Chàng trai gen Z ‘hồi sinh’ sản phẩm quạt truyền thống

(Sóng trẻ) - Trước nguy cơ mai một của nghề làm quạt tại làng Chàng Sơn (xã Thạch Thất, Hà Nội), Nguyễn Thành Long đã lựa chọn trở về quê hương, kết hợp sáng tạo và công nghệ để “làm mới” quạt nan tre, đưa sản phẩm truyền thống đến gần hơn với giới trẻ.

Mong muốn gìn giữ nghề quê hương

Sinh ra và lớn lên tại làng nghề làm quạt truyền thống Chàng Sơn, Nguyễn Thành Long (24 tuổi) sớm nhận ra nguy cơ sự mai một của nghề truyền thống. Nhu cầu sử dụng giảm, nguyên liệu khan hiếm, chi phí tăng cao khiến nhiều cơ sở thu hẹp sản xuất. Người trẻ cũng dần rời bỏ nghề để theo hướng phát triển khác.

“Hiện nay, phần lớn thợ làm quạt là những nghệ nhân lâu năm, sản phẩm chủ yếu giữ mẫu mã truyền thống, phù hợp với khách hàng lớn tuổi nên tệp khách hàng càng ngày càng thu hẹp”, Long chia sẻ.

Sau khi tốt nghiệp đại học, thay vì ở lại thành phố, Long quyết định trở về quê khởi nghiệp với xưởng quạt Từ Tâm. Chia sẻ về tên gọi, Long mong muốn có một cái tên ý nghĩa cho “đứa con tinh thần” của mình. Vì vậy, anh cùng gia đình đã lên chùa và nhờ sư thầy đặt tên. “Từ Tâm” cũng thể hiện tâm huyết anh gửi gắm vào sản phẩm. 

Quá trình gây dựng nên xưởng quạt Từ Tâm không hề dễ dàng. Là một trong những cơ sở tiên phong thử nghiệm quy trình sản xuất mới theo hướng khép kín, hiện đại, Long phải liên tục thử nghiệm và chấp nhận rủi ro trong giai đoạn đầu.

“Mình mất gần một năm thử nghiệm và xây dựng dây chuyền sản xuất ổn định như hiện tại. Mình đã tham khảo máy móc từ những ngành nghề khác như may mặc, cắt laser tạo hình để xem có thể ứng dụng vào sản xuất quạt được không. Mình cũng đi từ Bắc vào Nam tìm loại chất liệu phù hợp và tốt nhất”, Thành Long cho biết.

Chia sẻ về việc gìn giữ nghề truyền thống trong thời đại công nghệ số phát triển, Long cho rằng đây không phải là điều quá khó khăn. Nhờ sự phát triển của các thiết bị máy móc và hình thức truyền thông hiện đại, những giá trị truyền thống có thể được lan tỏa nhanh chóng và rộng rãi hơn.

Làm mới sản phẩm truyền thống

Sau 2 năm hoạt động, xưởng quạt Từ Tâm dần đi vào ổn định và bắt đầu tạo được chỗ đứng trên thị trường, đặc biệt với nhóm khách hàng trẻ. Thành Long cho biết, điểm khác biệt của xưởng quạt Từ Tâm nằm ở cách làm mới sản phẩm. Nếu quạt truyền thống thường gắn với hình ảnh thư pháp hay đền chùa, sản phẩm của xưởng lại được thiết kế linh hoạt theo mong muốn của khách hàng, phục vụ nhiều mục đích như quà tặng, sự kiện, đám cưới hay các cộng đồng người hâm mộ. 

Không chỉ thay đổi về mẫu mã, Long còn chú trọng nâng cao chất lượng sản phẩm, từ khâu chọn nguyên liệu đến xử lý tre và hoàn thiện sản phẩm. Để tạo ra một chiếc quạt, người thợ phải trải qua nhiều công đoạn đòi hỏi sự tỉ mỉ và kinh nghiệm. Tre sau khi chẻ được ngâm bùn từ 6-12 tháng để xử lý, sau đó phơi khô trong thời gian dài nhằm hạn chế mối mọt. Sau đó, tre được chẻ thành các nan, lắp ghép khung, in ấn, dán vải và hoàn thiện trước khi đến tay khách hàng. 

Không mở cửa hàng trực tiếp, xưởng quạt Từ Tâm lựa chọn tập trung phát triển trên các nền tảng số như TikTok, Facebook và website. Nội dung đăng tải xoay quanh quá trình sản xuất, câu chuyện làng nghề và các bộ sưu tập quạt phục vụ sự kiện, concert. Hiện xưởng đã xây dựng đội ngũ truyền thông riêng để phát triển hình ảnh trên các nền tảng này.

Với Thành Long, thành công lớn nhất không chỉ nằm ở doanh thu, mà còn là việc góp phần đưa hình ảnh làng nghề quê hương đến gần hơn với công chúng. Trong tương lai, anh dự định mở rộng sang bán lẻ và hướng tới xuất khẩu sản phẩm ra thị trường quốc tế. “Mình muốn chứng minh rằng sản phẩm thủ công truyền thống của Việt Nam vẫn còn rất nhiều cơ hội để phát triển nếu biết đổi mới và thích ứng”, Long bộc bạch.

Từ câu chuyện của Nguyễn Thành Long, có thể thấy rằng trong thời đại số, giá trị văn hóa truyền thống không hề bị lãng quên. Chỉ cần có những người trẻ đủ tâm huyết và sáng tạo, những giá trị ấy hoàn toàn có thể được “hồi sinh” theo cách mới mẻ và bền vững.