Nghẹt thở trước ‘cuộc đua’ giành suất học trường chuyên tại Thủ đô

(Sóng trẻ) - Kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 khối chuyên tại Hà Nội luôn là “cuộc đua” khốc liệt. Để giành được một suất học, nhiều thí sinh phải vắt kiệt quỹ thời gian nghỉ ngơi, đối mặt với áp lực học tập và tâm lý đè nặng. 

Cường độ học tập dày đặc

Theo số liệu đăng ký nguyện vọng do Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội công bố, số lượng thí sinh đăng ký vào các khối lớp chuyên liên tục tăng cao qua từng năm, đẩy tỷ lệ chọi lên mức kỷ lục. Điển hình như khối chuyên Tiếng Anh, chuyên Văn hay chuyên Hóa luôn ghi nhận những con số áp đảo.

Riêng lớp chuyên Anh của trường THPT Chuyên Chu Văn An (phường Tây Hồ, Hà Nội) năm học 2026-2027 đã ghi nhận tới 2.252 nguyện vọng trong khi chỉ có 70 chỉ tiêu. Điều này đồng nghĩa với việc để giành được một suất học, mỗi em học sinh buộc phải vượt qua hàng chục các thí sinh xuất sắc khác.

Định hướng theo khối chuyên Toán từ sớm, bạn Lê Vũ Quyền (Trường THCS Kim Giang, phường Khương Đình, Hà Nội) chủ động gác lại hầu hết các hoạt động giải trí để tập trung ôn luyện. Theo Quyền, đối với các đề chuyên toán thì các dạng bài khó đòi hỏi những cái yêu cầu cao hơn về tư duy logic cũng như là kỹ năng để xử lý hơn một bài đại trà.

Để theo kịp yêu cầu của kỳ thi, nam sinh dành phần lớn thời gian ngoài giờ học trên lớp cho việc hệ thống kiến thức theo từng chuyên đề, luyện đề nâng cao và tự chữa bài sau mỗi lần làm thử. Tuy nhiên, việc duy trì nhịp độ ôn luyện cao trong thời gian dài khiến lịch sinh hoạt của Quyền thay đổi đáng kể: “Đối với em, việc thức muộn, dậy sớm khiến đồng hồ sinh học bị đảo lộn so với trước đây là điều gần như tất yếu để kịp hoàn thành khối lượng đề ôn tập cho kỳ thi sắp tới”.

Khác với lộ trình thi đại trà, cuộc đua vào khối chuyên đòi hỏi tư duy sâu và khả năng vận dụng linh hoạt. Để đối phó với áp lực này, bạn Quang Linh (Trường THCS Cầu Giấy, phường Yên Hoà, Hà Nội) ôn lại những lỗi sai đã từng gặp ở các đề. Nam sinh cho biết: “Em tập trung ôn các môn đại trà trong giờ học trên lớp, toàn bộ thời gian còn lại được ưu tiên để giải quyết khối lượng kiến thức của môn chuyên”.

Chia sẻ về phương pháp học tập, Quang Linh cho biết em chủ động học nâng cao qua các bài giảng trực tuyến và luyện đề các năm trước để rèn phản xạ: “Việc tiếp cận nhiều nguồn học liệu giúp em mở rộng tư duy, hiểu kỹ bản chất phản ứng. Khi làm đề cũ, em biết mình còn yếu ở phần nào để tập trung cải thiện”.

Với tỷ lệ chọi lên đến 1/11, chuyên Hóa là một trong những khối có mức độ cạnh tranh gay gắt nhất tại THPT Chuyên Chu Văn An. Để chuẩn bị cho chặng nước rút này, Quang Linh phải duy trì một lịch trình khắc nghiệt. Nam sinh cho biết: “Mỗi ngày em học 3 ca trên lớp và trung tâm, tối về lại tiếp tục luyện đề đến sáng sớm. Trung bình mỗi ngày em chỉ ngủ khoảng 4 tiếng và hầu như không có thời gian nghỉ ngơi”.

Áp lực tâm lý vô hình

Đặc trưng của cuộc đua vào khối chuyên tại Hà Nội là sự phân tách lịch thi giữa 2 hệ thống: các trường chuyên trực thuộc Đại học tổ chức thi trước, sau đó đến các trường chuyên trực thuộc Sở Giáo dục và Đào tạo. Phần lớn học sinh có học lực khá, giỏi đều lựa chọn tham gia cả 2 để gia tăng cơ hội trúng tuyển. Trong thời gian hồi hộp chờ em gái thi tại THPT Chuyên Khoa học xã hội và Nhân văn (KHXH&NV) (phường Thanh Xuân, Hà Nội), bạn Thảo Nhi cho biết: “Ngoài tham gia thi môn chuyên Sử tại đây, gia đình cũng định hướng em gái đăng ký thêm các nguyện vọng ở các trường chuyên thuộc Sở để tăng cơ hội trúng tuyển”.

Thế nhưng, chính kỳ vọng từ phụ huynh vô tình biến giai đoạn giữa 2 kỳ thi thành một khoảng thời gian áp lực. Trong những ngày ngắn ngủi giữa 2 đợt thi, khi mật độ cạnh tranh ngày một tăng cao, sĩ tử hoàn toàn không có thời gian nghỉ ngơi mà phải lập tức vào guồng quay học ngày học đêm để cải thiện điểm số. 

Áp lực từ lịch học dày đặc và kỳ vọng lớn khiến Quang Linh rơi vào trạng thái quá tải, trực tiếp ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần. Nam sinh bộc bạch: “Áp lực kéo dài khiến em khá mệt mỏi, tâm trạng cũng thất thường và dễ nổi cáu nếu mọi việc không như ý muốn”.

Bên cạnh áp lực từ chính mình và từ bạn bè đồng trang lứa, sự định hướng từ phía gia đình cũng vô tình tạo thêm áp lực. Ông Nguyễn Văn Tuân (48 tuổi, phường Định Công, Hà Nội) chia sẻ: “Điểm chuẩn trường chuyên luôn biến động và có tính phân hóa rất cao qua từng năm. Con trai tôi định hướng sẽ tham gia kỳ thi của các trường chuyên trực thuộc đại học trước để thử sức, sau đó tiếp tục tham gia đợt thi của Sở GD&ĐT để xét vào các trường chuyên Sở”.

Lịch trình học tập bận rộn cùng những kỳ vọng từ nhiều phía dễ khiến các em gặp áp lực về mặt tâm lý và sức khỏe. Kỳ thi vào lớp 10 trường chuyên là một thử thách lớn giúp học sinh rèn luyện bản lĩnh, nhưng không phải là thước đo duy nhất để định đoạt năng lực tư duy hay sự phát triển toàn diện của một đứa trẻ.

Trước đợt sát hạch đầu đời, việc chủ động cân bằng áp lực và tạo không gian giải tỏa tâm lý từ phía gia đình là yếu tố cần thiết. Sự đồng hành, thấu hiểu của phụ huynh lúc này đóng vai trò như một điểm tựa vững chắc, giúp các thí sinh giữ vững tinh thần trước khi bước vào phòng thi chính thức.