Áp lực thành tích trong giáo dục hiện nay: Khi giáo viên cũng 'gồng mình' vì điểm số

(Sóng trẻ) - Áp lực thành tích đang khiến cả học sinh lẫn giáo viên rơi vào vòng xoáy căng thẳng.

Giáo viên trong “vòng xoáy” thành tích
Áp lực thành tích trong giáo dục hiện nay không chỉ dừng lại ở học sinh mà còn đè nặng lên vai giáo viên. Theo cô Cao Minh Hậu, giáo viên môn Lịch sử tại Trường THCS Yên Hòa, áp lực đến từ cả ba phía: nhà trường, phụ huynh và xã hội. “Tất cả đều đặt nặng việc đánh giá học sinh thông qua điểm số và kết quả thi cử, khiến giáo viên luôn phải đảm bảo thành tích lớp học” cô chia sẻ.

Cô Hậu cho biết, trong môi trường hiện nay, việc dạy học không đơn thuần là truyền đạt kiến thức mà còn gắn chặt với mục tiêu thi cử. “Áp lực lớn nhất là phải đảm bảo học sinh đạt điểm cao thì mới được công nhận. Nếu kết quả không tốt, không chỉ học sinh mà giáo viên cũng chịu ảnh hưởng” cô nói. Điều này khiến nhiều giáo viên rơi vào trạng thái căng thẳng, luôn phải chạy theo các chỉ tiêu thành tích.

Không chỉ vậy, giáo viên còn bị hạn chế trong việc sáng tạo phương pháp giảng dạy. “Chúng tôi nhiều khi phải dạy ngoài sách giáo khoa để học sinh làm bài thi tốt hơn, nhưng lại không có nhiều không gian để đổi mới hay sáng tạo thực sự trong cách dạy" cô Hậu chia sẻ. Áp lực thi cử khiến việc giảng dạy dễ rơi vào lối mòn, thiên về luyện đề, học tủ thay vì khơi gợi tư duy.

Một thực tế khác được cô Hậu nhắc đến là giáo viên đôi khi phải dạy thêm trong điều kiện không tương xứng với công sức, thậm chí chịu áp lực “ngầm” từ nhiều phía. “Có quá nhiều kỳ vọng đặt lên cả học sinh và giáo viên, từ điểm số, ý thức đến kết quả cuối cùng, khiến ai cũng bị cuốn vào vòng xoáy thành tích" cô nói. Theo cô, để giảm bớt áp lực thành tích, cần thay đổi cách tiếp cận trong đánh giá học sinh. Thay vì chỉ dựa vào điểm số, việc đánh giá nên dựa trên năng lực, sở trường và sự tiến bộ của từng cá nhân. Cô cũng nhấn mạnh: “Cần xây dựng những phương thức đánh giá đa dạng hơn, để mỗi học sinh có thể phát huy thế mạnh riêng, thay vì bị đặt trong một khuôn mẫu chung.”

Việc phụ thuộc quá nhiều vào điểm số đang tạo ra nhiều bất cập. “Điểm số hiện nay chưa phản ánh đúng năng lực học sinh. Có em giỏi ở một lĩnh vực nhất định nhưng lại không thể hiện được qua các bài kiểm tra chung" cô nhận định. Thậm chí, áp lực thành tích đôi khi còn dẫn đến những hiện tượng tiêu cực như việc “làm đẹp” điểm số, khiến việc đánh giá mất đi tính khách quan.

Học sinh dưới áp lực kỳ vọng và hướng đi cho giáo dục toàn diện
Ở phía học sinh, áp lực thành tích cũng hiện hữu rõ rệt trong quá trình học tập hằng ngày. Em Đỗ Linh Đan, học sinh lớp 6A7 Trường THCS Yên Hòa, cho biết đôi khi em cảm thấy áp lực từ kỳ vọng của bố mẹ. “Có lúc em thấy mệt vì phải học nhiều, nhưng em vẫn cố gắng vì muốn đạt kết quả tốt và không phụ lòng gia đình" em chia sẻ. Tuy nhiên, Linh Đan vẫn giữ tinh thần tích cực và xem việc học là cơ hội để phát triển bản thân.

Không chỉ dừng lại ở việc đổi mới cách đánh giá, giáo dục hiện nay cũng cần hướng tới việc cá nhân hóa quá trình học tập. Mỗi học sinh có một năng lực, một tốc độ tiếp thu và một đam mê riêng, vì vậy việc tạo điều kiện để các em được lựa chọn môn học phù hợp, được phát triển theo thế mạnh cá nhân là điều cần thiết. Khi đó, việc học không còn là áp lực phải “giỏi đều tất cả”, mà trở thành hành trình khám phá và hoàn thiện bản thân.

Bên cạnh đó, vai trò của gia đình cũng cần được nhìn nhận lại. Thay vì đặt nặng kỳ vọng về điểm số hay thứ hạng, phụ huynh cần đồng hành cùng con trong quá trình học tập, lắng nghe và thấu hiểu những khó khăn mà các em đang đối mặt. Một môi trường gia đình tích cực, không áp lực sẽ giúp học sinh có tâm lý ổn định hơn, từ đó học tập hiệu quả và bền vững hơn.

Về phía nhà trường, việc giảm tải chương trình, đổi mới phương pháp giảng dạy và tạo không gian cho giáo viên sáng tạo cũng là yếu tố quan trọng. Khi giáo viên không còn bị bó buộc bởi chỉ tiêu thành tích, họ sẽ có điều kiện để đổi mới cách dạy, khơi gợi hứng thú học tập và phát triển tư duy cho học sinh. Đây cũng là cách để đưa giáo dục trở về đúng bản chất: không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn nuôi dưỡng con người.

Có thể thấy, áp lực thành tích là một vấn đề mang tính hệ thống, đòi hỏi sự thay đổi đồng bộ từ nhiều phía. Khi cách đánh giá được cải thiện, khi gia đình – nhà trường – xã hội cùng nhìn nhận lại giá trị của việc học, áp lực sẽ dần được tháo gỡ. Một nền giáo dục lành mạnh không phải là nơi tạo ra những “bảng điểm đẹp”, mà là nơi giúp mỗi học sinh tìm thấy năng lực, đam mê và con đường phù hợp với chính mình.