Mâm cỗ Tết - biến tấu nhưng không làm mất đi hồn cốt Việt

(Sóng trẻ) - Giữa nhịp sống hiện đại, mâm cỗ Tết vẫn là “điểm neo” trong đời sống tinh thần người Việt. Dù nhiều gia đình đã lựa chọn cách chuẩn bị tiện lợi hơn để phù hợp với cuộc sống mới, những giá trị truyền thống vẫn được trân trọng và giữ gìn. 

Lưu giữ giá trị truyền thống của mâm cỗ Tết
Trong đời sống văn hóa Việt Nam, mâm cỗ Tết là một nét đẹp thiêng liêng. Đó không chỉ là sự hội tụ của những món ăn ngày xuân mà còn là nơi các thế hệ trong gia đình quây quần, sẻ chia câu chuyện cũ - mới, trao gửi yêu thương và tiếp nối truyền thống.

Với bà Đặng Thị Công (xã Hòa Vang, Đà Nẵng), mâm cỗ ngày Tết trước hết là lòng thành kính dâng lên tổ tiên, đồng thời gửi gắm ước vọng về một năm mới bình an, đủ đầy cho gia đình. Sau một năm làm việc vất vả, khoảnh khắc sum họp bên mâm cơm ngày Tết trở thành giây phút đoàn viên hiếm hoi, tạo nên ý nghĩa đặc biệt không gì thay thế.

Theo bà Công, dù cuộc sống có nhiều đổi thay, gia đình bà vẫn cố gắng gìn giữ những giá trị biểu trưng sâu sắc trong mâm cơm ngày Tết. “Ngày nay, mâm cỗ đa dạng hơn, thời gian chế biến cũng được rút ngắn, nhưng các món ăn truyền thống với ý nghĩa riêng vẫn luôn hiện diện”, bà chia sẻ.

Mâm cỗ Tết của gia đình bà được chuẩn bị chu đáo, tỉ mỉ. Người miền Trung không gói bánh chưng như miền Bắc mà làm bánh tét hay bánh tổ - món bánh mang đậm hương vị quê nhà. Nếu miền Bắc có dưa hành thì miền Trung lại đặc trưng với dưa món. Từ những nguyên liệu giản dị, qua bàn tay khéo léo của người phụ nữ trong gia đình, các món ăn vẫn giữ trọn hương vị truyền thống, hài hòa cả “sắc” lẫn “vị”.

Là người theo đuổi và gìn giữ nét đẹp ẩm thực truyền thống, nhà báo, nhà nghiên cứu ẩm thực Vũ Thị Tuyết Nhung cho rằng mỗi món ăn trên mâm cỗ đều mang một tầng ý nghĩa riêng. Đó là sự kết tinh của tinh hoa đất trời cùng mồ hôi, công sức lao động của con người. Mâm cỗ Tết còn chất chứa những câu chuyện khép lại năm cũ, mở ra năm mới với nhiều hy vọng.

Giữ vị Tết giữa nhịp sống đương đại

Trong nhịp sống hiện đại, nhiều bạn trẻ vẫn thấu hiểu tầm quan trọng của việc giữ gìn những giá trị truyền thống. Sự thay đổi không làm phai nhạt đi bản sắc riêng, mà giúp hương vị Tết tiếp tục hiện diện trong mâm cỗ đầu xuân. 

Cùng gia đình chuẩn bị mâm cơm truyền thống, bạn Nguyễn Thị Minh Thư (20 tuổi, Hải Phòng) bày tỏ: “Gia đình mình khá truyền thống nên mình được tiếp nối những thói quen đó. Mình cũng cảm thấy rất vui khi mọi người thưởng thức mâm cỗ do chính tay mình làm ra”.

Một kỷ niệm mà cô nàng Gen Z luôn trân quý mỗi khi Tết đến đó là khi cả gia đình tấp nập, bận rộn để chuẩn bị mâm cỗ cúng chào đón xuân. “Mỗi người một việc, người này làm xong có thể ra phụ giúp người khác. Gia đình mình vừa làm vừa kể chuyện cho nhau nghe, thỉnh thoảng xen vào đó là những câu trêu đùa. Không khí lúc nào cũng đầm ấm, vui vẻ”, Thư kể lại.

Trái với nhịp sinh hoạt truyền thống, Phương Nguyên (22 tuổi, Hưng Yên) chia sẻ rằng gia đình cô lựa chọn đi du lịch vào dịp thềm năm mới. Vì vậy, việc chuẩn bị mâm cỗ được tối giản theo hướng gọn nhẹ và tiện lợi hơn. “Gia đình mình đặt làm cỗ sẵn thông qua các hội nhóm trong khu dân cư để tiết kiệm thời gian và công sức chuẩn bị”, Nguyên cho biết. Dù lựa chọn phương án tiện lợi, gia đình Nguyên vẫn cùng nhau bày biện, sắp xếp mâm cỗ một cách chỉn chu để thể hiện lòng thành kính và sự trân trọng đối với thời khắc đầu năm.

Dẫu có thêm những biến tấu để phù hợp thời đại, “hồn cốt” Việt trong từng món ăn, trong cách gia đình quây quần bên nhau vẫn vẹn nguyên giá trị. Dù bằng cách thức nào, Tết vẫn là khoảnh khắc của sự đoàn viên, giúp mỗi người kết nối quá khứ và xây dựng tương lai ý nghĩa hơn.