Xét tuyển đại học 2026: Khi chứng chỉ IELTS không còn là “ưu tiên hàng đầu”

(Sóng trẻ) - Từng là “tấm vé” giúp tăng cơ hội trúng tuyển, nay nhiều học sinh không khỏi bất ngờ trước sự điều chỉnh về chính sách cộng điểm đối với chứng chỉ IELTS trong Dự thảo quy chế tuyển sinh đại học năm 2026. Sự thay đổi này đòi hỏi các bạn trẻ cần nhìn lại chiến lược học tập, tìm cách thích nghi phù hợp để không bị lệch nhịp trong hành trình vào đại học.

IELTS không còn là “lợi thế hiếm” 

Trong nhiều năm, IELTS từng được coi là một lợi thế lớn trong tuyển sinh đại học. Giai đoạn 2015 - 2016, thí sinh có IELTS được miễn thi tốt nghiệp THPT môn ngoại ngữ. Đến những năm 2017 - 2023, nhiều trường đại học đưa chứng chỉ này vào xét tuyển, giúp học sinh nâng cao khả năng trúng tuyển đại học. 

Tuy nhiên, từ năm 2024, các tranh luận xoay quanh sự chênh lệch trong quy đổi điểm giữa các trường bắt đầu bùng lên. Đến năm 2025, IELTS chỉ còn được xem là công cụ hỗ trợ, với mức điểm cộng tối đa 3 điểm. Mới đây nhất, theo Dự thảo Quy chế tuyển sinh đại học 2026 do Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố chiều 28/1, mức điểm cộng này tiếp tục giảm, chỉ còn tối đa 1,5 điểm.

Từng được xem là “tấm vé ưu tiên” trong tuyển sinh đại học, chứng chỉ IELTS đang dần mất đi vị thế đặc biệt của mình. Những điều chỉnh liên tiếp trong cách quy đổi điểm IELTS khiến không ít thí sinh đứng trước tâm lý hoang mang, đặc biệt là những bạn đã đầu tư nhiều thời gian, chi phí cho việc học và thi chứng chỉ này. 

Ở góc nhìn của những thí sinh đã sở hữu chứng chỉ, dự thảo mang lại không ít trăn trở. Bạn Vũ Bằng (học sinh lớp 12 - Trường THPT Lý Thường Kiệt, Hà Nội) bày tỏ sự bất ngờ khi từng kỳ vọng nỗ lực của mình sẽ mang lại một ưu tiên nhất định. “Có lẽ đây là thử thách mới dành cho nhóm thí sinh đã có IELTS, buộc chúng mình phải cố gắng thêm để khẳng định năng lực”, Bằng chia sẻ thêm. 

Không chỉ tác động trực tiếp đến các sĩ tử, dự thảo quy định mới về việc tính điểm ưu tiên đối với chứng chỉ IELTS cũng ảnh hưởng nhiều đến định hướng học tập của nhiều học sinh THPT. Là một học sinh lớp 10, bạn Bảo Hân (THPT Lý Thường Kiệt, Hà Nội) cho biết bản thân đang có định hướng học IELTS từ sớm để có cơ hội được vào trường đại học mình mong muốn với tỷ lệ trúng tuyển cao hơn.

Tuy nhiên, nhiều bạn học sinh cho rằng, quy định mới này sẽ làm tăng thêm tính công bằng trong việc xét tuyển đại học. Bạn Thu Anh (học sinh lớp 12, trường THPT Tạ Quang Bửu, Hà Nội) cho biết khi IELTS chiếm nhiều ưu thế trong xét tuyển, học sinh thường có xu hướng “học lệch”, chỉ tập trung vào chứng chỉ ngoại ngữ mà “bỏ bê” các môn thi tốt nghiệp THPT. “ Điều ấy không chỉ khiến học sinh thiếu đi kiến thức căn bản khi đặt chân vào ngưỡng cửa đại học mà còn có thể gây nên sự không công bằng cho những bạn đã cố gắng học đều các môn hay thiếu điều kiện để theo học chứng chỉ IELTS”, Thu Anh nói thêm. 

Khi lợi thế dần bị “thu hẹp”

Nếu dự thảo mới được thông qua, IELTS không còn là “ưu thế hàng đầu” trong phương án tuyển sinh của các trường đại học. Điều này đòi hỏi các bạn học sinh không chỉ tập trung duy nhất vào việc thi chứng chỉ ngoại ngữ mà phải phân bổ thời gian học tập hợp lý, bảo đảm nền tảng kiến thức đồng đều ở các môn thi tốt nghiệp THPT.

Trước thông tin này, bạn Vũ Bằng cho rằng tác động là không quá lớn, vì ngôi trường bạn dự định đăng ký vẫn coi IELTS là yếu tố quan trọng trong xét tuyển. Tuy nhiên, Bằng cũng có những kế hoạch cụ thể để xây dựng lại lộ trình học tập phù hợp với tình hình nếu dự thảo được thông qua và áp dụng trong năm nay. 

Dưới góc nhìn của cô giáo IELTS, Trà My (27 tuổi, Hà Nội) cho rằng vai trò của chứng chỉ IELTS trong tuyển sinh đại học đang có sự biến động rõ nét trong vài năm gần đây. “Vai trò của IELTS trong tuyển sinh đại học đang đi theo một 'đường cong' khá rõ: từ lợi thế mạnh, trở thành 'vé ưu tiên' hàng đầu cho đến khi bị 'siết chặt', chỉ còn đóng vai trò là công cụ hỗ trợ ngoại ngữ cho học sinh”, cô My cho biết. 

Bên cạnh đó, Trà My cũng nhận định về nguy cơ có thể xảy ra khi sự ưu tiên đối với chứng chỉ ngoại ngữ quá lớn. “Điều này sẽ vô tình làm gia tăng nguy cơ học lệch và mất cân bằng trong việc đánh giá đúng năng lực phổ thông của thí sinh”, cô giáo IELTS Trà My chia sẻ thêm. 

Dự thảo về việc mức điểm ưu tiên đối với chứng chỉ IELTS có thể khiến nhiều học sinh hụt hẫng, hoang mang. Song, nhiều ý kiến cho rằng, dự thảo này cũng mở ra cách tiếp cận công bằng hơn trong tuyển sinh đại học. Thay vì chỉ chạy theo việc học tủ, học mẹo để thi chứng chỉ, người học cần xây dựng năng lực toàn diện, đồng đều và xác định định hướng dài hạn trong học tập.