Làng nghề với thương mại điện tử: Đường ra thế giới

(Sóng trẻ) - Thương mại điện tử mở ra cơ hội giúp sản phẩm làng nghề vươn tới thị trường rộng lớn, gia tăng giá trị và độ nhận diện. Tuy vậy, rào cản công nghệ và thách thức giữ gìn bản sắc truyền thống vẫn khiến quá trình chuyển đổi số gặp nhiều khó khăn.

Cơ hội vươn mình - hội nhập

Thương mại điện tử đã và đang trở thành xu hướng kinh doanh chủ chốt của nhiều doanh nghiệp, mở ra cơ hội hội nhập, đồng thời cũng tạo nên một xu hướng mới cho các làng nghề truyền thống. Việc ứng dụng thương mại điện tử cho sản phẩm làng nghề đã và đang giúp các nghệ nhân tiếp cận thị trường rộng lớn hơn, nâng cao giá trị sản phẩm, xây dựng thương hiệu chuyên nghiệp, nhưng đồng thời cũng đặt ra không ít thách thức về kỹ năng số, logistics và bảo tồn bản sắc truyền thống.

Nhờ thương mại điện tử, nhiều làng nghề truyền thống đã có cơ hội vươn ra khỏi giới hạn địa phương, tiếp cận khách hàng trong nước và quốc tế. Các sàn TMĐT như Shopee, Lazada, Tiki hay TikTok Shop giúp sản phẩm thủ công được giới thiệu trực tiếp tới người tiêu dùng, giảm sự phụ thuộc vào thương lái và chợ phiên truyền thống. 

Ông Nguyễn Văn Dậu, chủ xưởng tại làng nghề may Comple Vân Từ (Phú Xuyên, Hà Nội) cho biết: “Việc mở kênh bán hàng trên các nền tảng mạng xã hội được giới trẻ của làng nghề sử dụng phổ biến, đem lại giá trị cao. Hiện sản lượng bán hàng thông qua mạng xã hội và thương mại điện tử bắt đầu tăng, chiếm khoảng 30% tổng sản lượng tiêu thụ sản phẩm của làng nghề”.

Anh Nam, nhà sáng lập thương hiệu Chè Lam Thạch Xá - Tinh Hoa Xứ Đoài cũng nhận định: “Những kênh bán hàng online như Shopee, TikTok Shop… mang lại nguồn khách hàng rất đa dạng, đồng thời giúp thương hiệu tiếp cận người tiêu dùng trẻ, mở rộng thị trường trong và ngoài nước, nâng cao doanh thu và nhận diện thương hiệu”.

Việc hiện diện trên các nền tảng số cũng giúp các làng nghề xây dựng hình ảnh chuyên nghiệp, quảng bá câu chuyện sản phẩm và văn hóa truyền thống một cách trực quan. Nhiều cơ sở gốm, lụa, mây tre đan hay đặc sản bánh kẹo đạt hàng nghìn đơn mỗi tháng nhờ livestream, hình ảnh quảng bá và chăm sóc khách hàng online. Hỗ trợ từ chính quyền và các chương trình OCOP giúp chuẩn hóa sản phẩm, tạo nhận diện thương hiệu và mở rộng cơ hội xuất khẩu, đưa các làng nghề Việt Nam gần hơn với thị trường quốc tế.

Thách thức chuyển đổi số

Những cơ hội và lợi ích có được từ việc thương mại điện tử hoá làng nghề là không thể phủ nhận. Tuy nhiên, không phải làng nghề nào cũng dễ dàng thích ứng với môi trường số. Hạn chế về kỹ năng số là rào cản phổ biến, khi nhiều nghệ nhân chưa quen thao tác trên sàn thương mại điện tử, trong khi lớp trẻ chưa có kinh nghiệm quản lý gian hàng, chăm sóc khách hàng hay marketing trực tuyến.

Gia đình cô Vương Thị Nhung, chủ hộ nhà may cờ Tổ quốc tại làng Từ Vân (Thường Tín, Hà Nội) cho biết, gia đình chỉ chủ yếu đưa các mặt hàng phân phối đến khách hàng qua các kênh đầu mối, chứ chưa thực sự tiếp cận trực tiếp với các sàn thương mại điện tử. 

Nói về nguyên nhân chưa thực sự phát triển các kênh bán hàng online, cô Nhung cho biết: “Những nghệ nhân trong xưởng thường là những người lớn tuổi, cũng quen với mô hình kinh doanh hộ gia đình, chưa có những kiến thức về việc ứng dụng công nghệ, chạy quảng cáo trên sàn. Vì vậy nên các sản phẩm chủ yếu chỉ được phân phối gián tiếp từ xưởng đến các cửa hàng thu mua, các cửa hàng thu mua mới đưa sản phẩm lên trên các kênh bán hàng của họ.”

Chuẩn hóa sản phẩm cũng là thách thức lớn, bởi sản phẩm thủ công thường mang tính cá nhân, chất lượng không đồng đều, trong khi các sàn thương mại điện tử yêu cầu hình ảnh, thông tin và đóng gói phải nhất quán. Vận chuyển sản phẩm dễ vỡ hoặc cần bảo quản đặc thù cũng là bài toán khó với nhiều hộ sản xuất nhỏ lẻ. Ngoài ra, các làng nghề phải đối mặt với cạnh tranh khốc liệt từ hàng công nghiệp, hàng nhái, hàng giá rẻ, khiến cho việc tiếp cận thương mại số còn nhiều khó khăn. 

Vì vậy, để tận dụng tốt cơ hội từ thương mại điện tử, các làng nghề cần kết hợp đào tạo kỹ năng số, chuẩn hóa sản phẩm và xây dựng chiến lược marketing bài bản. Việc tổ chức các lớp tập huấn về quản lý gian hàng online, chăm sóc khách hàng và quảng cáo số cho cả nghệ nhân lớn tuổi và lớp trẻ sẽ giúp giảm rào cản công nghệ. 

Đồng thời, chuẩn hóa mẫu mã, bao bì, hình ảnh sản phẩm và hướng dẫn vận chuyển sẽ nâng cao chất lượng trải nghiệm khách hàng. Hợp tác với các sàn thương mại điện tử, các chương trình OCOP và các tổ chức hỗ trợ xuất khẩu giúp mở rộng thị trường trong nước lẫn quốc tế, đồng thời bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của làng nghề.