Nhiếp ảnh chuyển mình ra sao trước làn sóng trí tuệ nhân tạo?

(Sóng trẻ) - AI (trí tuệ nhân tạo) đang tác động sâu sắc đến nhiếp ảnh, vừa mở ra cơ hội vừa đặt ra nhiều thách thức. Trong bối cảnh đó, cảm xúc và trải nghiệm trở thành yếu tố tạo nên khác biệt.

Thuật toán tham gia vào quá sáng tạo

Với sự phát triển nhanh chóng của các thuật toán ngày càng tinh vi, trí tuệ nhân tạo đang tác động mạnh mẽ đến toàn bộ quá trình sáng tạo nhiếp ảnh. Trên các nền tảng số, ngày càng xuất hiện nhiều hình ảnh do AI tạo ra với độ chân thực cao. 

Các trào lưu sáng tạo ảnh bằng AI cũng lan rộng, đặc biệt trong giới trẻ. Chỉ với một bức ảnh chân dung và vài câu lệnh đơn giản, người dùng có thể “đặt mình” vào nhiều bối cảnh khác nhau như du lịch nước ngoài, ngắm tuyết hay xuất hiện trong những khung hình mang màu sắc điện ảnh, điều trước đây đòi hỏi quá trình dàn dựng và hậu kỳ phức tạp.

Không dừng lại ở việc tạo ảnh, AI còn can thiệp sâu vào khâu chỉnh sửa. Những thao tác như điều chỉnh ánh sáng, tăng độ nét, xóa vật thể hay thay đổi bối cảnh nay được tự động hóa gần như hoàn toàn. Lê Thị Na, sinh viên năm 3, Học viện Báo chí và Tuyên truyền chia sẻ: “Trước đây mỗi lần chỉnh ảnh mình phải mò mẫm từng bước, khá mất thời gian. Nhưng từ khi dùng AI, mình chỉ cần mất vài phút gõ câu lệnh đơn giản là AI đã cho ngay ra một bức ảnh như ý muốn”,

AI tiếp tục mở rộng ảnh hưởng khi được tích hợp trực tiếp vào camera trên smartphone và máy ảnh. Mỗi lần bấm máy không chỉ là ghi lại hình ảnh mà còn là quá trình xử lý dữ liệu phức tạp như nhận diện chủ thể, tối ưu ánh sáng và định hình sẵn phong cách. Theo Digital Camera World, trong năm 2025, các công cụ AI đã xử lý khoảng 8,8 tỷ bức ảnh, góp phần tự động hóa quy trình tạo và xử lý hình ảnh ở quy mô lớn.

Những thay đổi này đang tạo ra tác động hai chiều. Một mặt, AI giúp rút ngắn thời gian xử lý và tối ưu quy trình làm việc. Mặt khác, công nghệ này phổ cập khả năng sáng tạo hình ảnh, cho phép người không chuyên cũng có thể tạo ra sản phẩm chất lượng cao với chi phí thấp. Điều này đặt ra áp lực cạnh tranh rõ rệt khi lợi thế kỹ thuật của nhiếp ảnh gia dần bị thu hẹp, buộc họ phải chuyển sang cạnh tranh bằng ý tưởng và cách khai thác công nghệ.

Bên cạnh đó, ranh giới giữa ảnh chụp và ảnh tạo sinh ngày càng bị xóa nhòa, khiến việc phân biệt thật giả trở nên khó khăn hơn. Trong bối cảnh đó, người làm nghề không chỉ đối mặt với áp lực cạnh tranh mà còn phải thích ứng với những chuẩn mực mới về sáng tạo và đạo đức hình ảnh trong thời đại AI.

Dấu ấn riêng của người làm nghề

Trước thực tế đó, câu hỏi về vai trò và kỹ năng của người làm nghề nhiếp ảnh ngày càng được đặt ra rõ ràng hơn. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, công nghệ dù phát triển đến đâu vẫn khó có thể thay thế hoàn toàn con người, bởi nhiếp ảnh không chỉ là kỹ thuật mà còn gắn với trải nghiệm và cách nhìn nhận riêng của người chụp.

Từ trải nghiệm thực tế 10 năm gắn bó với ảnh báo chí, nhiếp ảnh gia Nguyễn Hoàng Việt cho rằng, nghệ thuật luôn bắt nguồn từ con người, từ cảm xúc và nhiếp ảnh cũng không ngoại lệ. “Mỗi người có nền tảng và trải nghiệm khác nhau, vì thế sẽ tạo ra những sản phẩm khác nhau. AI vận hành dựa trên thuật toán nên khó có thể tạo ra chiều sâu như con người, vì thế không thể thay thế hoàn toàn nhiếp ảnh gia”, anh nói.

Ngày nay, việc tận dụng AI trong quá trình sáng tạo, hậu kỳ là cần thiết, giúp tiết kiệm thời gian và giảm bớt khối lượng công việc. Tuy nhiên, nhiếp ảnh gia Hoàng Việt cho rằng, trong bối cảnh AI ngày càng can thiệp sâu vào lĩnh vực sáng tạo, mức độ ứng dụng công nghệ cần được kiểm soát, đặc biệt trong báo chí nơi tính chân thực luôn là yếu tố cốt lõi.

Theo anh, mỗi người làm nghề sử dụng AI như một công cụ hỗ trợ thay vì lệ thuộc hoàn toàn vào máy móc, điều quan trọng nhất vẫn nằm ở cách con người tạo ra sản phẩm. Đồng thời, anh nhấn mạnh rằng để thích ứng, người làm nghề không nên chỉ tập trung vào kỹ thuật mà cần mở rộng kiến thức và trải nghiệm, bởi máy ảnh suy cho cùng chỉ là công cụ, còn giá trị của bức ảnh phụ thuộc vào con người, vào trải nghiệm và cảm xúc của chính người chụp.

Thực tế cho thấy, khi AI ngày càng đảm nhận tốt phần kỹ thuật, yêu cầu đối với nhiếp ảnh gia cũng ngày càng nâng cao. Không chỉ dừng ở việc tạo ra một bức ảnh đẹp, người làm nghề cần phải thể hiện được yếu tố cảm xúc, góc nhìn và câu chuyện phía sau mỗi bức ảnh. Đó sẽ là những dấu ấn cá nhân riêng và đồng thời là lợi thế của người làm nghề trong kỷ nguyên số.