YLIP 2025: Youth for a Net Zero Future - Hành trình ươm mầm thế hệ lãnh đạo bền vững

(Sóng trẻ) - Trong bối cảnh Việt Nam đang từng bước hiện thực hóa cam kết "Net Zero", Youth Leaders Incubator Programme (YLIP) 2025 do Mạng lưới 2030 Youth Force Vietnam tổ chức đã trở lại với chủ đề “Youth for a Net Zero Future”, tiếp tục khẳng định vai trò tiên phong của thanh niên trong thúc đẩy chuyển dịch xanh và phát triển bền vững.

YLIP là chương trình thường niên nhằm trang bị kiến thức nền tảng, kỹ năng thực hành và cơ hội kết nối cho các bạn trẻ quan tâm tới các Mục tiêu Phát triển Bền vững (SDGs). Kế thừa thành công từ các mùa trước, YLIP 2025 được thiết kế theo hướng kết hợp lý thuyết, thực tiễn, định hướng và hành động, hướng đến xây dựng nguồn nhân lực trẻ sẵn sàng tham gia vào nền kinh tế phát thải thấp. Đồng hành cùng chương trình là Nhà tài trợ vàng Fuwa3e và Nhà tài trợ đồng hành Học viện kỹ năng mềm ST Lighthouse. Sự hỗ trợ thiết thực từ các đơn vị đã góp phần quan trọng tạo nên thành công tốt đẹp của Youth Leaders Incubator Programme 2025.

Chương trình YLIP 2025 được triển khai xuyên suốt thông qua chuỗi tập huấn theo hình thức kết hợp. Trong đó, hành trình “Youth for a Net Zero Future” gồm 4 chặng, tương ứng với 4 buổi tập huấn, được thiết kế theo lộ trình từ trang bị kiến thức nền tảng đến phát triển kỹ năng và định hướng hành động thực tiễn.

Buổi tập huấn số 1 (Online) - Workshop “Net Zero và tầm quan trọng của Net Zero" (7/12/2025)

Buổi tập huấn online số 1 - “Net Zero và tầm quan trọng của Net Zero” mở đầu hành trình YLIP 2025 bằng việc trang bị những kiến thức nền tảng về biến đổi khí hậu và hành động vì khí hậu trong bối cảnh đô thị và ven biển tại Việt Nam. Thông qua các hoạt động khởi động và tương tác, người tham gia được khuyến khích kết nối chủ đề buổi học với chính trải nghiệm sống của bản thân từ những thay đổi thời tiết cực đoan, ngập lụt đô thị đến xâm nhập mặn và suy giảm sinh kế tại các vùng ven biển.

Dưới sự dẫn dắt của Diễn giả Hà My, buổi học giúp người tham gia hiểu rõ bản chất của biến đổi khí hậu, vai trò của con người trong việc làm gia tăng phát thải khí nhà kính và tính cấp bách của vấn đề trong hiện tại. Từ đó, các khái niệm cốt lõi của hành động vì khí hậu (climate action) được làm rõ, bao gồm mục tiêu hướng đến phát thải ròng bằng 0 (Net Zero), các hướng tiếp cận như giảm nhẹ (mitigation), thích ứng (adaptation) và nâng cao khả năng phục hồi (resilience). Những ví dụ cụ thể gắn với đời sống đô thị và khu vực ven biển đã giúp người học hình dung rõ hơn cách các chiến lược này được áp dụng trong thực tế, cũng như mối liên hệ chặt chẽ giữa bảo vệ hệ sinh thái, sinh kế cộng đồng và phát triển bền vững.

Buổi tập huấn nhấn mạnh vai trò đa dạng của thanh niên trong ứng phó với biến đổi khí hậu, từ thay đổi hành vi cá nhân, truyền thông khí hậu bằng ngôn ngữ gần gũi đến kết nối và triển khai các hoạt động cộng đồng. Thông qua phần thảo luận và thực hành nhóm, người tham gia được khuyến khích đặt cộng đồng vào trung tâm của giải pháp và đề xuất những hành động phù hợp với bối cảnh địa phương. Buổi tập huấn khép lại với thông điệp: Biến đổi khí hậu không phải là câu chuyện xa vời và thanh niên hoàn toàn có thể chủ động tạo ra thay đổi tích cực ngay từ chính nơi mình đang sống.

Buổi tập huấn số 2 (Online) - Workshop “Youth in Climate Resilience & Net Zero” (14/12/2025)

Buổi tập huấn online số 2 tập trung làm rõ khái niệm khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu thông qua các tình huống gần gũi với đời sống đô thị và cộng đồng. Phần khởi động với kịch bản thành phố ngập lụt và mất điện đã giúp người tham gia nhận diện rõ hơn tính dễ bị tổn thương của các nhóm dân cư khác nhau, đồng thời đặt nền tảng cho việc phân biệt giữa tính dễ bị tổn thương và khả năng chống chịu trong bối cảnh khí hậu ngày càng cực đoan. 

Thông qua phần chia sẻ của Diễn giả Đào Nguyên Tiến, người tham gia được hệ thống lại mối quan hệ giữa "Net Zero", giảm nhẹ (mitigation), thích ứng (adaptation) và khả năng chống chịu (resilience). Buổi học nhấn mạnh rằng nếu "Net Zero" giúp “giảm nguyên nhân” của biến đổi khí hậu trong dài hạn, thì khả năng chống chịu chính là năng lực giúp cộng đồng “sống sót, phục hồi và tiếp tục phát triển” ngay trong hiện tại. Các ví dụ về thách thức khí hậu tại Đồng bằng sông Cửu Long, miền Trung và các đô thị lớn đã cho thấy tác động không đồng đều của biến đổi khí hậu, đặc biệt đối với các nhóm dễ tổn thương như nông dân, người thu nhập thấp, sinh viên thuê trọ, người già và người khuyết tật.

Ở phiên thực hành, dưới sự dẫn dắt và phản biện của Diễn giả Lan Nhi, các nhóm đã xây dựng Resilience Mini-Plan cho những bối cảnh cụ thể như trường học, khu dân cư hay khu trọ sinh viên. Thông qua việc xác định rủi ro chính, nhóm dễ tổn thương và các hành động tăng cường khả năng chuẩn bị, ứng phó và phục hồi, người tham gia không chỉ hiểu "resilience" ở mức khái niệm mà còn từng bước chuyển hóa thành tư duy hành động cộng đồng. Buổi tập huấn khép lại với thông điệp xuyên suốt của YLIP 2025: Thanh niên hoàn toàn có thể đóng vai trò thiết thực trong việc tăng cường khả năng chống chịu khí hậu bắt đầu từ những sáng kiến nhỏ nhưng phù hợp với bối cảnh địa phương.

Buổi tập huấn số 3 (Online) - Workshop “Cơ hội việc làm trong Net Zero” (21/12/2025)

Buổi tập huấn online số 3 - “Cơ hội việc làm trong Net Zero” tập trung làm rõ mối liên hệ giữa các cam kết "Net Zero", chuyển dịch xanh và xu hướng dịch chuyển việc làm trong nhiều lĩnh vực. Mở đầu buổi học, các hoạt động đã giúp người tham gia nhìn nhận được sự đa dạng trong mức độ hiểu biết và xuất phát điểm của bản thân, đồng thời đặt ra câu hỏi trọng tâm “thanh niên có thể tham gia vào hành trình Net Zero thông qua con đường nghề nghiệp nào với những vai trò vừa tầm và khả thi?”.

Thông qua phần chia sẻ của Diễn giả Minh Huệ, người tham gia được tiếp cận bức tranh toàn cảnh về thị trường việc làm "Net Zero", với cách nhìn Net Zero không phải là một ngành mà là xu hướng lan tỏa trong nhiều lĩnh vực như giảm phát thải, thích ứng và chống chịu khí hậu, cũng như quản trị và báo cáo bền vững. Các ví dụ cụ thể từ doanh nghiệp, tổ chức phát triển, khởi nghiệp xanh đã cho thấy nhu cầu ngày càng tăng đối với các vị trí hỗ trợ dự án, thu thập dữ liệu, truyền thông khí hậu và báo cáo ESG - những vai trò phù hợp với thanh niên và không giới hạn ở chuyên ngành môi trường.

Tiếp nối, Diễn giả Yến Nhi phân tích các vị trí dễ tiếp cận cho sinh viên và người trẻ, làm rõ công việc cụ thể, kỹ năng có thể tích lũy và lộ trình phát triển phù hợp cho từng nhóm người học. Buổi tập huấn cũng giúp người tham gia xác định những bước đi tiếp theo thông qua việc rà soát kỹ năng hiện có, kỹ năng cần bổ sung và các hình thức cơ hội nên bắt đầu như dự án nhỏ, thực tập hay cộng tác viên. Khép lại buổi học, phần hỏi đáp và tổng kết đã củng cố lại thông điệp cốt lõi: "Net Zero" là xu hướng nghề nghiệp dài hạn, nơi thanh niên có thể từng bước tham gia và tạo giá trị thông qua những vai trò thiết thực và bền vững.

Buổi tập huấn số 4 - "Project Management Skills & Proposal Writing" và Thực hành giải Case Study chủ đề Net Zero

Buổi tập huấn số 4 là chặng cuối khép lại hành trình “Youth for a Net Zero Future”, đánh dấu bước chuyển quan trọng từ nhận thức và định hướng sang năng lực hành động thực tiễn. Mở đầu buổi học, Ban Tổ chức và Diễn giả đã cùng nhìn lại mạch nội dung xuyên suốt chương trình, từ việc hiểu về biến đổi khí hậu và "Net Zero", vai trò của thanh niên trong tăng cường khả năng chống chịu khí hậu, đến định hướng nghề nghiệp trong lĩnh vực bền vững. Qua đó nhấn mạnh mục tiêu của buổi 4 là giúp người tham gia biến ý tưởng thành các dự án khả thi. 

Xuyên suốt buổi tập huấn, nội dung được thiết kế theo hướng học đi đôi với hành, xoay quanh các "case study" (nghiên cứu tình huống) thực tế về "Net Zero". Thông qua các workshop nhỏ và hoạt động làm việc nhóm, người tham gia được hướng dẫn tiếp cận tư duy quản lý dự án cộng đồng từ việc phân tích vấn đề bằng "Problem Tree", xây dựng giải pháp thông qua "Solution Tree", đến thiết kế dự án theo Logical Framework (Logframe). Các nhóm làm việc theo từng chủ đề như đô thị bền vững, du lịch sinh thái, quản lý rác thải, chuyển đổi việc làm xanh và nông nghiệp tái tạo, với sự đồng hành, góp ý trực tiếp từ Diễn giả và Ban Tổ chức.

Ở phiên buổi chiều, buổi tập huấn tập trung vào kỹ năng xây dựng "Project Proposal" (bản đề xuất dự án) và "Pitching" (trình bày ngắn gọn), giúp các bạn trẻ hoàn thiện cấu trúc đề xuất dự án, xác định chỉ số SMART, làm rõ tác động bền vững và mức độ đóng góp cho mục tiêu "Net Zero". Hoạt động "pitching" ngắn cùng phần hỏi đáp đã tạo không gian trao đổi cởi mở, nơi các ý tưởng được phản biện và hoàn thiện trên tinh thần học hỏi, chia sẻ, phát triển cùng nhau. Khép lại buổi học, các hoạt động "reflection" (phản chiếu) đã giúp người tham gia nhìn lại hành trình đã đi qua và củng cố tinh thần tiếp tục thử nghiệm, hành động và học hỏi, đúng với giá trị mà YLIP 2025 hướng tới.

Thành công của YLIP 2025 không chỉ đến từ nội dung chuyên môn, mà còn được tạo nên bởi tinh thần cầu tiến, sự chủ động và nguồn năng lượng tích cực từ các bạn tham gia. Những câu hỏi sâu sắc, những cuộc trao đổi cởi mở và sự kết nối xuyên suốt giữa các bạn thanh thiếu niên cùng Diễn giả và Ban Tổ chức trong 4 buổi tập huấn đã góp phần tạo nên một hành trình học tập ý nghĩa. Khép lại chặng đường “Youth for a Net Zero Future”, YLIP 2025 đã mang đến kiến thức, kỹ năng, đồng thời khơi dậy trách nhiệm xã hội và tinh thần hành động của thanh niên trong quá trình thúc đẩy các sáng kiến xanh, đóng góp vào mục tiêu phát triển bền vững và cam kết "Net Zero" của Việt Nam.