Người phụ nữ làm nghề 'đập sắt kiếm ra tiền' ở Hà Nội

(Sóng trẻ) - Giữa lúc nghề rèn dần mai một, bà Đỗ Thị Tuyến vẫn kiên trì gắn bó với công việc vốn mặc định dành cho nam giới. Bằng đôi tay khéo léo, bà tạo ra nhiều sản phẩm dao chất lượng, đồng thời góp phần duy trì nghề truyền thống của địa phương.

Bản lĩnh của “đóa hồng” làng rèn

Những ngày này, tại làng rèn Đa Sỹ (phường Kiến Hưng, Hà Nội), hoạt động sản xuất có dấu hiệu trầm lắng so với trước đây. Số lượng lò rèn duy trì đỏ lửa không nhiều, tiếng búa thưa dần trong các ngõ xóm. Không ít người thợ đã rời bỏ công việc để tìm kế sinh nhai khác. Giữa sự thay đổi ấy, xưởng rèn của bà Đỗ Thị Tuyến vẫn duy trì hoạt động đều đặn. 

Ở làng rèn Đa Sỹ, vẫn có phụ nữ theo nghề rèn, nhưng đa số họ chỉ tham gia vào các công đoạn phụ trợ như làm sạch chuôi dao, mài thô hoặc đóng gói. Việc một người phụ nữ có thể trực tiếp tạo hình những miếng thép thô sơ thành một sản phẩm hoàn thiện từ đầu đến cuối như bà Tuyến là điều ít ai làm được.

Để có được sự thành thạo trong công việc này, bà đã trải qua một nhiều năm học và làm nghề từ khi còn bé. Sinh ra trong gia đình có truyền thống làm nghề, bà Tuyến sớm đã quen với khói than, lửa nóng và những thanh sắt thô cứng. Bà nằm lòng các công đoạn để làm ra một con dao. Nhưng đến khi được tự tay cầm búa để làm sản phẩm thì mới thấy được công việc này khó ra sao. 

Mỗi công đoạn trong quy trình rèn đều yêu cầu độ chính xác cao. Theo chia sẻ của bà Tuyến, những kinh nghiệm được truyền lại từ gia đình, cùng quá trình rèn luyện trong thời gian dài đã giúp bà làm chủ kỹ thuật chế tác. Nhờ đó, các sản phẩm được thực hiện theo yêu cầu cụ thể của khách hàng về kích thước, trọng lượng với độ sai lệch thấp.

Tuy nhiên, để hoàn thiện một sản phẩm, người thợ rèn phải đối mặt với nhiều rủi ro trong quá trình lao động. Bà Tuyến cho biết: “Nghề rèn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Tôi từng bị mảnh sắt vỡ bắn vào tay, rách da, có lần còn văng lên gần mắt, rất nguy hiểm. Trong làng cũng có trường hợp người thợ bị thanh sắt nóng va trúng tay nên phải bỏ nghề”. Dù vậy, những khó khăn và rủi ro không khiến bà từ bỏ công việc đã gắn bó nhiều năm.

Giữ lửa nghề cho mai sau
Sự thay đổi trong đời sống đô thị khiến nghề rèn dần không còn phổ biến như trước. Đặc thù lao động nặng nhọc, cùng với thu nhập thiếu ổn định, khiến nghề này ít thu hút lực lượng lao động trẻ. Với nghệ nhân Đỗ Thị Tuyến, việc duy trì lò rèn còn gắn với việc gìn giữ nghề truyền thống mà thế hệ trước truyền lại. 

Bà Tuyến bày tỏ: “Tôi cũng thấy buồn khi trong làng ngày càng ít người theo nghề, các bạn trẻ thường lựa chọn những công việc ổn định, không phải lao động tay chân”. 

Năm 2024, bà vinh dự được UBND thành phố Hà Nội trao tặng danh hiệu “Nghệ nhân Hà Nội” - một cột mốc ghi nhận những đóng góp không ngừng nghỉ của bà cho làng nghề truyền thống.

Bà Tuyến may mắn khi người con trai tiếp tục theo nghề của mẹ, được bà trực tiếp hướng dẫn và truyền lại kinh nghiệm. Những kiến thức được truyền dạy là kỹ thuật chế tác, có cả sự kiên trì và thái độ gắn bó với nghề. Sự tiếp nối từ thế hệ sau được xem là yếu tố góp phần duy trì hoạt động của các lò rèn, đồng thời giữ lại nét nghề truyền thống của làng Đa Sỹ trong bối cảnh đô thị hóa.

Trong bối cảnh nhiều hộ sản xuất thu hẹp quy mô hoặc chuyển hướng mưu sinh, vẫn còn những cá nhân kiên trì duy trì nghề truyền thống. Sự gắn bó của những người thợ rèn Đa Sỹ không chỉ góp phần duy trì hoạt động sản xuất, mà còn giữ lại một phần giá trị văn hóa của làng nghề giữa quá trình đô thị hóa.