Nuôi dưỡng văn hóa đọc từ mỗi gia đình

(Sóng trẻ) - Trong bối cảnh xây dựng xã hội, văn hóa đọc là nền tảng phát triển tri thức. Để trở thành thói quen bền vững, việc đọc cần bắt đầu từ mỗi gia đình.

Giữ lửa đọc sách từ những điều giản dị

Một buổi chiều cuối tuần êm ả, gia đình chị Thanh Nga (Xã Thiệu Tiến, Thanh Hóa) lại quây quần ngồi đọc sách. Đây từ lâu đã trở thành truyền thống gia đình mà chị đã tạo dựng để duy trì văn hóa đọc sách cho các con. Nhà chị có hai bé gái, mỗi bé lại có sở thích đọc khác nhau. Nếu như bé Ngọc Hân (8 tuổi) thích những câu chuyện của danh nhân thế giới thì bé Mai Anh (6 tuổi) lại thích đọc truyện cổ tích. Mặc dù Mai Anh còn đọc chữ chưa rành mạch nhưng nhờ việc quan sát tranh ảnh với những màu sắc bắt mắt đã khiến bé rất hào hứng trong việc đọc sách. Cũng nhờ vậy, khả năng đọc viết của bé cũng tiến bộ rõ rệt. 

Chị Thanh Nga cũng rất khéo léo trong việc tạo phong trào thi đua trong gia đình. Mỗi thành viên sẽ dành một buổi cuối tuần để đọc một cuốn sách và kể lại cho tất cả mọi người nghe nội dung và bài học rút ra được sau khi đọc sách. Sau đó các thành viên sẽ bình chọn cho màn trình bày hay nhất. Cuối tháng khi tổng kết, ai giành chiến thắng nhiều hơn sẽ được tặng một món quà đặc biệt. 

Chia sẻ về hoạt động lý thú này, chị Thanh Nga chia sẻ: “Trong tuần cả hai vợ chồng đều đi làm rất bận, gần như không có thời gian gần gũi con cái. Nhờ vào hoạt động đọc sách cuối tuần, tình cảm gia đình không những trở nên gắn kết mà còn giúp cho con tích lũy được thêm tri thức, con cũng không phải tiếp xúc quá nhiều với thiết bị di động”.

Cộng đồng lan tỏa văn hóa đọc

Không chỉ dừng lại ở việc đọc sách cá nhân, nhiều gia đình còn tạo ra các không gian đọc chung, tổ chức các buổi trao đổi về sách trong khu dân cư. Mô hình này giúp trẻ em hình thành thói quen đọc sách, đồng thời kết nối cộng đồng và lan tỏa tinh thần học tập suốt đời. Một trong những mô hình tiêu biểu có thể kể đến là thư viện miễn phí “Ban công của mẹ”.

Từ một tủ sách gia đình chất đầy kỷ niệm, chị Nguyễn Thu Hương đã biến ban công nhỏ của ngôi nhà mình thành một thư viện mở cửa miễn phí cho cộng đồng. Suốt 6 năm qua, “Ban công của mẹ” không chỉ là nơi những cuốn sách được trao đi, mà còn trở thành không gian kết nối những con người xa lạ bằng tình yêu đọc sách. Không có rào cản về chi phí hay thủ tục, bất kỳ ai cũng có thể đến đọc, mượn hoặc trao đổi sách. Không gian gần gũi, thân thiện giúp việc đọc sách trở nên tự nhiên, nhẹ nhàng hơn, đặc biệt với những người trước đây chưa có thói quen đọc sách.

Chia sẻ về mô hình này, chị Nguyễn Thu Hương cho biết: “Mình mở ra thư viện miễn phí này với hy vọng rằng những cuốn sách sẽ có vòng đời cao hơn, được đến tay của nhiều bạn nhỏ hơn. Nhờ có thư viện, gia đình mình cũng có thêm những người bạn đáng quý có chung sở thích. Bản thân con mình cũng học được cách yêu thương, sẻ chia và lan tỏa tri thức”.

Thực tế cho thấy, gia đình giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc hình thành và duy trì thói quen đọc. Đây là môi trường đầu tiên mà mỗi người tiếp xúc, là nơi những hành vi, thói quen được lặp lại và trở thành nếp sống. Một đứa trẻ có thể tiếp cận sách ở trường học, nhưng chính gia đình mới là nơi quyết định việc đọc có được duy trì lâu dài hay không.

Theo số liệu được cung cấp từ Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương: Mỗi năm toàn ngành xuất bản, xuất bản trên 500 triệu bản sách với gần 40 nghìn tên sách. Tỷ lệ sách đạt 6,02 bản/người/năm. Cả nước hiện đang xuất bản trên 600 tạp chí, gần 200 đầu báo với số lượng hàng triệu bản... Những phong trào sách hóa nông thôn, xây dựng tủ sách dòng họ, tủ sách khuyến học, khuyến tài trên nhiều vùng miền cả nước đã cung cấp nguồn sách, đáp ứng nhu cầu đọc của nhân dân.

Trong bối cảnh công nghệ phát triển mạnh mẽ, việc xây dựng văn hóa đọc trong gia đình càng trở nên cần thiết. Không chỉ giúp nâng cao tri thức, việc đọc còn góp phần nuôi dưỡng đời sống tinh thần, tăng cường sự gắn kết giữa các thành viên và tạo nên những giá trị bền vững.

Xây dựng một xã hội học tập là một quá trình lâu dài, đòi hỏi sự tham gia của nhiều cấp, nhiều ngành. Tuy nhiên, hành trình ấy sẽ khó có thể bền vững nếu thiếu đi sự bắt đầu từ mỗi gia đình. Khi trong mỗi mái nhà đều có thói quen đọc sách, khi việc đọc trở thành một phần tự nhiên của đời sống, thì nền tảng cho một xã hội học tập cũng dần được hình thành.