Nỗi sợ bị bỏ lỡ: Áp lực vô hình trong thời đại số 

(Sóng trẻ) - Mạng xã hội mở ra thế giới không giới hạn nhưng cũng khiến người trẻ bị cuốn vào vòng xoáy thông tin. Áp lực “không bị tụt hậu” khiến nhiều người trẻ rơi vào FOMO (nỗi sợ bị bỏ lỡ).

Hiện tượng này thường được gọi là FOMO (viết tắt của “fear of missing out” - hội chứng sợ bỏ lỡ), dùng để chỉ cảm giác lo lắng, bất an khi một người tin rằng mình đang bỏ lỡ những điều thú vị hoặc quan trọng mà người khác đang trải nghiệm. 

Theo khảo sát của MyLife.com, có tới 56% người dùng mạng xã hội từng trải qua trạng thái này; trong đó, 48% cho biết mạng xã hội khiến họ có cảm giác bỏ lỡ nhiều trải nghiệm trong cuộc sống. Đáng chú ý, 45% người tham gia khảo sát thừa nhận họ không thể chịu đựng quá 12 giờ mà không kiểm tra các nền tảng mạng xã hội.

Áp lực phải liên tục cập nhật để không trở thành “người ngoài cuộc” hay “tối cổ” đang dần hình thành như một phản xạ vô thức. Không ít người trẻ cảm thấy bất an nếu không nắm bắt kịp thời những xu hướng mới, từ đó dễ rơi vào trạng thái phụ thuộc vào mạng xã hội mà chính họ cũng không nhận ra.

Thói quen khó bỏ

Đều đặn mỗi ngày, bạn Trung Đức (20 tuổi, xã Đại Đồng, Bắc Ninh)  sinh viên năm hai ngành Công nghệ thông tin dành từ 4 đến 5 tiếng để “dạo quanh” các nền tảng mạng xã hội. Không chỉ dừng lại ở Facebook hay TikTok, Quân còn thường xuyên sử dụng Instagram, Reddit để cập nhật xu hướng công nghệ, đời sống và những nội dung đang viral. Với Quân, việc nắm bắt thông tin nhanh trở thành một cách để hòa nhập với bạn bè, tránh cảm giác bị tụt lại phía sau.

Ban đầu, việc lướt mạng chỉ đơn thuần là để giải trí sau giờ học căng thẳng. Thế nhưng dần dần, Đức nhận ra bản thân bị cuốn vào guồng quay thông tin lúc nào không hay. Mỗi khi không cầm điện thoại, cậu lại cảm thấy bồn chồn, lo lắng mình đang bỏ lỡ điều gì đó quan trọng.

“Mình luôn có cảm giác nếu không cập nhật kịp thì sẽ bị out trend, không theo kịp câu chuyện của mọi người. Có những lúc đang học nhưng chỉ cần điện thoại sáng lên là mình mất tập trung ngay”, Đức chia sẻ.

Chính thói quen này khiến việc học tập của Đức bị gián đoạn. Nhiều lần, cậu đang làm bài tập nhưng lại dừng lại chỉ để xem một video ngắn, rồi từ đó bị cuốn vào hàng loạt nội dung khác. Thời gian trôi qua mà không kiểm soát được, đến khi nhận ra thì công việc vẫn còn dang dở. Áp lực phải biết mọi thứ khiến Đức dần rơi vào trạng thái mệt mỏi, khó tập trung trong thời gian dài.

Tương tự, Thùy Chi (18 tuổi, phường Phúc Lợi, Hà Nội), dành gần 7 tiếng để theo dõi các nền tảng như TikTok, Instagram và YouTube, chủ yếu để cập nhật xu hướng sáng tạo nội dung và đời sống của các KOLs. 

Ban đầu, việc lướt mạng chỉ đơn thuần phục vụ học tập và giải trí. Tuy nhiên, ranh giới giữa cập nhật thông tin và bị cuốn theo ngày càng mờ nhạt. “Có những nội dung mình không thực sự quan tâm nhưng vẫn xem, chỉ vì sợ sau này mọi người nhắc đến mà mình không biết. Lâu dần, mình cảm thấy áp lực vì lúc nào cũng phải theo kịp người khác”, Chi chia sẻ.

Không chỉ dừng lại ở việc cập nhật thông tin, cảm giác sợ bị bỏ lỡ còn dần lan sang thói quen mua sắm trực tuyến. Chi cho biết, mỗi khi thấy một sản phẩm đang hot trên mạng xã hội, cô thường xuyên rơi vào trạng thái bứt rứt nếu chưa thể sở hữu ngay. Những chương trình giảm giá, số lượng giới hạn hay các đánh giá từ người nổi tiếng càng khiến cô có xu hướng theo dõi liên tục vì lo sợ không đến lượt.

Việc dành quá nhiều thời gian cho mạng xã hội khiến nhịp sinh hoạt của Chi bị đảo lộn. Cô thường xuyên thức khuya để xem nốt video này, rồi tiếp tục bị cuốn sang những nội dung khác. Sáng hôm sau, cơ thể mệt mỏi nhưng thói quen đầu tiên vẫn là mở điện thoại để kiểm tra thông báo.

Không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe, Thương còn nhận ra bản thân dễ mất kiểm soát cảm xúc trong đời sống thường ngày. “Có những lúc mình trở nên cáu gắt với người thân chỉ vì những chuyện rất nhỏ. Sau đó nghĩ lại mới thấy có thể do mình bị ảnh hưởng quá nhiều từ thế giới trên mạng”, Chi nói.

Cần học cách “ngắt kết nối”

Theo các chuyên gia, các nội dung ngắn trên mạng xã hội với hình ảnh bắt mắt, âm thanh kích thích và nhịp độ nhanh dễ tạo cảm giác hứng thú tức thời, khiến người dùng, đặc biệt là giới trẻ bị cuốn vào dòng chảy thông tin liên tục. Những công thức gây chú ý như nội dung gây sốc, tranh cãi hay khác biệt đang bị khai thác triệt để, góp phần hình thành tâm lý sợ bị bỏ lỡ (FOMO).

Các chuyên gia cũng nhận định, khi thiếu khả năng chọn lọc và kiểm chứng thông tin, người trẻ dễ rơi vào trạng thái phụ thuộc, liên tục tìm kiếm cái mới để thỏa mãn cảm giác bắt kịp. Về lâu dài, điều này không chỉ làm giảm khả năng tập trung mà còn bào mòn chiều sâu nhận thức.

Để hạn chế tình trạng này, các chuyên gia khuyến nghị người trẻ cần chủ động kiểm soát thời gian sử dụng mạng xã hội, xây dựng thói quen tiếp nhận thông tin có chọn lọc và ưu tiên những giá trị thực ngoài đời sống. Đồng thời, việc “ngắt kết nối” trong những khoảng thời gian nhất định, kết hợp với rèn luyện khả năng tập trung và quản lý cảm xúc cũng là những giải pháp cần thiết để thoát khỏi vòng xoáy FOMO.