Làng quạt Chàng Sơn chênh vênh cạnh tranh cùng 'quạt điện và máy lạnh'

(Sóng trẻ) - Giữa nhịp đô thị hóa ngày càng lan rộng ở vùng ven Hà Nội, làng quạt Chàng Sơn (xã Tây Phương, Hà Nội) vẫn lặng lẽ giữ nghề làm quạt giấy truyền thống. Không còn cảnh tấp nập như xưa, nhưng trong những ngôi nhà nhỏ, tiếng vót nan, dán giấy vẫn đều đặn vang lên như cách người làng níu giữ một phần ký ức văn hóa đang dần lùi xa.

Con đường dẫn vào làng Chàng Sơn những ngày này không còn cảnh người gánh tre, chở giấy tấp nập như trước, thay vào đó là sự yên ả quen thuộc của một làng quê ven đô. Thế nhưng chỉ cần bước vào một vài nếp nhà cũ, âm thanh của nghề: tiếng cưa gỗ, tiếng vót tre vẫn vang lên đều đặn. Trước hiên, những phên quạt giấy được dựng nghiêng, phơi dưới nắng, tạo nên một khung cảnh vừa bình dị, vừa gợi nhớ về một thời làng nghề hưng thịnh.

Ngồi bên chiếc bàn gỗ đã sờn mép, nghệ nhân Nguyễn Thị Tuấn chậm rãi chỉnh lại từng nan quạt. Đôi tay thoăn thoắt nhưng ánh mắt trầm xuống khi nhắc về quá khứ: “Ngày trước cả làng làm nghề, đi đâu cũng thấy quạt phơi kín sân. Bây giờ thì ít lắm rồi.”

Một chiếc quạt giấy hoàn chỉnh phải trải qua nhiều công đoạn: chọn tre già, vót nan đều tay, ghép khung, dán giấy rồi vẽ hoa văn. Mỗi bước đều đòi hỏi sự tỉ mỉ và kinh nghiệm tích lũy qua nhiều năm. Với người làm nghề, chiếc quạt không chỉ là vật dụng mà còn là kết tinh của kỹ thuật và thẩm mỹ truyền thống.

Thu nhập bấp bênh khiến nghề truyền thống dần mất đi sức hút với người trẻ. Trong làng, phần lớn thanh niên lựa chọn làm việc tại các khu công nghiệp hoặc chuyển sang ngành dịch vụ. Nghề quạt với họ giờ đây không còn là kế sinh nhai mà chỉ là một phần ký ức tuổi thơ còn sót lại. Còn lại số ít những nghệ nhân còn gìn giữ nghề “quạt giấy” loay hoay tìm người kế cận. Bởi lẽ, ngày nay quạt giấy thủ công chỉ còn được sử dụng trong lễ hội, biểu diễn hoặc làm đồ trang trí là chủ yếu.

Giữa dòng chảy hiện đại, sự bền bỉ của những người thợ Chàng Sơn không chỉ là câu chuyện mưu sinh, đó còn là lời “cầu cứu” của một làng nghề truyền thống đang chật vật trước sự biến đổi của thời đại.