Làn sóng ‘không tiền mặt’ lên ngôi: Từ thói quen tiêu dùng đến bài toán minh bạch

(Sóng trẻ) - Thanh toán trực tuyến dần trở thành phương thức giao dịch phổ biến tại các đô thị. Cùng với những thay đổi về chính sách quản lý tài chính và thuế, các tấm bảng mã QR từng bước thay thế hoàn toàn tờ tiền giấy quen thuộc.

Ghi nhận tại các khu vực tập trung đông sinh viên trên địa bàn Hà Nội như Cầu Giấy, Chùa Láng hay Đống Đa, không khó để bắt gặp hình ảnh những tấm biển mã QR được đặt ngay ngắn tại các hàng quán vỉa hè. Thói quen đếm tiền, trả tiền thừa đang dần nhường chỗ cho những cú chạm màn hình nhanh gọn.

Hơn một năm nay, bạn Nguyễn Hoàng Nam (21 tuổi, sinh viên) cho biết bản thân không còn sử dụng tiền mặt thường xuyên: “Từ những khoản tiền nhỏ như gửi xe đến những khoản chi phí lớn hơn như điện nước hay phòng trọ, mình đều chuyển khoản hoặc thanh toán thông qua ví điện tử. Tất cả các thông tin giao dịch đều được lưu trữ an toàn, tiện lợi và mình có thể dễ dàng theo dõi chi tiêu của bản thân”.

Sự dịch chuyển sang thanh toán số hiện nay không chỉ dừng lại ở việc chiều theo thói quen của khách hàng trẻ. Trước yêu cầu minh bạch hóa dòng tiền và các chính sách quản lý thuế ngày càng chặt chẽ, nhiều tiểu thương, lao động tự do lớn tuổi cũng bắt buộc phải linh hoạt thích nghi để bắt nhịp với chủ trương chung.

Tại một cửa hàng tạp hóa trên địa bàn xã Sóc Sơn (Hà Nội), bà Mai Thị Loan liên tục đón khách thanh toán bằng hình thức chuyển khoản. Theo bà Loan, ngay cả với những món hàng giá trị rất nhỏ chỉ 2.000 - 3.000 đồng, đa số người mua cũng yêu cầu quét mã. 

Để tối ưu hóa thời gian, tránh việc gián đoạn công việc để kiểm tra điện thoại liên tục, bà Loan cùng nhiều tiểu thương đã trang bị thêm loa thông báo mã QR. Sự hỗ trợ của thiết bị công nghệ giúp việc thanh toán trở nên chủ động và tiện lợi hơn.

Bên cạnh sự tiện lợi, phương thức thanh toán số cũng khiến không ít người trẻ gặp khó khăn trong việc quản lý tài chính cá nhân. Các thao tác chuyển tiền nhanh trên điện thoại dễ tạo tâm lý chi tiêu thoải mái hơn, làm phát sinh các khoản mua sắm ngoài kế hoạch. 

Bạn Nguyễn Cẩm Ly (23 tuổi, sinh viên) thừa nhận: “Việc không cầm tiền mặt khiến mình chi tiêu có phần thoải mái hơn. Đến cuối tháng nhìn lại biến động số dư, mình mới giật mình vì những khoản chi phí nhỏ nhưng khi cộng dồn lại trở thành số tiền khá nhiều”. 

Bên cạnh đó, sự phổ biến của thanh toán số cũng làm phát sinh rủi ro lừa đảo, đặc biệt là chiêu trò làm giả biên lai chuyển khoản. Chia sẻ về trải nghiệm của mình, bà Loan cho biết từng suýt bị lừa khi một vị khách mua hóa đơn hơn 200 nghìn đồng, sau đó đưa ra màn hình điện thoại chụp sẵn ảnh giao dịch thành công giả mạo rất tinh vi.

May mắn, bà Loan kịp thời kiểm tra số dư tài khoản và thông báo giao dịch. Từ trường hợp này, bà cẩn trọng trong buôn bán hơn, đồng thời áp dụng nguyên tắc chỉ khi thiết bị báo nhận được tiền thì mới hoàn tất giao dịch. Riêng với khách lạ, nếu chưa thấy tiền vào tài khoản, bà kiên quyết không giao hàng.

Thanh toán không dùng tiền mặt là xu hướng tất yếu, giúp tiết kiệm thời gian và minh bạch hóa dòng tiền. Dù vậy, để đảm bảo an toàn, cả người tiêu dùng lẫn các hộ kinh doanh cần trang bị kiến thức cơ bản khi giao dịch trực tuyến và luôn cảnh giác trước các hình thức gian lận.