn Nguyễn Hoàng Anh (học sinh lớp 12T2, Trường THPT Lương Thế Vinh) chia sẻ: “Em cảm thấy đề thi hôm nay khá vừa sức. Dạng đề khiến em gặp khó khăn nhất chắc là nghị luận văn học vì đây là phần em ôn chưa được kỹ, nhưng nhìn chung em vẫn hoàn thành được bài làm. So với các đề từng luyện, em thấy phần đọc hiểu có một câu hơi khó, yêu cầu liên hệ mối quan hệ giữa luận điểm và luận đề”. Được biết, Hoàng Anh dự định sẽ sử dụng tổ hợp môn khối A01 để xét tuyển vào Trường Đại học Kinh tế Quốc dân (NEU). 

Ở một góc nhìn khác, bạn Đào Thị Hồng Nhung (18 tuổi, thí sinh tự do) nhận định về độ phân hóa của phần nghị luận văn học. “Em khá bất ngờ với cấu trúc của câu hỏi nghị luận văn học năm nay. Thay vì đưa ra một định hướng cụ thể hay yêu cầu nêu rõ chủ đề bàn luận như các đề minh họa trước đó, đề thi chính thức chỉ đưa ra yêu cầu phân tích tác phẩm một cách thuần túy. Cách ra đề mở này đòi hỏi thí sinh phải tự khai thác từng tầng nghĩa và chủ động xây dựng hệ thống luận điểm cho bài viết”.

Nhìn từ góc độ sư phạm, đội ngũ giáo viên Ngữ văn nhận định đề thi năm nay đã hiện thực hóa định hướng tích hợp kiến thức và kiểm tra năng lực phản biện mà Bộ Giáo dục và Đào tạo đang hướng tới. Cô Trần Thị Khánh Hoàn (47 tuổi, giáo viên môn Ngữ văn, Trường THPT Khương Đình) cho rằng đề thi năm nay đạt độ phân hóa rõ rệt, giúp học sinh có lực học khá dễ dàng đạt mức 6 đến 7 điểm.

“Để chạm tới điểm 8 hay 9, thí sinh phải có kỹ năng lập luận sắc sảo cùng phông nền kiến thức xã hội vững chắc. Câu hỏi mở về trí tuệ nhân tạo và hình tượng giàu tính triết lý trong bài thơ của Nguyễn Đình Thi là câu phân hóa lớn, không chỉ loại bỏ lối học vẹt mà còn khơi dậy trách nhiệm sống giá trị, biết cống hiến và vươn mình của thế hệ trẻ”, cô Khánh Hoàn nhận định.

Đồng quan điểm trên, thầy Nguyễn Tiến Lượng (37 tuổi, Giáo viên môn Ngữ văn, Trường THPT Huỳnh Thúc Kháng) cho rằng cấu trúc đề thi bám sát ma trận kiểm tra năng lực nên phổ điểm chung sẽ tương đối ổn định. "Thí sinh không khó để đạt trên 3 điểm ở phần Đọc hiểu và khoảng 1,5 điểm đối với câu nghị luận xã hội. Dù ngữ liệu thơ ở phần nghị luận văn học chưa thực sự đặc sắc về vần điệu, đề thi vừa sức này vẫn mở ra cơ hội cho những bài viết có tư duy giải thích tốt và lập luận phản biện đạt được điểm số đột phá”, thầy Lượng bày tỏ. 

Kỳ thi tốt nghiệp THPT luôn là bước ngoặt quan trọng, đòi hỏi sự linh hoạt và năng lực tự vận dụng kiến thức thực tế của người học thay vì lối mòn ghi nhớ rập khuôn. Việc hoàn thành môn Ngữ văn với cấu trúc đổi mới, tích hợp tư duy công nghệ và tính nhân văn sâu sắc không chỉ khơi dậy tinh thần cống hiến mà còn đặt ra những tiêu chuẩn phản biện rõ rệt cho thế hệ trẻ trước kỷ nguyên số.