Bận rộn có phải thước đo thành công của sinh viên?

(Sóng trẻ) - Trong môi trường đại học, bận rộn trở thành một tiêu chí để khẳng định năng lực. Tuy nhiên, phía sau lịch trình dày đặc là nỗi lo về việc tụt hậu và áp lực thành công sớm.

Chạy đua với những bảng thành tích di động
Trên các diễn đàn sinh viên và mạng xã hội, hình ảnh những những bạn trẻ gen Z vừa duy trì GPA ấn tượng, vừa giữ vị trí chủ chốt trong các câu lạc bộ, lại vừa có kinh nghiệm thực tập tại các công ty, tập đoàn lớn đã vô tình thiết lập một chuẩn mực mới. Sự năng động vốn là điều tích cực, nhưng khi nó biến thành một cuộc đua không hồi kết, nhiều sinh viên bắt đầu cảm thấy ngộp thở.

Trạng thái này thường được gọi là  FOMO  (nỗi sợ bị bỏ lại phía sau) trong sự nghiệp. Thay vì tập trung vào chất lượng học tập, không ít bạn trẻ lao vào các hoạt động ngoại khóa hay công việc làm thêm chỉ để làm đẹp CV, bất chấp việc bản thân có thực sự phù hợp hay không.

Áp lực từ sự so sánh ngang hàng

Sức ép lớn nhất đôi khi không đến từ thầy cô hay gia đình, mà đến từ chính những người bạn cùng trang lứa. Việc chứng kiến bạn bè xung quanh liên tục check-in tại nơi làm việc hay nhận giải thưởng khiến những sinh viên chọn nhịp sống chậm hơn cảm thấy lạc lõng.

Bạn Kim Anh (22 tuổi, hiện tại sinh sống tại Hà Nội) cho biết khi mới đỗ vào trường đại học, cô đã bị choáng ngợp trước những thành tích của bạn bè cùng lớp và sau 3 năm học, cảm xúc ấy vẫn vẹn nguyên. 

Là một sinh viên năm cuối, cô đã liên tục chịu những áp lực trước những thông tin chia sẻ về thành tích không chỉ trên mạng xã hội mà còn ở ngoài đời thực. Cô chia sẻ: “Lướt mạng xã hội hay nghe bạn bè kể về việc đi thực tập, tham gia dự án, mình nhiều lúc cảm thấy nếu chỉ học thôi thì như đang tụt lại phía sau. Nhiều bạn trong lớp mình gần như lúc nào cũng bận. Chính sự so sánh này khiến mình cảm thấy cần phải tham gia thật nhiều hoạt động để không bị chậm hơn và tụt lại so với những bạn cùng trang lứa”.

Nỗi lòng của Kim Anh cũng là tình cảnh chung của nhiều sinh viên năm cuối, khi cánh cửa thị trường lao động đang cận kề và áp lực phải sở hữu một bản hồ sơ "khủng" trở nên nặng nề hơn bao giờ hết.

Tương tự với Kim Anh, Tuyết Như (18 tuổi, sinh sống tại phường Đống Đa, Hà Nội), tân sinh viên ngành Báo chí, cho biết những ngày đầu bước chân vào giảng đường đại học em không khỏi bất ngờ trước sự năng động của bạn bè. Điều này khiến Như cảm thấy áp lực và tự ti khi so sánh với bạn bè xung quanh.

“Em cũng muốn tham gia các hoạt động như các bạn, nhưng càng nhìn thấy mọi người bận rộn, đạt được nhiều thành tích thì em lại thu mình hơn, cảm thấy mình chưa đủ tốt để bắt đầu. Có lúc em bị mất động lực học vì nghĩ mình đang chậm hơn so với mọi người”, Tuyết Như chia sẻ.

Không chỉ riêng sinh viên năm nhất, nhiều bạn sau một khoảng thời gian trải nghiệm cũng nhận ra mặt trái của việc chạy theo sự bận rộn. Phương Mai (20 tuổi, sinh sống tại Hà Nội), sinh viên năm 2 Trường Đại học Thủ đô Hà Nội, chia sẻ bản thân từng rơi vào tình trạng ôm đồm quá nhiều hoạt động ngay từ năm đầu đại học. 

Từ tham gia câu lạc bộ, đi làm thêm đến nhận làm cộng tác viên tại các sự kiện trong lẫn ngoài trường, lịch trình của Phương Mai gần như kín cả tuần, không có 1 quãng nghỉ kể cả những ngày cuối tuần. 

“Ban đầu em cảm thấy vui vì mình đã tận dụng được hết khoảng thời gian mà mình có. Tuy nhiên, sau một thời gian, em nhận ra việc nào mình cũng làm chưa tới, cái gì cũng nửa vời và kết quả học tập cũng bị ảnh hưởng. Khi đó em mới hiểu không phải cứ bận rộn là tốt, mà quan trọng là mình thực sự phù hợp và tập trung vào điều gì”, Phương Mai chia sẻ.

Cần một khoảng nghỉ để định vị bản thân

Việc cố gắng nhồi nhét thường dẫn đến trạng thái quá tải và mất phương hướng. Khi sự bận rộn chỉ là vỏ bọc để che lấp nỗi lo âu, sinh viên dễ rơi vào cái bẫy của sự năng suất ảo, làm rất nhiều nhưng không tích lũy được giá trị thực chất.

Theo chuyên gia tư vấn hướng nghiệp Đào Ngọc Cường , áp lực “phải bận rộn” ở sinh viên hiện nay xuất phát từ nhiều nguyên nhân, trong đó có sự thay đổi môi trường học tập và tâm lý muốn khẳng định bản thân ngay khi bước vào giai đoạn mới.

“Ở giai đoạn đầu đại học, nhiều sinh viên có xu hướng so sánh bản thân với những người xung quanh. Khi thấy bạn bè tham gia nhiều hoạt động, đi làm thêm hoặc đạt được thành tích sớm, các bạn dễ hình thành suy nghĩ rằng mình cũng cần phải bận rộn như vậy mới là tận dụng tốt quãng thời gian đại học, không thì sẽ bị tụt lại phía sau. Vì vậy, các bạn thường cố gắng sắp xếp lịch trình dày đặc như một cách chứng minh rằng mình đang nỗ lực và phát triển bản thân”, ông Cường nhận định.

Bên cạnh đó, theo chuyên gia, mạng xã hội cũng góp phần làm gia tăng áp lực này. Những hình ảnh về lịch trình dày đặc, thành tích cá nhân hay các hoạt động nổi bật thường được chia sẻ rộng rãi, trong khi những khó khăn hay khoảng thời gian nghỉ ngơi lại ít được nhắc đến. Việc tiếp nhận thông tin một chiều khiến nhiều sinh viên nghĩ rằng ai cũng đang bận rộn và thành công, từ đó tự đặt ra kỳ vọng cao cho bản thân. 

Chuyên gia nhấn mạnh rằng sự bận rộn không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với hiệu quả hay thành công. Điều quan trọng không phải là làm thật nhiều việc, mà là lựa chọn những hoạt động phù hợp với mục tiêu phát triển của bản thân mình.

Ông cũng cho rằng sinh viên cần học cách sắp xếp thời gian hợp lý và xác định rõ ưu tiên của mình. “Phát triển bản thân là cần thiết, nhưng mỗi người có tốc độ và con đường riêng. Thay vì so sánh mình với người khác, sinh viên nên tập trung vào việc hiểu rõ mục tiêu của mình và xây dựng kế hoạch phù hợp để có thể phát triển bản thân một cách hiệu quả nhất. Không nên chạy đua theo số đông, thấy họ tham gia hoạt động nào mình cũng tham gia”, ông chia sẻ.