Sách cũ và hành trình tiếp nối những giá trị văn hóa đọc

(Sóng trẻ) - Không dừng lại sau lần đọc đầu tiên, nhiều cuốn sách tiếp tục hành trình của mình qua tay những người đọc khác. Thị trường sách cũ vì thế ngày càng sôi động, âm thầm tạo nên một dòng chảy riêng trong đời sống của những người yêu sách.

Mua bán sách cũ vốn đã tồn tại từ lâu trong đời sống văn hoá đọc ở Việt Nam. Tại Hà Nội, không khó để bắt gặp những tiệm sách cũ nằm rải rác trên nhiều con phố, từ những cửa hàng đã gắn bó hàng chục năm đến những tiệm nhỏ nép mình trong các ngõ phố yên tĩnh. Có nơi từng là điểm quen thuộc của người tìm sách cũ, có nơi vẫn âm thầm tồn tại giữa nhịp sống hiện đại, như một phần ký ức của văn hóa đọc trong lòng thành phố.

Giữa nhịp sống số hóa, khi thông tin có thể được tiếp cận chỉ sau vài cú chạm, sách in vẫn giữ một vị trí riêng. Không ồn ào, không cạnh tranh trực tiếp, những cuốn sách cũ vẫn lặng lẽ tồn tại, được chuyền tay từ người này sang người khác như một thói quen khó bỏ của nhiều độc giả. Với không ít người, việc mua sách secondhand bắt đầu từ một lý do rất đơn giản: giá rẻ. Nhưng rồi dần dần, nó trở thành một lựa chọn quen thuộc, thậm chí là một thú vui.

Khi một cuốn sách có nhiều người chủ

Trên các hội nhóm mạng xã hội, những bài đăng bán sách cũ xuất hiện mỗi ngày. Có người thanh lý lại tủ sách cá nhân sau một thời gian tích lũy, có người kiên trì tìm mua một cuốn đã lâu không còn tái bản. Những cuốn sách vì thế không dừng lại sau lần đọc đầu tiên, mà tiếp tục hành trình của mình qua nhiều người.

Có những cuốn sách chỉ đi qua vài người, nhưng cũng có những cuốn được chuyền tay rất nhiều lần. Mỗi lần như vậy, cuốn sách lại mang thêm một dấu vết nhỏ, một dòng gạch chân ở đoạn tâm đắc, một tờ giấy kẹp giữa trang, hay đơn giản là màu giấy đã ngả vàng theo thời gian. Những chi tiết ấy khiến cuốn sách không còn là một vật thể vô tri, mà giống như một thứ đã tích lũy ký ức.

Với nhiều người, chính những dấu vết ấy lại tạo nên sức hấp dẫn riêng của sách cũ. Khi lật từng trang sách, người đọc không chỉ tiếp nhận nội dung, mà còn có cảm giác đang bước vào một câu chuyện đã được nối dài từ trước đó.

Với Ánh Dương (21 tuổi, Giảng Võ, Hà Nội), việc tìm mua sách secondhand dần trở thành một thói quen quen thuộc sau những lần “tình cờ mua thử”. Dương cho biết, ban đầu lựa chọn sách cũ chủ yếu vì giá rẻ, phù hợp với túi tiền sinh viên. Tuy nhiên, càng đọc, Dương lại càng bị thu hút bởi những điều rất riêng mà sách mới khó có được.

Theo Dương, điều yêu thích nhất ở sách secondhand không chỉ nằm ở nội dung, mà còn ở cảm giác “có câu chuyện phía sau” của mỗi cuốn sách. Dương cũng cho biết, có lần vô tình mua được một cuốn sách có kèm theo một tờ giấy nhỏ ghi lời nhắn cũ, khiến trải nghiệm đọc trở nên đặc biệt hơn.

Không ít người cũng có chung cảm nhận như vậy. Đọc sách cũ mang lại một cảm giác khác biệt - không phải là sự “mới tinh” của một cuốn sách vừa in, mà là sự gần gũi, như đang tiếp nối một hành trình đã được mở ra từ trước. Có những lúc, chỉ một dòng ghi chú nhỏ của người đọc trước cũng đủ khiến người đọc sau dừng lại lâu hơn, suy nghĩ nhiều hơn về một đoạn văn quen thuộc.

Thậm chí, có người còn tìm thấy trong sách cũ những mẩu giấy nhỏ, những lời đề tặng hay những nét chữ đã phai theo thời gian. Những chi tiết tưởng chừng ngẫu nhiên ấy lại khiến việc đọc trở nên có “đối thoại” hơn - không chỉ giữa người đọc và tác giả, mà còn giữa những người đọc với nhau.

Những góc nhỏ nơi sách cũ tìm được chỗ đứng

Không chỉ tồn tại trên không gian mạng, sách secondhand còn hiện diện ở những tiệm sách nhỏ nằm đâu đó trong thành phố. Đó có thể là một cửa hàng nép mình trên con phố đông đúc, hoặc một góc nhỏ yên tĩnh với những kệ sách xếp chồng lên nhau, mang theo mùi giấy cũ đặc trưng.

Ở những nơi ấy, nhịp độ dường như chậm lại. Người đọc không vội vàng lựa chọn, mà dành thời gian lật giở từng cuốn, tìm kiếm trong vô số đầu sách một thứ gì đó phù hợp. Đôi khi, họ bước vào với một mục đích rõ ràng, nhưng lại rời đi với một cuốn sách hoàn toàn ngoài dự định - chỉ vì một cảm giác “muốn mang về”.

Có những người đến tiệm sách cũ không chỉ để mua sách, mà còn để tìm lại một thói quen: đứng giữa những kệ sách, chậm rãi chọn lựa và để cho việc đọc bắt đầu từ chính khoảnh khắc đó.

Theo anh Minh (36 tuổi), chủ tiệm sách cũ “Mạnh Trưởng” tại Hà Nội, lượng khách tìm đến sách secondhand hiện nay vẫn duy trì ổn định, trong đó phần lớn là học sinh, sinh viên.

“Khách thường tìm sách văn học, sách kỹ năng hoặc những cuốn đã cũ, khó mua ở nhà sách. Nhiều bạn thích cảm giác tự tìm từng cuốn, nhưng cũng có khi phải chấp nhận sách không còn mới hoặc mất thời gian tìm kiếm”, anh Minh chia sẻ.

Dĩ nhiên, sách secondhand không phải lúc nào cũng là lựa chọn hoàn hảo. Người mua có thể phải chấp nhận những cuốn sách bị cũ, bị gãy gáy, thậm chí thiếu vài trang. Việc tìm đúng một đầu sách cụ thể cũng không phải lúc nào cũng dễ dàng, đòi hỏi sự kiên nhẫn và đôi khi là một chút may mắn.

Tuy nhiên, với nhiều người, điều đó không phải là trở ngại lớn. Bởi thứ họ tìm kiếm không chỉ là một cuốn sách “nguyên vẹn”, mà là trải nghiệm đọc - một trải nghiệm có thể không hoàn hảo, nhưng lại chân thật và đáng nhớ hơn.

Một cuốn sách, nhiều vòng đời

Ở một góc nhìn rộng hơn, việc một cuốn sách được đọc qua nhiều người không chỉ là câu chuyện tiết kiệm hay tái sử dụng. Đó còn là cách để tri thức được lưu chuyển, được “sống tiếp” thay vì dừng lại trên một giá sách cá nhân.

Trong một thời đại mà sự chú ý ngày càng bị chia nhỏ bởi nhiều hình thức giải trí, việc sách cũ vẫn được tìm đọc, trao đổi và giữ lại cho thấy văn hóa đọc chưa hẳn đã mất đi - mà đang thay đổi cách tồn tại. Việc đọc không còn gắn chặt với sở hữu, mà dần chuyển sang chia sẻ và lan tỏa.

Một cuốn sách có thể không còn mới, nhưng giá trị của nó không vì thế mà giảm đi. Ngược lại, khi được đọc bởi nhiều người, giá trị ấy còn được nhân lên theo những cách rất riêng - qua mỗi lần đọc, mỗi góc nhìn và mỗi trải nghiệm cá nhân.

Và có lẽ, câu hỏi không còn nằm ở việc người ta đọc sách mới hay sách cũ, mà là: liệu việc kéo dài “vòng đời” của một cuốn sách có thể trở thành một cách để giữ cho thói quen đọc tiếp tục tồn tại trong đời sống hôm nay?