Những "tòa lâu đài" nung từ đất và lửa tại Vĩnh Long

(Sóng trẻ) - Nằm dọc theo dòng sông Cổ Chiên và kênh thầy Cai, "vương quốc đỏ" Mang Thít (Vĩnh Long) hiện ra như một mê cung cổ tích với hàng nghìn lò gạch hình búp sen nhuốm màu thời gian. Không chỉ là nơi sản sinh ra những viên gạch hồng xây nên bao công trình, nơi đây còn là một di sản kiến trúc độc bản, nơi đất và lửa hòa quyện để viết nên câu chuyện trăm năm của một làng nghề huyền thoại.

Di sản trăm năm bên dòng Cổ Chiên

Làng nghề gạch gốm Vĩnh Long đã có lịch sử hơn một thế kỷ. Thời hoàng kim, nơi đây có tới hàng nghìn lò gạch hoạt động đêm ngày, khói tỏa nghi ngút cả một vùng trời. Người dân địa phương vẫn thường tự hào gọi đây là "vương quốc đỏ", bởi từ đất sét dưới lòng sông, qua bàn tay nhào nặn và sức nóng của lửa, tất cả đã chuyển mình thành một sắc đỏ đặc trưng, thứ màu đỏ rực rỡ dưới nắng mai và thâm trầm, cổ kính khi chiều tà.

Mỗi chiếc lò nung là một công trình kiến trúc độc đáo, được xây dựng hoàn toàn bằng gạch thủ công mà không cần tới cốt thép. Với chiều cao từ 9m đến 15m, những "tòa lâu đài" này được thiết kế khéo léo để chịu được nhiệt độ cực cao trong suốt quá trình nung kéo dài hàng tháng trời. Trải qua bao thăng trầm, lớp rêu phong bám trên những bức tường gạch cũ càng làm tăng thêm vẻ huyền bí, biến toàn bộ khu vực này thành một không gian di sản đương đại hiếm có trên thế giới.

Ông Tư Hùng, một người thợ kỳ cựu đã có hơn 40 năm gắn bó với nghề, bồi hồi: "Nghề này cực lắm, nhưng nhìn những viên gạch đỏ au ra lò, nhìn những cái lò vươn cao như những tháp canh, chúng tôi thấy tự hào. Đó không chỉ là cái nghề mưu sinh, mà là hồn cốt của vùng đất này".

Đánh thức "Vương quốc đỏ" bằng tầm nhìn du lịch

Trước sự thay đổi của công nghệ và các quy định về môi trường, nhiều lò gạch thủ công đã phải dừng hoạt động, để lại những "lâu đài" trống trải giữa đại ngàn xanh mướt. Tuy nhiên, thay vì để những di sản này rơi vào quên lãng, tỉnh Vĩnh Long đã thực hiện đề án di sản đương đại Mang Thít, quyết tâm bảo tồn và biến nơi đây thành một điểm đến du lịch văn hóa độc đáo.

Những lò gạch cũ giờ đây không chỉ nung gạch, mà còn "nung" cả những ý tưởng sáng tạo. Nhiều du khách trong và ngoài nước đã tìm đến Mang Thít để tận mắt chiêm ngưỡng vẻ đẹp của những lò gạch rêu phong soi bóng bên dòng kênh. Các nhiếp ảnh gia xem đây là thiên đường của ánh sáng và hình khối, trong khi những tâm hồn yêu văn hóa tìm thấy ở đây một không gian tĩnh lặng để kết nối với quá khứ.

Việc chuyển hướng từ sản xuất thuần túy sang kết hợp du lịch di sản đã mở ra hướng đi mới bền vững hơn. Những con đường ven sông được nâng cấp, các dịch vụ homestay và trải nghiệm làm gốm thủ công bắt đầu hình thành, giúp người dân địa phương có thêm thu nhập mà vẫn giữ gìn được báu vật của cha ông.

Những "tòa lâu đài" nung từ đất và lửa ấy vẫn đang đứng đó, vừa như những chứng nhân lịch sử, vừa là biểu tượng cho sức sáng tạo bền bỉ của con người miền Tây trên hành trình gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc.