“Muốn trở thành một biên tập viên giỏi, trước hết anh phải là một phóng viên giỏi”

(Sóng trẻ) - Nhà báo, Đại tá Nguyễn Xuân Hòa là một cây bút dày dặn kinh nghiệm, gắn bó lâu năm với công tác biên tập trên báo điện tử. Từ thực tiễn nghề nghiệp, ông đã góp phần làm nổi bật vai trò quan trọng của đội ngũ biên tập trong việc đảm bảo chất lượng và củng cố độ tin cậy của thông tin báo chí.

Phóng viên: Theo quan điểm của nhà báo, trong số các kỹ năng và phẩm chất cần thiết, đâu là yếu tố quan trọng nhất mà một biên tập viên cần sở hữu để đảm bảo chất lượng, độ chính xác và uy tín của thông tin trên báo chí?

Nhà báo, Đại tá Nguyễn Xuân Hòa: Để mà sửa được một tin hoặc là bài hay thì cái việc đầu tiên là cái trải nghiệm của biên tập viên. Thường là tất cả các tòa soạn, khi mà anh muốn trở thành một biên tập viên hoặc là khi anh ngồi ở phòng thư ký tòa soạn thì anh phải là một cái người phóng viên giỏi. Phóng viên giỏi có nghĩa là gì? Có nghĩa là anh đã trải qua rất là nhiều cái cung bậc khác nhau, ví dụ như anh đã từng làm một cái công việc của phóng viên, trong quá trình làm phóng viên anh từng làm công việc của người này người kia để hóa thân vào nhân vật. Và trong cái quá trình sản xuất ra một tác phẩm thì anh phải có kinh nghiệm. Ví dụ như anh phải là cái người mà quay phim rất giỏi, dựng hình rất giỏi thì anh mới là người biên tập hình xuất sắc, hoặc là anh phải là người phóng viên đi viết, đi chụp ảnh rất đẹp thì anh mới trở thành một người tốt trong cái công tác biên tập. 

Phóng viên: Nhà báo có thể chia sẻ một ví dụ cụ thể từ kinh nghiệm thực tế trong quá trình tác nghiệp, để minh họa rõ hơn cách mà kỹ năng quan sát và tư duy được áp dụng nhằm xử lý thông tin một cách hiệu quả và chính xác không?

Nhà báo, Đại tá Nguyễn Xuân Hòa: Ví dụ như đến một khu động đất này nhìn thấy một người mà đang khóc thì anh phải nghĩ ngay ra là tại sao người ta khóc? Nguyên nhân của sự việc đó là gì? Người thân mất hay là người ta mất của? Ví dụ như thế mình phải thì mình sẽ nảy ra trong đầu là nên tìm ai để phỏng vấn, nên tìm ai để chia sẻ câu chuyện? Hay một ví dụ khác như anh làm tin phản ánh về bão lụt chẳng hạn, vậy đối tượng nào là thì công chúng sẽ là người quan tâm nhất? Do đó, người làm báo đòi hỏi tay viết, đầu nghĩ, thậm chí cả chân đi, mũi ngửi. Mọi cái giác quan của anh đều phục vụ cho việc làm báo hết. Hay anh đi anh viết tin/bài ở miền núi thì anh phải có một cái sức khỏe, anh phải có một cái đôi chân tốt, anh phải có đủ sức khỏe. Tóm lại, trong quá trình quan sát và tác nghiệp là mọi giác quan đều phục vụ cho công tác làm báo.

Phóng viên: Theo nhà báo, để nâng cao chất lượng và giá trị của mỗi tác phẩm, một biên tập viên xuất sắc cần sở hữu những năng lực và kỹ năng nào, đồng thời làm thế nào để những phẩm chất này giúp họ định hình và hoàn thiện nội dung một cách hiệu quả?

Nhà báo, Đại tá Nguyễn Xuân Hòa: Muốn trở thành một biên tập viên giỏi đầu tiên là anh phải giỏi nhận định tình hình. Bởi lẽ anh ngồi ở nhà anh đọc nhiều tác phẩm, anh có thời gian, anh có độ trễ và anh có độ tĩnh lặng để anh suy nghĩ thì chắc chắn là anh sẽ tỉnh táo hơn trong quá trình nhận định tình hình. Ngoài ra, anh còn quan sát bằng tư duy, có nghĩa rằng anh không phải nhìn bằng mắt mà anh phải cảm nhận bằng cái thế giới quan của anh và anh có đầu óc tổng hợp từ nhiều nguồn thông tin. Do đó, khi các phóng viên đi đưa tin có thể là do vội hay kỹ năng tác nghiệp nó chưa chuẩn chỉn khiến cho câu từ của anh có thể là chưa hay hay phỏng vấn có thể là chưa sâu, hình ảnh có thể chưa đẹp thì anh biên tập có thể tổ chức biên tập lại, nâng cấp cái tác phẩm.

Mọi sự vật, hiện tượng là đều phải nhìn bằng tư duy, kể cả đôi tai mình cũng thế, nghe nhưng chắc đã đúng mà mình phải cảm nhận trong cái câu chuyện, nó rút ra được cái gì? Có thông điệp gì ngay ở trong cái câu chuyện đấy rồi? Thế thì mọi cái kỹ năng nó đều phục vụ cho chiều sâu của thông tin. Ví dụ như ngày hôm nay là ở đơn vị này diễn ra một hội nghị, hội nghị nói về công tác huấn luyện tại địa phương nhưng mà anh đi lấy tin lại không có một cái thông tin gì cả, đến một đưa tin một cái hội nghị nó rất là nhạt nhẽo. Ta phải làm thế nào để từ một thông tin hội nghị nó nhạt nhẽo trở thành một câu chuyện rất là hay về cái tình đoàn kết quân dân đấy. Ví dụ thế đấy, từ một cái việc nó nhạt nhẽo vô cùng rồi nó lại biến thành bài báo có thông điệp, có tình cảm không đơn thuần chỉ là đưa tin. 

Phóng viên: Dưới kinh nghiệm của người làm báo, để một tác phẩm báo chí đạt chất lượng cao, cần những yếu tố gì trong công tác tổ chức, phối hợp giữa các bộ phận và làm thế nào để các yếu tố này giúp đảm bảo tính chính xác, hấp dẫn và hiệu quả của thông tin?

Nhà báo, Đại tá Nguyễn Xuân Hòa: Để có một tác phẩm chất lượng, thì chỉ huy của những ông biên tập lại còn phải đòi hỏi yêu cầu một cái bước cao hơn nữa. Có nghĩa là anh còn phải có tầm nhìn, ngoài cái việc anh đã biết làm báo, anh đã biết biên tập thì anh phải có một cái tư duy gọi là tư duy tổ chức làm báo. Vậy nên, để có một cái tác phẩm tốt thì nó phải có một cái sự phối hợp rất là chặt chẽ giữa phóng viên với người biên tập và cả người chỉ huy của người biên tập. Tức là, trước khi anh đi làm tin/bài, anh có ý tưởng gì thì anh nên trao đổi với các bộ phận biên tập, bộ phận biên tập đấy có thể là phải báo cáo đồng chí gọi là cái kíp, cái kíp mà chỉ huy của các biên tập đấy là làm sao để có trao đổi, để có một cái khung sườn nó thống nhất làm sao để giúp cho nội dung không xót, phỏng vấn phải hay, hình ảnh phải đẹp và phải mang nhiều cái ý nghĩa. 

Xin chân thành cảm ơn những chia sẻ của nhà báo!