Học tập trên mạng xã hội: Lợi bất cập hại?

(Sóng trẻ) - TikTok, YouTube, Facebook Reels đang trở thành “lớp học ảo” quen thuộc với người trẻ. Những video ngắn giúp học nhanh, tiện lợi nhưng cũng dễ khiến người học hời hợt, nguy cơ tiếp nhận thông tin sai lệch.

Học nhanh - hiểu nông

Việc học qua mạng xã hội đang ngày càng phổ biến với học sinh, sinh viên, đặc biệt các video ngắn, mẹo học nhanh, flashcard (thẻ ghi nhớ từ vựng)... Xu hướng này giúp tiết kiệm thời gian, tạo hứng thú học tập, nhưng cũng dễ dẫn đến nhiều hệ quả. 

Vũ Diệu Tâm, sinh viên năm tư Học viện Báo chí và Tuyên truyền, chia sẻ: “Mình thường xem các video dạy tiếng Anh trên TikTok. Những mẹo học nhanh giúp ghi nhớ từ vựng hiệu quả, tiết kiệm thời gian, nhưng nếu muốn học sâu về ngữ pháp hay diễn đạt chuẩn, mình phải tham khảo thêm sách và tài liệu khác”.

Tương tự, Trần Gia Bảo - học sinh lớp 12, THPT Nguyễn Tất Thành, Hà Nội, cho biết: “Em học mẹo giải Toán, Lý qua clip 1 phút. Khi làm bài nâng cao, em gặp đôi chút khó khăn vì không nắm rõ bản chất kiến thức. Mẹo nhanh chỉ giúp em nhớ công thức tạm thời, khá khó để có thể vận dụng lâu dài”.

Thực tế cho thấy, việc phụ thuộc vào video ngắn và mẹo học nhanh nếu không đi kèm phương pháp rèn luyện tư duy, phân tích và thực hành, sẽ khiến học sinh, sinh viên khó phát triển năng lực tư duy phản biện và khả năng vận dụng kiến thức lâu dài. Nhiều em chỉ nắm được lý thuyết cơ bản, khi gặp bài tập nâng cao hoặc tình huống thực tế lại thiếu tự tin.

Thật giả lẫn lộn

Một vấn đề khác ngày càng nổi bật là nguy cơ tiếp nhận thông tin sai lệch trên mạng xã hội. Việc giao tiếp nhanh, đọc lướt khiến nhiều bạn trẻ dễ tin những nội dung chưa kiểm chứng, dẫn đến nguy cơ trở thành nạn nhân hoặc vô tình lan truyền “tin giả”.

Trương Phương Anh, sinh viên năm cuối Đại học Kinh tế Quốc dân, chia sẻ về trải nghiệm học tiếng Anh trên TikTok: “Mình từng luyện phát âm theo một thầy dạy tiếng Anh trên TikTok khá nổi tiếng. Khi luyện nói theo các video, mình so sánh với cách phát âm trong giáo trình và hướng dẫn từ thầy cô trên lớp thì phát hiện có sự khác biệt. Mình đã nhờ thầy cô chỉnh lại cách phát âm để nói chuẩn ngôn ngữ”.

ThS. Ngô Trí Dũng - Giám đốc Trung tâm Tuyển sinh Trường Đại học Quốc tế Hồng Bàng nhận xét: “Nhiều học sinh và sinh viên chỉ quan tâm đến các đường dẫn (link) gợi ý đầu tiên trên công cụ tìm kiếm mà không phân tích hay đánh giá tính chính thống của nguồn. Điều này dẫn đến việc tiếp nhận kiến thức một cách thụ động, thiếu cơ sở để hiểu sâu và vận dụng lâu dài”.

Bên cạnh đó, ThS. Võ Ngọc Nhơn - Phó Giám đốc Trung tâm Tuyển sinh Trường Đại học Công nghệ TP.HCM cũng lưu ý, nếu học sinh, sinh viên tiếp nhận thông tin mà không kiểm chứng, có thể ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả học tập, khả năng tư duy và quá trình tiếp thu kiến thức. “Theo thời gian, người học có thể mất định hướng và bị tác động đến quyết định hay hành vi. Trong một số trường hợp, thông tin chưa chính xác còn có thể dẫn đến hệ quả pháp lý nếu bị lan truyền vô tình hoặc cố ý”, ông Nhơn nhấn mạnh.

Để giảm thiểu những rủi ro này, ông Nhơn khuyến cáo nên đối chiếu thông tin từ nhiều nguồn, tham khảo ý kiến của chuyên gia, thầy cô và tận dụng các công cụ xác minh như Google Scholar hay ResearchGate. Việc này giúp học sinh, sinh viên hình thành thói quen đánh giá, phân tích và sử dụng kiến thức một cách hiệu quả, nâng cao tính chủ động trong học tập.