“Bí kíp” liên hệ nhân vật để không bị từ chối cho sinh viên báo chí

(Sóng trẻ) - Từ tin nhắn không hồi đáp đến cuộc hẹn trì hoãn, liên hệ nhân vật là thử thách quen thuộc với sinh viên báo chí; sự chủ động và chuyên nghiệp là chìa khóa hợp tác.

Việc tìm kiếm và tiếp cận nhân vật là một trong những bước quan trọng trong quá trình tác nghiệp báo chí. Tuy nhiên, với nhiều sinh viên, đây lại là khâu không dễ dàng. Không ít trường hợp phải mất nhiều thời gian tìm kiếm thông tin liên lạc, liên hệ nhiều lần nhưng không nhận được phản hồi hoặc bị từ chối.

Trong bối cảnh thông tin ngày càng đa dạng, việc tiếp cận đúng nhân vật không chỉ đòi hỏi kỹ năng mà còn cần sự chủ động và linh hoạt. Thực tế cho thấy, nhiều sinh viên dù đã chuẩn bị nội dung câu hỏi nhưng vẫn gặp khó khăn ngay từ bước đầu tiên. Việc thiếu kinh nghiệm, lúng túng trong cách mở lời hoặc chưa hiểu rõ đối tượng tiếp cận khiến quá trình liên hệ trở nên kém hiệu quả. Không ít trường hợp phải thay đổi hướng tiếp cận, thậm chí tìm nhân vật khác khi không thể thiết lập được liên hệ ban đầu. Điều này phần nào ảnh hưởng đến tiến độ cũng như chất lượng bài viết.

Lúng túng từ những lần liên hệ đầu tiên

Là sinh viên năm cuối và đã cộng tác cho nhiều cơ quan báo chí, bạn Thùy Linh cho biết thường tìm kiếm nhân vật qua hai nguồn chính: trực tiếp và gián tiếp. Nếu tìm được Facebook cá nhân hoặc số điện thoại, Linh sẽ chủ động liên hệ; nếu không, Linh sẽ nhờ các anh chị đang làm nghề hỗ trợ. “Với mình, nếu quen anh chị trong nghề và xin được thông tin từ họ là nhanh nhất”, Linh chia sẻ.

Từ trải nghiệm của mình, Linh cho rằng việc lựa chọn đúng kênh liên hệ có thể quyết định phần lớn khả năng kết nối ban đầu. Tuy nhiên, việc tìm được thông tin liên lạc phù hợp không phải lúc nào cũng dễ, đặc biệt với những nhân vật ít xuất hiện trên mạng xã hội hoặc không công khai thông tin cá nhân. Trong một số trường hợp, việc liên hệ qua mạng xã hội không mang lại hiệu quả như mong đợi, buộc người làm báo phải chuyển sang các kênh khác hoặc tìm đến sự hỗ trợ từ người quen trong nghề. Điều này cho thấy việc xây dựng mối quan hệ và mạng lưới kết nối cũng đóng vai trò quan trọng trong quá trình tác nghiệp.

Khi bắt đầu liên hệ, Linh thường giới thiệu ngắn gọn tên và đơn vị đang cộng tác, sau đó đi thẳng vào nội dung cần khai thác. “Không cần nói dài, chỉ cần đúng trọng tâm và lịch sự là đã đủ để nhân vật cảm thấy thoải mái”, Linh nói.

Trong quá trình trao đổi, Linh thường mở đầu bằng một số câu hỏi bên lề để tạo không khí thoải mái, sau đó quay lại nội dung chính. Khi nhân vật còn do dự, Linh sẽ giải thích thêm về mục đích bài viết; nếu không nhận được sự đồng ý, Linh tôn trọng quyết định của họ. Cách xử lý này, theo Linh, giúp giữ được sự chuyên nghiệp và tránh gây áp lực cho nhân vật, đặc biệt trong những lần tiếp xúc đầu tiên.

Không chỉ là kỹ năng mà còn là thái độ

Không chỉ dừng lại ở kỹ năng liên hệ, thái độ của người làm báo cũng là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến quyết định hợp tác của nhân vật. Với những trường hợp chưa nhận được phản hồi, Linh thường liên hệ lại một đến hai lần. Nếu vẫn không có kết quả, Linh sẽ chủ động dừng và chuyển sang nhân vật khác. Khi sắp xếp lịch hẹn, Linh ưu tiên thời gian của nhân vật và điều chỉnh lịch cá nhân để cuộc phỏng vấn diễn ra sớm nhất có thể.

Từ góc nhìn của người làm nghề lâu năm, anh Trần Duy Linh, phóng viên có nhiều năm kinh nghiệm tại Báo và Đài Phát thanh - Truyền hình Hà Nội, cho rằng việc bị từ chối là điều khó tránh khỏi. “Không có cách nào để không bị từ chối cả. Nhưng xác suất thành công sẽ cao hơn nếu mình chuẩn bị tốt”, anh nói. Theo anh, điều quan trọng đầu tiên là phải hiểu rõ nhân vật: họ là ai, làm gì, hành trình công việc ra sao. Khi nắm được bối cảnh, người làm báo sẽ có cách tiếp cận phù hợp hơn, tránh việc đặt câu hỏi thiếu trọng tâm hoặc không phù hợp với đối tượng.

Bên cạnh đó, anh nhấn mạnh không nên chỉ dừng lại ở việc liên hệ qua điện thoại hay tin nhắn. Việc gặp trực tiếp thể hiện sự tôn trọng và thường mang lại hiệu quả cao hơn, đặc biệt với những nhân vật ít khi chia sẻ với báo chí. Anh cũng cho rằng, khi trao đổi, người làm báo cần ghi nhận giá trị của nhân vật trước khi đề cập đến nội dung cần khai thác. Điều này không chỉ giúp tạo thiện cảm mà còn thể hiện sự chuẩn bị nghiêm túc của người làm báo.

Với những nhân vật đã có tên tuổi, việc tìm kiếm thông tin liên hệ thường thuận lợi hơn. Ngược lại, với những nhân vật bình thường, phóng viên cần chủ động tiếp cận trực tiếp để nắm bắt thông tin, đồng thời kiên nhẫn trong quá trình thiết lập mối liên hệ ban đầu.

Từ phía người được phỏng vấn

Ở góc nhìn của người được tiếp cận, lần đầu làm việc với phóng viên, ông Luân, cựu chiến binh đang sinh sống tại Trung tâm Điều dưỡng Thương binh Thuận Thành (Bắc Ninh) cho biết ông sẵn sàng chia sẻ khi cảm nhận được sự chân thành từ người làm báo. “Chỉ cần các bạn nói rõ mình là ai, muốn hỏi gì và giữ thái độ lịch sự thì chúng tôi sẵn sàng hợp tác”, ông chia sẻ.

Theo ông, cách giới thiệu rõ ràng mục đích, nói chuyện mạch lạc và đi thẳng vào vấn đề là những yếu tố quan trọng để tạo dựng niềm tin ngay từ ban đầu. Đối với ông, sự tôn trọng và thái độ nghiêm túc của người làm báo là điều khiến ông sẵn sàng dành thời gian hợp tác.

Từ những trải nghiệm của sinh viên, kinh nghiệm của người làm nghề và góc nhìn từ chính nhân vật, có thể thấy việc liên hệ phỏng vấn không chỉ là thao tác kỹ thuật mà còn là phép thử đầu tiên về thái độ nghề nghiệp. Khi người làm báo có sự chuẩn bị và thể hiện sự tôn trọng, việc tiếp cận nhân vật sẽ trở nên thuận lợi hơn.