Nghề gia sư và những góc khuất ít người biết

(Sóng trẻ) - Gia sư là công việc làm thêm quen thuộc của nhiều sinh viên với nguồn thu nhập tương đối ổn định. Tuy nhiên, phía sau những giờ dạy lại tồn tại không ít rủi ro, từ việc phụ huynh chậm trả học phí đến áp lực khi học sinh thiếu hợp tác, khiến gia sư gặp nhiều khó khăn. 

Khi sự thiếu sòng phẳng từ phụ huynh làm lung lay lòng tin

Một trong những vấn đề phổ biến mà sinh viên làm gia sư gặp phải là tình trạng chậm trễ hoặc né tránh thanh toán học phí. Thực tế cho thấy, tình trạng phụ huynh thiếu rõ ràng trong việc này không phải là hiếm. Không ít sinh viên sau một tháng miệt mài giảng dạy lại rơi vào cảnh bị khất lần tiền công, thậm chí có trường hợp phụ huynh mất liên lạc ngay khi đến hạn chi trả. Việc chỉ thỏa thuận bằng lời nói, thiếu những cam kết cụ thể từ đầu đã khiến gia sư rơi vào thế bị động, dễ chịu thiệt về tài chính nếu xảy ra tranh chấp.

Đằng sau những buổi lên lớp miệt mài là những nỗi niềm khó nói khi công sức lao động không được đền đáp xứng đáng. Bạn Phạm Thế Tùng (gia sư cấp hai, Hà Nội) chia sẻ: “Mình từng dạy suốt hai tháng nhưng khi đến kỳ thanh toán, phụ huynh cứ hứa hẹn rồi cuối cùng chặn số luôn. Số tiền đó với họ có thể nhỏ, nhưng với sinh viên là cả tháng tiền phòng, tiền điện”.

Bên cạnh vấn đề tiền bạc, việc phụ huynh quá chiều chuộng con cái cũng gây mất thời gian cho người dạy. Những dòng tin nhắn xin nghỉ sát giờ dạy với lý do học sinh mệt hoặc không muốn học xuất hiện với tần suất dày đặc. Điều này không chỉ gây lãng phí công sức chuẩn bị giáo án mà còn làm xáo trộn hoàn toàn kế hoạch học tập, sinh hoạt cá nhân của người dạy. 

Bạn Phạm Thế Tùng cho biết thêm, không ít lần bạn rơi vào tình huống đã di chuyển đến gần nhà học sinh mới nhận được thông báo xin nghỉ. “Có hôm mình chuẩn bị bài rất kỹ, đi gần đến nơi rồi mới nhận tin nhắn báo nghỉ. Những lúc như vậy vừa mất thời gian, vừa cảm thấy công sức của mình không được coi trọng”, Tùng chia sẻ. Sự tùy hứng trong lịch trình của gia đình khiến nghề gia sư trở nên bấp bênh, thiếu sự tôn trọng cần thiết đối với sức lao động của sinh viên.

Áp lực từ những giờ dạy thiếu sự hợp tác

Không chỉ đến từ phụ huynh, áp lực còn xuất phát từ chính người học. Thực tế cho thấy, nhiều gia sư phải đối mặt với tình trạng học sinh thiếu động lực, lười làm bài, thậm chí có thái độ thiếu hợp tác trong giờ học. Điều này khiến việc truyền đạt kiến thức trở nên khó khăn và kém hiệu quả.

Bạn Nguyễn Phương Thảo (gia sư tiểu học, Hà Nội) cho biết từng rơi vào tình huống tương tự khi học sinh thường xuyên không làm bài tập và có thái độ né tránh việc học. “Có những buổi em phải nhắn tin riêng cho phụ huynh để nhờ nhắc nhở con, nhưng tình trạng vẫn không cải thiện. Nhiều lúc em cảm thấy khá áp lực vì không thể kiểm soát được chất lượng buổi dạy”, Thảo. chia sẻ.

Đáng lo ngại hơn, ranh giới tôn trọng giữa người dạy và người học đang có dấu hiệu bị xóa nhòa. Không ít gia sư trẻ rơi vào trạng thái áp lực, thậm chí “sốc” tâm lý khi phải đối diện với thái độ thiếu lễ phép, không nghiêm túc từ học sinh ngay trong giờ học.

Ở một số trường hợp, hành vi còn đi xa hơn khi học sinh sử dụng ngôn từ thiếu chuẩn mực trong trao đổi, nhắn tin tục tĩu, hoặc có những cách ứng xử lệch chuẩn như vay tiền, nói chuyện khiếm nhã với người dạy. Khi sự chiều chuộng quá mức từ phía phụ huynh vô tình trở thành “lá chắn” cho những hành vi này, gia sư dần rơi vào thế bị động, không chỉ chịu áp lực trong công việc mà còn bị ảnh hưởng đến sự tôn trọng dành cho công sức và giá trị cá nhân của mình.

Bài học về sự tỉnh táo và nguyên tắc

Trước những thực trạng trên, nhiều sinh viên dần nhận ra rằng công việc gia sư không chỉ đòi hỏi kiến thức mà còn cần sự rõ ràng trong nguyên tắc làm việc. Theo đó, gia sư nên chủ động thống nhất với phụ huynh ngay từ đầu về các điều khoản như thời hạn thanh toán học phí, phương án bù buổi, cũng như quy định về thời gian báo nghỉ tối thiểu. Những thỏa thuận cụ thể này không chỉ giúp hạn chế tối đa các hiểu lầm phát sinh mà còn thể hiện sự chuyên nghiệp, đồng thời đặt ra trách nhiệm rõ ràng cho phía gia đình học sinh.

Chia sẻ về sứ mệnh và kỹ năng cần có của người dạy trẻ, Tiến sĩ Nguyễn Tùng Lâm (Phó Chủ tịch Hội Khoa học tâm lý giáo dục Việt Nam) khẳng định, bên cạnh kiến thức chuyên môn, gia sư cần đặc biệt chú trọng đến kỹ năng sư phạm và tâm lý học đường để làm chủ lớp học. Ông nhấn mạnh: “Yêu cầu nhiệm vụ của giáo viên hiện nay đòi hỏi cần biết phối hợp, hướng dẫn cha mẹ học sinh trong giáo dục con, giáo viên phải truyền tải phương pháp giáo dục đúng cho phụ huynh”. Đồng thời, TS. Nguyễn Tùng Lâm cũng chỉ ra rằng việc thiếu hụt các kỹ năng mềm như năng lực quan sát, lắng nghe, chuyện trò với học sinh chính là nguồn cơn dẫn đến những xung đột không đáng có.

Bên cạnh đó, việc lưu giữ các nội dung trao đổi như tin nhắn hay thỏa thuận ban đầu được xem là cơ sở quan trọng giúp sinh viên tự bảo vệ mình trong trường hợp xảy ra tranh chấp hoặc bị “bùng phí”. Quan trọng hơn, mỗi gia sư cần giữ thái độ kiên quyết trong việc bảo vệ giá trị lao động của bản thân. Sự tỉnh táo và nguyên tắc ngay từ đầu chính là chìa khóa để các bạn trẻ vững vàng hơn trước những áp lực bủa vây, đồng thời hoàn thành tốt vai trò dẫn dắt và định hướng cho người học trên hành trình giáo dục.