Sám tạ tam niên: Hành trình sám tạ của Thanh Đồng Châu Nguyễn Tùng Sơn

(Sóng trẻ) - Thanh Đồng Châu Nguyễn Tùng Sơn bước vào lễ Sám tạ tam niên, nghi thức thiêng đánh dấu ba năm hành đạo và hành trình hướng thiện, tạ ơn Thánh Tổ.

Khói trầm bảng lảng trên mái điện cổ, tiếng trống lễ vang lên từng hồi ngân. Giữa không gian ngập hương hoa và sắc màu rực rỡ, Thanh Đồng Châu Nguyễn Tùng Sơn trong bộ áo ngũ sắc nhẹ bước lên điện, chuẩn bị cho nghi lễ trọng đại: Sám tạ tam niên, nghi thức linh thiêng đánh dấu ba năm hành đạo, tạ ơn Thánh Tổ và soi xét lại bản tâm.

“Ba năm qua, tôi được Thánh thương, chứng giám, dạy mình biết sống thiện lành, biết giữ tâm trong sáng để phụng sự đời. Hôm nay là dịp tôi dâng lòng thành để tạ ơn công Thánh và những người đã dìu dắt mình”, Tùng Sơn xúc động chia sẻ khi buổi lễ vừa khai đàn.

Nụ cười anh hiền hậu, đôi mắt ánh lên niềm kính ngưỡng, phản chiếu ánh nến lay động. Không gian ấy khiến người chứng kiến khó phân biệt đâu là cõi tục, đâu là cõi linh, chỉ còn sự lặng trang nghiêm trong hơi thở của đức tin.

Từ nghi lễ tôn giáo đến di sản văn hóa
Trong tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ, sám tạ tam niên là nghi lễ mang tính kết nối giữa con người với Thánh, giữa hành đạo và hành thiện. Người hầu đồng sau ba năm mở phủ thường tổ chức lễ sám tạ để dâng lời tạ ơn, sám hối những thiếu sót và xin phép tiếp tục được hành đạo, phụng sự.

Theo quan niệm dân gian, “sám” là ăn năn, hối lỗi; “tạ” là cảm tạ, tri ân. Bởi thế, sám tạ không chỉ là nghi lễ hình thức mà là nghi thức tự soi lại tâm mình, hướng đến sự khiêm cung và lòng biết ơn.

Theo cô đồng Trần Thị Thuỷ, mẹ của Thanh Đồng: “Sám tạ tam niên không chỉ là nghi lễ tâm linh mà còn là dịp để người hành đạo soi lại bản tâm, giữ gìn đức tin, đồng thời khẳng định tinh thần ‘uống nước nhớ nguồn’, một giá trị cốt lõi trong đạo Mẫu.”

Cô cho biết thêm: “Trong quan niệm của đạo Mẫu, Thánh không chỉ là thần linh phù hộ mà còn là biểu tượng của lòng nhân, lòng hiếu và sự che chở. Việc sám tạ chính là cách con người thể hiện biết ơn và cam kết tiếp tục sống đúng đạo.”

Không khí thiêng liêng tại Khai Nguyên Bảo Tòa
Ngay từ sáng sớm, hàng trăm con nhang, đệ tử từ các miền đã tề tựu tại Khai Nguyên Bảo Toà. Tiếng trống, tiếng phách ngân lên mở màn cho chuỗi nghi lễ kéo dài hơn ba tiếng, gồm: lễ khai quang, lễ dâng hương, sám tạ công Thánh, hầu dâng và lễ phát lộc.

Thanh Đồng Châu Nguyễn Tùng Sơn trong trang phục ngũ sắc rực rỡ, với nét mặt an nhiên, từng động tác đều chậm rãi và thành kính. Khi cung văn cất giọng chầu văn, người xem như hòa cùng thế giới huyền diệu giữa thực và linh.
Không khí trang nghiêm mà vẫn đậm tính nghệ thuật dân gian, nơi đạo và đời hòa quyện.“Cái đặc biệt của lễ sám tạ không nằm ở sự cầu xin, mà ở sự biết ơn, biết tạ, biết sám, biết giữ tâm hướng thiện”, Thanh đồng tâm sự. 

Người trẻ trong dòng chảy đạo Mẫu

Thanh Đồng Châu Nguyễn Tùng Sơn thuộc thế hệ thanh đồng trẻ, học hành bài bản, hiểu biết về văn hóa dân tộc. Anh cho rằng người trẻ ngày nay nên tiếp cận tín ngưỡng dân gian bằng con mắt văn hóa, không cực đoan hay mê tín.

“Điều quan trọng là hiểu ý nghĩa nhân văn sâu xa của nghi lễ. Tôi học được từ Thánh Mẫu lòng nhân từ và sự bao dung, để sống tốt hơn, chứ không phải để khoe khoang quyền năng,” Tùng Sơn chia sẻ.

Sự xuất hiện của những thanh đồng trẻ như Sơn xây dựng, củng cố niềm tin đúng đắn cho công chúng rằng: tâm linh được tiếp cận bằng tinh thần tri thức và lòng biết ơn, đúng nghĩa là một di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại được UNESCO công nhận năm 2016.

Giữ hồn Việt trong hơi thở hiện đại
Nhìn rộng ra, lễ Sám tạ tam niên không chỉ là chuyện riêng của giới đồng thầy, mà còn phản ánh cách người Việt duy trì mối liên hệ giữa quá khứ và hiện tại. Trong xã hội hiện đại đầy biến động, những nghi lễ như vậy giúp con người tìm lại sự cân bằng nội tâm, gợi nhắc về cội nguồn tâm linh và bản sắc dân tộc.

Nói về giá trị của tín ngưỡng thờ Mẫu, GS. Ngô Đức Thịnh, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Văn hóa Việt Nam, người dành cả đời nghiên cứu đạo Mẫu, từng viết: “Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ không phải là mê tín, mà là biểu hiện của tâm thức người Việt, hướng tới Mẹ, hướng tới cội nguồn, tôn vinh sức sống, sự sáng tạo và lòng nhân từ.”

Khi buổi lễ kết thúc, ánh chiều rơi xuống An Thiên Điện, khói hương còn vương vấn. Tiếng trống đồng ngân như lời nhắc nhở: đã đến lúc mỗi người nên một lần tự “sám tạ” trong lòng, để sống nhân ái, biết yêu thương và biết ơn hơn mỗi ngày.