Yêu cầu đạo đức của việc ứng dụng AI đặt ra trước bối cảnh biến đổi khí hậu

(Sóng trẻ) - Ngày 7/1, tọa đàm “Đạo đức trong trí tuệ nhân tạo - Lĩnh vực báo chí và truyền thông về biến đổi khí hậu” được diễn ra tại Tòa nhà Liên hợp quốc (Hà Nội). Sự kiện thảo luận về việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo có đạo đức trong ngành báo chí - truyền thông.

Tọa đàm do UNESCO phối hợp với Cục Báo chí (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), cùng Viện Nghiên cứu Chính sách và Phát triển Truyền thông (IPS) tổ chức. Chương trình góp phần nâng cao nhận thức về các nguyên tắc đạo đức trong AI theo Khuyến nghị toàn cầu năm 2021 của UNESCO, đồng thời thúc đẩy ứng dụng trí tuệ nhân tạo có đạo đức, có trách nhiệm trong ngành báo chí - truyền thông.

Buổi tọa đàm có sự tham dự của bà Đặng Thị Phương Thảo - Phó Cục trưởng Cục Báo chí, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; ông Jonathan Wallace Baker - Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam; ông Nguyễn Quang Đồng - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chính sách và Phát triển Truyền thông cùng các chuyên gia; phóng viên và các bạn sinh viên.

Chương trình được chia thành hai phiên thảo luận chuyên sâu. Ở phiên buổi sáng, các diễn giả chia sẻ về ứng dụng Al trong bối cảnh biến đổi khí hậu. Tại phiên chiều, tọa đàm tập trung vào trách nhiệm và rủi ro kỹ thuật khi sử dụng Al.

Mở đầu chương trình, Ông Jonathan Wallace Baker - Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam khẳng định: “Sự giao thoa giữa trí tuệ nhân tạo và biến đổi khí hậu đang tái định hình cấu trúc xã hội, đồng thời thay đổi quy trình sản xuất, truyền tải và tiếp nhận thông tin. Hai yếu tố này đòi hỏi chúng ta cần phải hành động với tinh thần trách nhiệm, minh bạch và tầm nhìn dài hạn”.

Ông Võ Tuấn Sơn - Chuyên gia tư vấn của UNESCO về Trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số đã giới thiệu một cách hệ thống về 10 nguyên tắc đạo đức trong trí tuệ nhân tạo. Đây được xem là bộ tiêu chuẩn toàn cầu đầu tiên về đạo đức AI đã được nhiều quốc gia thông qua. Liên hệ thực tế với báo chí trong nước, ông Nguyễn Quang Đồng - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chính sách và Phát triển Truyền thông (IPS) cho biết :"Al không thay thế mà bổ sung cho các hoạt động cơ bản của báo chí, tuy nhiên, hệ thống vận hành và các quy tắc đạo đức của các tòa soạn vẫn chưa phát triển vững chắc".

GS.TS. Mai Trọng Nhuận đã phân tích cách kết hợp giữa kiến thức khoa học và công cụ AI trong đưa tin về biến đổi khí hậu. Ông nhấn mạnh yêu cầu thận trọng của báo chí trong kỷ nguyên AI, đồng thời cần nhận diện được rủi ro đạo đức trong quá trình cung cấp thông tin.

Phiên chiều của tọa đàm tập trung vào trách nhiệm đạo đức của nhà báo khi sử dụng AI trong tác nghiệp. PGS. TS. Nguyễn Thị Trường Giang - Phó Giám đốc Học viện Báo chí và Tuyên truyền chỉ ra tầm quan trọng của sự minh bạch, bảo vệ dữ liệu cá nhân khi sử dụng AI và kiểm tra nội dung trước khi xuất bản. Bà cho rằng, vai trò của biên tập viên vẫn mang tính quyết định trong chất lượng của sản phẩm báo chí cuối cùng.

Ở góc độ kỹ thuật, ông Đinh Trần Tuấn Linh - Giám đốc TUVA Communication đã phân tích các rủi ro như deepfake, thông tin sai lệch và hiện tượng “ảo giác AI”. Theo ông, việc hiểu rõ giới hạn của công nghệ và tuân thủ các nguyên tắc an toàn là điều kiện cần để đảm bảo chức năng của AI.

Tọa đàm nhấn mạnh AI được xem như công cụ hỗ trợ đắc lực cho báo chí, nhưng chỉ thực sự phát huy giá trị khi được đặt trong khuôn khổ đạo đức và dưới sự giám sát của con người. Đặc biệt, trong bối cảnh biến đổi khí hậu với nhiều thông tin diễn biến phức tạp, việc kết hợp hoạt động của con người và AI cần được xem xét kỹ lưỡng.