Ứng dụng AI trong âm nhạc: Công nghệ có thay thế cảm xúc?

(Sóng trẻ) - AI đang tạo nên làn sóng mới trong âm nhạc trẻ khi xuất hiện trong nhiều công đoạn sản xuất ca khúc, qua đó làm thay đổi cách thức sáng tác và hoàn thành sản phẩm âm nhạc.

Hiện nay, AI đã mang đến những tác động rõ rệt đối với âm nhạc, từ quá trình hình thành, thể hiện cho đến cách tiếp cận và hoàn thiện tác phẩm, đồng thời đặt ra yêu cầu về việc người trẻ sử dụng công nghệ hợp lý, tránh bị lạm dụng. Trao đổi về vấn đề này, nhóm phóng viên đã có cơ hội trò chuyện với nhạc sĩ, nhà nghiên cứu âm nhạc Nguyễn Quang Long. 

PV: Ngày nay, có nhiều ca khúc được tạo ra với sự hỗ trợ của AI và nhanh chóng lan tỏa trong giới trẻ. Với góc nhìn của một nhà nghiên cứu âm nhạc, ông cho rằng điều gì khiến những sản phẩm này dễ dàng tiếp cận công chúng?

Nhạc sĩ Nguyễn Quang Long: Việc sử dụng AI trong âm nhạc đã xuất hiện ở Việt Nam từ nhiều năm trước, thu hút lượng người nghe đáng kể. Thậm chí, có những trang nhạc chỉ sản xuất nhạc bằng AI và đã tạo ra hiệu quả nhất định.

Theo tôi, sự mới mẻ và yếu tố thời đại đã cuốn mọi người vào xu hướng này. Ở các sản phẩm gần đây, khán giả còn được chứng kiến trực tiếp toàn bộ quá trình sử dụng AI trong sản xuất âm nhạc, từ viết lời, làm nhạc cho tới phối khí. Điều đó khiến các sản phẩm dễ tạo hiệu ứng trên mạng xã hội, không chỉ nhận được sự quan tâm của các bạn trẻ mà còn cả đông đảo công chúng.

PV: Có thể thấy, âm nhạc được tạo ra từ AI đã xuất hiện khá lâu, nhưng đến hiện tại, khi công nghệ phát triển, sức ảnh hưởng mới trở nên rõ rệt hơn. Vậy, bên cạnh những lợi ích mà AI mang lại, liệu có những mặt trái nào khi để AI tham gia vào quá trình tạo ra âm nhạc?

Nhạc sĩ Nguyễn Quang Long: Vấn đề nằm ở mức độ AI can thiệp vào quá trình sáng tác. Nếu để AI tham gia quá sâu, sẽ nảy sinh nhiều vấn đề như bản quyền hay sự suy giảm tính sáng tạo. Trước đây, sản phẩm âm nhạc chủ yếu đến từ trí tuệ của nghệ sĩ và các công ty sản xuất, nhưng hiện nay AI có thể tham gia vào rất nhiều công đoạn. Nếu phụ thuộc quá nhiều, yếu tố sáng tạo của con người sẽ bị ảnh hưởng.

PV: Một số bạn trẻ cho rằng giọng hát AI khá “sạch”, ít lỗi và luôn chuẩn nhịp. Tuy nhiên, âm nhạc do nghệ sĩ thể hiện lại mang cảm xúc và trải nghiệm riêng. Theo ông, điều gì tạo nên sự khác biệt giữa một bản thu chuẩn kỹ thuật và một giọng hát chạm tới cảm xúc người nghe?

Nhạc sĩ Nguyễn Quang Long: Âm nhạc phản ánh cảm xúc, tâm lý và tình cảm của con người. Tất cả những điều đó đều được hình thành từ trải nghiệm sống của nghệ sĩ, tạo nên màu sắc sáng tạo rất riêng, AI không thể có được.

Trong khi biểu diễn, ngay cả những ca sĩ chuyên nghiệp cũng có thể hát chưa hoàn hảo do sức khỏe hoặc điều kiện cá nhân. Với người làm nghề, đó là điều bình thường bởi nghệ sĩ là con người, không phải máy móc. 

Ngược lại, AI chỉ cung cấp những bản hát hoàn hảo, không bị giới hạn về quãng giọng hoặc kỹ thuật. Trong đó, chính sự không hoàn hảo lại tạo nên dấu ấn riêng, giúp nghệ sĩ được khán giả ghi nhớ nhiều hơn. Có những chất giọng khá đặc biệt, dù không đạt chuẩn tuyệt đối, nhưng lại trở thành đặc trưng khó có thể thay thế.

PV: Theo ông, trong bối cảnh âm nhạc hiện nay, nghệ sĩ trẻ cần làm gì để vừa tận dụng được AI, vừa giữ được cảm xúc thật và chất riêng trong sáng tạo để không bị cuốn theo trào lưu?

Nhạc sĩ Nguyễn Quang Long: Nếu để AI can thiệp quá sâu, sự sáng tạo của con người sẽ dần mất đi. Đây là yếu tố cốt lõi của đời sống nghệ thuật. Hiện nay, nhiều quốc gia đã bắt đầu xây dựng những quy định liên quan đến AI và bản quyền nghệ thuật. Điều đó cho thấy việc khai thác AI ở mức độ vừa phải là điều cần phải được xem xét nghiêm túc trong lĩnh vực âm nhạc.

Với tôi, người nghệ sĩ cần sử dụng AI có chừng mực, để không làm mất đi nét riêng và phong cách cá nhân. Điều quan trọng nhất vẫn là tạo ra những tác phẩm mang dấu ấn và sự cống hiến thật sự cho nghệ thuật.

Bên cạnh đó, cơ quan quản lý cũng cần sớm ban hành những quy định rõ ràng về giới hạn sử dụng AI trong sáng tạo nghệ thuật, nhằm đảm bảo môi trường âm nhạc lành mạnh và giữ được bản sắc riêng của nghệ sĩ Việt Nam trong đời sống âm nhạc hiện đại.

Xin cảm ơn nhạc sĩ, nhà nghiên cứu âm nhạc Nguyễn Quang Long vì những chia sẻ sâu sắc và giàu giá trị!