Trẻ em trên mạng xã hội - 'Miếng mồi béo bở' của Sexual Grooming

(Sóng trẻ) - Internet phát triển đã làm mờ ranh giới an toàn của trẻ em trong không gian số, kéo theo nhiều rủi ro khó lường. Trên mạng xã hội, “sexual grooming” (hành vi tiếp cận, thao túng tâm lý để dẫn dụ trẻ) đang trở thành chiếc bẫy tinh vi và ngày càng phổ biến, gióng lên hồi chuông báo động. 

Sexual grooming có thể hiểu là quá trình “chăn dắt” tâm lý: kẻ xấu tiếp cận, tạo niềm tin, làm mờ ranh giới, rồi kiểm soát nạn nhân để khai thác. Trong kỷ nguyên số, hành vi này có xu hướng gia tăng do trẻ dùng mạng xã hội sớm, thời gian online dài, trong khi kỹ năng tự bảo vệ và cơ chế hỗ trợ vẫn chưa theo kịp.

Thủ đoạn khôn lường của kẻ xấu

Sexual grooming trên mạng xã hội thường không diễn ra “một bước”, mà theo từng nấc, được tính toán kỹ để trẻ dần mất cảnh giác.

Kẻ xấu sẽ quan sát, “săn lùng” trẻ em có dấu hiệu cô đơn, thiếu sự quan tâm và thường xuyên hoạt động mạng xã hội. Người đó có thể mạo danh thân phận như người bạn đồng lứa hoặc có hoàn cảnh tương tự để dễ dàng tiếp cận đối tượng. Những cuộc trò chuyện dần chuyển từ công khai sang riêng tư, những câu hỏi xã giao được thay bằng lời tâm sự thân mật.

Kết quả điều tra của Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc năm 2022 cho thấy, 74% trẻ em Việt Nam tin rằng các em có nguy cơ bị xâm hại tình dục hoặc bị lợi dụng trên mạng và con số vẫn đang tăng theo từng năm. 

Bước tiếp theo là tạo dựng lòng tin. Kẻ xấu khiến trẻ cảm thấy được lắng nghe và thấu hiểu, khiến chúng nghĩ bản thân mình “khác biệt” và quan trọng. Lòng tin và sự phụ thuộc bắt đầu hình thành. 

Khi đã đủ thân thiết, kẻ xấu bắt đầu hỏi han chuyện cơ thể, gợi ý ảnh riêng tư, khuyến khích giữ bí mật. Sự lặp lại khiến trẻ giảm phản kháng trước những điều vốn không phù hợp.

Mục tiêu cuối là ép trẻ “hợp tác” bằng thuyết phục hoặc đe dọa: giữ bí mật, tung ảnh, công khai chuyện riêng tư, chia sẻ thông tin cá nhân… Từ đó, nạn nhân bị khống chế, khó thoát ra và càng ngại cầu cứu.

Năm 2024, Đại học Edinburgh (Anh) công bố kết quả nghiên cứu rằng cứ 8 trẻ thì có một em từng chụp, chia sẻ và tiếp xúc với hình ảnh, phim về tình dục một cách không đồng thuận, tương đương 12,6% trẻ em toàn cầu.

Trẻ em - 'điểm ngắm' của những mưu đồ tăm tối

Không phải ngẫu nhiên trẻ em trở thành đối tượng mà kẻ xấu nhắm đến. Trẻ em thường dễ nhầm lẫn giữa quan tâm thật và thao túng, khó nhận ra dấu hiệu bất thường như: yêu cầu giữ bí mật, thúc ép chuyển sang nhắn tin riêng, gợi chuyện nhạy cảm, đòi ảnh cá nhân. Khi được khen ngợi, công nhận, trẻ càng dễ buông lỏng cảnh giác.

Theo khảo sát của Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) năm 2025, có tới 66% số trẻ em Việt Nam trả lời không biết các đường dây trợ giúp khi bị bắt nạt qua mạng. Trải nghiệm chưa đủ khiến trẻ khó nhận ra những dấu hiệu thao túng tinh vi, nên khi được quan tâm và công nhận, trẻ dễ buông lỏng cảnh giác và sẵn lòng tin tưởng. Chính niềm tin ấy đã vô tình khiến chúng trao cho kẻ thao túng một quyền lực vô hình - quyền kiểm soát và thao túng hành vi, tâm lý. 

Ngoài ra, tâm lý muốn được công nhận và tán dương, được thể hiện bản sắc, ý kiến cá nhân... chính là “lỗ hổng” mà kẻ xấu có thể xâm nhập. Nhu cầu được tôn trọng, muốn thể hiện bản thân, tò mò về giới tính là bình thường ở lứa tuổi này. Tuy nhiên, nếu gia đình và nhà trường né tránh giáo dục giới tính, kỹ năng an toàn số, trẻ có thể tự tìm hiểu qua nguồn không phù hợp, và trở thành “mảnh đất” để kẻ xấu gieo mồi.

Bà Nguyễn Phương Linh - chuyên gia về quyền trẻ em và giáo dục cho hay, nhiều phụ huynh còn ngần ngại trong việc trao đổi với con về giới tính, lo sợ “vẽ đường cho hươu chạy”. Trong khi đó, trẻ em lại không được trang bị đầy đủ kiến thức lại dễ khiến những “chú hươu” ấy chạy lạc đường.

Tuy vậy, nhiều em không dám nói với người lớn vì lo “bị mắng”, “bị cấm dùng mạng”, hoặc nghĩ “không ai tin mình”. Sự im lặng vô tình kéo dài thời gian bị thao túng, đồng thời khiến kẻ xấu dễ tiếp tục nhắm đến những nạn nhân khác.

Thời đại số mang đến cơ hội cùng với những rủi ro, việc hiểu rõ về Sexual grooming không chỉ giúp trẻ em tự bảo vệ mình, mà còn là trách nhiệm chung của toàn xã hội.