Phía sau tấm thẻ BHYT của bệnh nhi ung thư

(Sóng trẻ) - Với gia đình có con mắc ung thư, thẻ bảo hiểm y tế không chỉ san sẻ gánh nặng viện phí mà còn là chiếc phao duy trì hy vọng sống. Dẫu vậy, đằng sau tấm thẻ ấy vẫn còn những khoảng trống tài chính cần được quan tâm.

Thẻ đồng hành

Ung thư ở trẻ em chưa bao giờ là một cuộc chiến dễ dàng. Đó không chỉ là hành trình giành giật sự sống khốc liệt cho những mầm non mà còn là một phép thử đối với sức chịu đựng và năng lực tài chính của mọi gia đình.

Mỗi đợt hóa trị, xạ trị hay phẫu thuật có thể ngốn hàng chục, thậm chí hàng trăm triệu đồng. Đứng trước bờ vực ấy, chính sách bảo hiểm y tế (BHYT) đã thực sự trở thành điểm tựa sinh mệnh vững chắc, giúp hàng ngàn bệnh nhi có thêm cơ hội duy trì phác đồ điều trị dài hạn.

Tính ưu việt và nhân văn của chính sách thể hiện rõ qua quy định hiện hành. Theo điểm h khoản 3 Điều 12 Luật số 51/2024/QH15, trẻ em dưới 6 tuổi là nhóm đối tượng được ngân sách nhà nước đóng hoàn toàn BHYT và hưởng mức chi trả tối đa khi khám, chữa bệnh đúng tuyến. 

Đây là một đặc quyền vô giá, gỡ bỏ tảng đá tảng mang tên viện phí đè nặng lên vai các bậc phụ huynh, từ các dịch vụ khám lâm sàng, xét nghiệm chuyên sâu, cho đến điều trị nội trú dài ngày. Đặc biệt hơn, căn cứ theo Thông tư 20/2022/TT-BYT của Bộ Y tế, danh mục thuốc, hóa chất và sinh phẩm được quỹ BHYT thanh toán liên tục được điều chỉnh và mở rộng. 

Rất nhiều loại thuốc đắt đỏ mang tính sống còn trong điều trị ung thư đều đã nằm trong danh mục chi trả. Thậm chí, một bước tiến lớn là BHYT đã bắt đầu hỗ trợ thanh toán cho một số thuốc điều trị đích, thuốc miễn dịch thế hệ mới theo tỷ lệ và điều kiện chuyên môn nhất định. Nhờ “thẻ đồng hành” này, nhiều gia đình đã không phải bỏ cuộc giữa chừng vì cạn kiệt tiền bạc, trao cho các bệnh nhi cơ hội được tiếp tục thở, tiếp tục chiến đấu và hy vọng.

Trường hợp của chị Trần Thị Tình (Nghệ An) khi đưa con trai 34 tháng tuổi mắc đa bệnh (tim bẩm sinh, hở hàm ếch, ung thư máu) ra Hà Nội điều trị với chi phí phát sinh hơn chục triệu đồng mỗi tháng. Giữa hoàn cảnh ngặt nghèo ấy, may mắn nhờ có chế độ bảo hiểm y tế gánh vác phần lớn viện phí và thuốc men nằm trong danh mục, gia đình chị mới đỡ đi được một phần khó khăn lớn, giảm bớt áp lực kinh tế để có thêm điểm tựa kiên trì cùng con chiến đấu với bệnh tật.

Những gánh nặng âm thầm

Dẫu mang lại giá trị to lớn, BHYT không phải là tấm thẻ có thể hóa giải triệt để mọi gánh nặng. Hành trình chữa lành cho bệnh nhi ung thư là một cuộc chiến dài hơi, luôn đi kèm với những hóa đơn không bao giờ xuất hiện tại quầy thu ngân của bệnh viện.

Thực tế cho thấy, dù danh mục thuốc BHYT đã được cải thiện, nhưng vẫn còn đó những giới hạn hẹp. Nhiều loại thuốc đặc trị mới, thuốc nhập khẩu mang lại hiệu quả cao và ít tác dụng phụ lại chưa có trong danh mục thanh toán, hoặc chỉ được quỹ hỗ trợ một tỷ lệ rất khiêm tốn.

Quá trình đánh giá, cập nhật các loại thuốc y học tiên tiến vào danh mục chi trả thường đòi hỏi thời gian. Điều này buộc các gia đình, nếu muốn con mình tiếp cận với phác đồ tốt nhất, phải tự bỏ kinh phí. Khoản tiền ngoài danh mục này đôi khi là một con số khổng lồ, đủ sức đánh gục những gia đình vốn đã lao đao sau chuỗi ngày bám trụ ở viện.

Đáng trăn trở hơn, đối với những bệnh nhi từ các tỉnh xa xôi phải chuyển lên tuyến trung ương ở các thành phố lớn điều trị, gia đình các em phải đối mặt với nhiều áp lực sinh hoạt bủa vây. Đó là tiền thuê nhà trọ mòn mỏi qua từng tháng, là chi phí đi lại đắt đỏ, là những bữa ăn để duy trì thể lực cho cả người bệnh lẫn người chăm sóc.

Khắc nghiệt hơn cả, để có thể túc trực ngày đêm bên giường bệnh của con, không ít cha mẹ buộc phải xin nghỉ việc không lương hoặc vĩnh viễn mất đi công việc hiện tại. Nguồn thu nhập chính của gia đình bị cắt đứt đột ngột ngay giữa thời điểm các khoản chi phí liên tục bùng phát. Gánh nặng kinh tế và tâm lý vì thế càng trở nên siết chặt.

Câu chuyện của chị Lý (40 tuổi, Hà Nội) có con gái bị ung thư máu là một minh chứng rõ cho thấy, dù Bảo hiểm y tế (BHYT) đã chi trả phần lớn viện phí, nhưng vẫn không thể lo hết được những khó khăn tài chính bủa vây xung quanh cuộc chiến bệnh tật.

Từ một gia đình đủ ăn đủ mặc, họ nhanh chóng rơi vào cảnh bế tắc khi mọi nguồn thu nhập bị cắt đứt. Chị Lý phải nghỉ việc hoàn toàn để túc trực chăm con ở bệnh viện, người chồng xoay xở kiệt lực ở quê và đau lòng hơn, cô con gái lớn đang học đại học cũng buộc phải tạm gác ước mơ trường lớp để đi làm thêm kiếm sống.

Nhìn nhận một cách công bằng, tấm thẻ BHYT vẫn luôn là tấm lá chắn thiết yếu và kiên cố nhất, giúp các bệnh nhi ung thư không bị bỏ lại phía sau. Thế nhưng, để cuộc chiến chống lại ung thư nhi bớt đi những giọt nước mắt bất lực, chỉ dựa vào một mình BHYT là chưa đủ. Xã hội cần sự chung tay thực chất hơn nữa từ các quỹ thiện nguyện, tổ chức xã hội và toàn cộng đồng để san sẻ những gánh nặng ngoài hóa đơn cho bệnh nhi. 

Đồng thời, việc các cơ quan quản lý không ngừng nỗ lực rút ngắn thời gian, đưa các loại thuốc điều trị ung thư thế hệ mới vào danh mục BHYT chi trả sẽ là chìa khóa then chốt. Sự điều chỉnh linh hoạt này sẽ giúp tấm thẻ BHYT phát huy trọn vẹn sức mạnh, lấp đầy những khoảng trống tài chính và thắp sáng hy vọng trên hành trình tìm lại sự sống cho những mầm non tương lai.